Stowarzyszenie "Klub Gorliczan"

Znane Postacie

Zapraszamy do zapoznania się z sylwetkami sławnych postaci z naszych Ziem

Antonycz Bohdan Ihor [1909 1937] - Urodzony w Nowicy, poeta, uważany przez niektórych krytyków literackich za twórcę nowoczesnej liryki ukraińskiej. Ukończył gimnazjum w Sanoku, studiował polonistykę i slawistykę na na Uniwersytecie J. Kazimierza we Lwowie. Debiutował w r. 1931, jeszcze jako student, tomem poezji „Przywitanie życia”. Za jego życia ukazały się dwa zbiory poezji: „Trzy pierścienie” (1934) i „Księga Lwa” (1936). Po nagłej śmierci w r. 1937, związanej z zapaleniem płuc, ukazały się jeszcze dwa jego zbiory utworów, tj. „Zielona Ewangelia” (1938) oraz „Obroty” (1938). Jego wiersze w polskich przekładach pojawiły się jeszcze przed wojną. Pierwszy tomik wydano dopiero w 1981 roku („Księga Lwa” – zawiera wybór wierszy z jego wszystkich ukraińskich tomików). Antonycz był poetą ekologicznym, piewcą przyrody. Poeta za życia nie doczekał się uznania na jakie zasługiwał, przyniosły mu je dopiero lata 60-te. Staraniem Zjednoczenia Łemków w Nowicy odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą Antonowiczowi.

AUGUSTOWSKI Antoni [30.05.1913 17.03.1986] - używał imienia Bolesław [*30 V 1913, †17 III 1986], absolwent gimnazjum w Gorlicach, geograf, nauczyciel szkół średnich, profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Gdańskiego (UG). --- Urodził się w Bieczu; był synem Ludwika Bernarda i Tekli z Szarowiczów. Szkołę powszechną ukończył w Bieczu, Gimnazjum im. M. Kromera w Gorlicach (matura w 1934 r.), a następnie Państwowe Pedagogium w Krakowie (1937). W 1938 r. podjął pracę nauczyciela szkoły powszechnej w Pionkach k. Radomia. W okresie okupacji niemieckiej mieszkał w Bieczu; należał do Armii Krajowej i brał udział w tajnym nauczaniu. Zagrożony aresztowaniem wyjechał do Nowego Miasta n. Pilicą, gdzie mieszkał do końca okupacji. W 1945 r. był przez kilka miesięcy nauczycielem w nowoutworzonym Państwowym Gimnazjum i Liceum w Bieczu. W latach 1945-47 pracował w Muzeum Prehistorycznym w Poznaniu, studiując jednocześnie geografię na tamtejszym uniwersytecie; studia ukończył w 1948 r., uzyskując tytuł magistra. W 1947 r. osiadł we Wschowie, gdzie pracował do końca roku szkolnego 1954/55 jako nauczyciel geografii w Miejskim Liceum Ogólnokształcącym. W 1951 r. uzyskał uprawnienia nauczyciela szkół średnich. W 1955 r. przeniósł się do Gdańska i podjął pracę na Wydziale Geografii Wyższej Szkoły Pedagogicznej (WSP), gdzie zajmował kolejno stanowiska: adiunkta, zastępcy profesora, starszego wykładowcy i docenta etatowego. W 1958 r. uzyskał stopień doktora w Uniwersytecie A. Mickiewicza w Poznaniu, a w 1966 r. habilitował się w Uniwersytecie M. Kopernika w Toruniu. Tytuł profesora nadzwyczajnego otrzymał w 1976 r. W okresie pracy w WSP był prodziekanem, a następnie (w roku 1868/69) dziekanem Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi. Był redaktorem Zeszytów Geograficznych WSP, a po połączeniu WSP z UG, współredaktorem Zeszytów Naukowych UG seria Geografia. Jest autorem ponad 50. prac naukowych i podręczników, w tym kilku cennych monografii regionalnych. W latach 1955-66 opiekował się Studenckim Kołem Naukowym Geografów. Wykształcił ponad 200. magistrów geografii i dwu doktorów nauk geograficznych. W Gdańskim Towarzystwie Naukowym, od 1971 r. prawie do końca życia, sprawował funkcję przewodniczącego Wydziału Nauk Matematyczno-Przyrodniczych, a następnie Wydziału Nauk o Ziemi. Aktywnie uczestniczył w działalności gdańskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Geograficznego, któremu przewodniczył w latach 1963-69. Na emeryturę przeszedł w roku 1983. Zmarł w Gdańsku, a pochowany został w rodzinnym Bieczu. W małżeństwie z Kazimierą Binder (zawartym w 1948 r. w Poznaniu) dzieci nie mieli.
Oprac. Zbigniew R. Muszyński
Aktualizowano 11 VI 2008

Barut Józef [1890 1967] - studia na Wydziale Budownictwa Politechniki Lwowskiej. Do Gorlic przybył w 1918 r. Kolejne lata życia poświęcił odbudowie miasta ze zniszczeń I wojny światowej. Działał na rzecz odnowy i ratowania wielu zabytków ziemi gorlickiej. Jest autorem projektów architektonicznych szkół, kościołów, a nawet całych zespołów urbanistycznych. Dzięki jego społecznikowskiej pasji ocalało wiele zabytkowych obiektów zarówno w Gorlicach, jak i w Bieczu, a także w okolicznych miejscowościach. Pozostawił po sobie bogatą spuściznę w postaci studiów historycznych i urbanistycznych, a także wielu badań i poszukiwań z zakresu kultury regionalnej. Dzięki jego pasji uratowanych zostało wiele zabytkowych budowli w Gorlicach, Bieczu, Szymbarku. Jest autorem studiów historycznych i urbanistycznych, prowadził badania regionalne, gromadził materiały do monografii Gorlic i publikacji „Nad rzeką Ropą”. Był współtwórcą Muzeum Regionalnego PTTK w Gorlicach.

Benisz Jan [26.04.1891 19.10.1943] - przybył do Gorlic w 1910 r. gdzie podjął pracę jako urzędnik skarbowy. Był działaczem społecznym, kolekcjonerem militariów pochodzących z okresu bitwy gorlickiej, badaczem zabytków kultury regionalnej. W 10-tą rocznicę bitwy gorlickiej zorganizował w budynku Sądu Grodzkiego w Gorlicach pierwszą wystawę pamiątek związanych z tym doniosłym wydarzeniem historycznym, na której znalazły się eksponaty dokumentujące działalność niepodległościową Legionów Polskich. Współpracował z ks. Bronisławem Świeykowskim przy wielu inicjatywach społecznych na rzecz miasta i regionu. Był wśród członków założycieli gorlickiego oddziału TG „Sokół”. Po wyjeździe z Gorlic w latach 1923 – 1939 pracował na terenie Górnego Śląska budując polski aparat skarbowy. Za swoją działalność zawodową odznaczony został Gwiazdą Górnośląską. Po wybuchu wojny powrócił do Gorlic, gdzie uzyskał pracę w urzędzie miasta jako kierownik wydziału aprowizacji. Funkcja ta pozwoliła mu rozwinąć szeroką działalność na rzecz nielegalnego zaopatrywania w żywność żydów gorlickich, członków oddziałów partyzanckich, a także szczególnie ubogich mieszkańców Gorlic. Będąc członkiem Polskiej Organizacji Podziemnej ZWZ przekształconej później w AK, pełnił w niej obowiązki kwatermistrza obwodu Gorlice. Działał również w Polskiej Radzie Pomocy Żydom „ŻĘGOTA”. Mimo aresztowań nie zaprzestał działalności. W 1943 r. po kolejnym aresztowaniu został rozstrzelany wraz z dwoma synami Mieczysławem i Lechem w Rozwadowie.

Biechoński Wojciech [1839 1926] - doktor ekonomii, sekretarz i członek Rządu Narodowego w powstaniu styczniowym. Odbył studia ekonomiczne na Uniwersytetach: w Heidelbergu, Lipsku i Wiedniu. Uciekając przed carskimi prześladowaniami po upadku powstania styczniowego schronił się w Gorlicach. W roku 1868 objął stanowisko naczelnika miejscowego banku włościańskiego. W latach 1887 – 1902 wybrany został na Burmistrza miasta. W trakcie jego 5-letniej kadencji udało mu się zrealizować wiele przedsięwzięć i inwestycji istniejących do dziś w Gorlicach: powstał unikalny park miejski. Także z jego inicjatywy wybudowano w Gorlicach bazar miejski. Wraz z innymi znanymi działaczami społecznymi tego okresu doprowadził do budowy w Gorlicach Liceum Ogólnokształcącego. Poczynił wiele starań w budowie nowoczesnej infrastruktury miejskiej w tym dróg, wodociągów i kanalizacji. Utworzył pierwsze w Galicji Towarzystwo Zaliczkowe, najstarszą spółdzielnię kredytową – był pierwszym prezesem i na tym stanowisku pozostał przez 32 lata. W 1874 r. znalazł się między założycielami Związku Stowarzyszeń Zarobkowych i Gospodarczych we Lwowie, pełnił w wydziale Związku funkcję prezesa. Zmarł we Lwowie, pochowany z honorami generalskimi na Cmentarzu Łyczakowskim. Imieniem Wojciecha Biechońskiego w uznaniu jego zasług dla miasta Gorliczanie nazwali park miejski, gdzie zlokalizowano również jego popiersie.

Bora Stanisław Jakub [13 VII 1925 27 IX 2001] - uczeń szkoły powszechnej, dokształcającej zawodowej i gimnazjum ogólnokształcącego w Gorlicach, działacz Związku Młodzieży Polskiej (ZMP) i Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR), działacz gospodarczy, przewodniczący Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Lublinie, następnie prezydent Lublina. – Urodzony w Sokole; był drugim z sześciu synów Władysława – robotnika i Marii z d. Tapek. W 1939 r. ukończył szkołę powszechną w Gorlicach i rozpoczął naukę w dokształcającej szkole zawodowej (kierunek kupiecki). Od marca 1940 r. do zakończenia II wojny światowej przebywał na przymusowych robotach w Austrii. Do kraju powrócił we wrześniu 1945 r. i rozpoczął naukę w Gimnazjum Ogólnokształcącym im. M. Kromera w Gorlicach. Ze względu na trudne warunki materialne przerwał w lutym 1946 r. naukę i wyjechał na Ziemie Zachodnie do Bolesławowa (pow. Bystrzyca), gdzie podjął pracę w miejscowej agencji pocztowej. Powołany w listopadzie tego roku do odbycia służby wojskowej, skierowany został do Oficerskiej Szkoły Łączności w Sieradzu; w okresie nauki awansował do stopnia kaprala podchorążego. 22 lipca 1948 r., w dniu połączenia organizacji młodzieżowych, wstąpił do ZMP. Szkoły nie ukończył; w kwietniu 1949 r., na pięć miesięcy przed promocją, przeniesiony został do rezerwy bez określenia przyczyn. Podjął wówczas pracę w Komendzie Powiatowej Powszechnej Organizacji „Służba Polsce” w Gorlicach na stanowisku instruktora polityczno-wychowawczego; jednocześnie był przewodniczącym gorlickiego Koła Miejskiego ZMP. W czerwcu 1949 r. wstąpił do PZPR. Od jesieni 1949 r. do końca czerwca 1953 r. pracował w aparacie politycznym ZMP, kolejno jako przewodniczący zarządów powiatowych w Jaśle (1949-50) i Jarosławiu (1950-51), instruktor w Zarządzie Głównym w Warszawie (1951-52) i wiceprzewodniczący Zarządu Wojewódzkiego w Lublinie (1952-53). W połowie 1953 r. został zwolniony z pracy w aparacie ZMP, osiedlił się w Lublinie, uczył się i pracował na kierowniczych stanowiskach w różnych przedsiębiorstwach handlowych, usługowych i przemysłowych. W okresie 1954-59 uczęszczał do wieczorowego Technikum Ekonomicznego, w którym uzyskał maturę. W 1959 r. objął stanowisko dyrektora Chłodni Składowej w Lublinie, które pełnił do 1972 r. W tym okresie studiował zaocznie na wydziale ekonomicznym Wyższej Szkoły Nauk Społecznych przy Komitecie Centralnym PZPR, a następnie ukończył ekonomikę rolnictwa w Szkole Głównej Planowania i Statystyki w Warszawie, uzyskując stopień magistra. W okresie kierowania lubelską Chłodnią Składową zakład poważnie się rozwinął i unowocześnił. Po trzynastu latach kierowania tym przedsiębiorstwem przeszedł do pracy w administracji państwowej. W marcu 1972 r. objął stanowisko przewodniczącego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej (PMRN) w Lublinie. W 1975 r., w wyniku reformy administracji państwowej, jako przewodniczący PMRN został prezydentem Lublina. Stanowisko to pełnił do końca marca 1978 r., poczym został dyrektorem Wydziału Kontroli i Instruktażu w lubelskim Urzędzie Wojewódzkim. W 1985 r. mianowany został dyrektorem tworzonego wówczas Międzywojewódzkiego Ośrodka Doskonalenia Kadr Administracji Państwowej w Lublinie. W latach 1986-7 przebywał, jako ekonomista i tłumacz, na kontrakcie na budowie w Cottbus (NRD). Po powrocie do kraju pracował jeszcze do czasu przejścia na emeryturę (1990) w ww. Ośrodku Doskonalenia Kadr. Społecznie pracował w Polskim Związku Szachowym, gdzie był m. in. przewodniczącym Okręgu w Lublinie. Kiedy powstało Stowarzyszenie Polaków Poszkodowanych przez Trzecią Rzeszę, aktywnie działał w tej organizacji. Należał również do oddziału Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Krośnieńskiej, zrzeszającego w Lublinie osoby pochodzące z Podkarpacia. Do PZPR należał do chwili rozwiązania partii. Posiadał szereg odznaczeń, m. in. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Złoty, Srebrny i Brązowy Krzyż Zasługi, Odznakę Zasłużonego dla Lublina i Odznakę za Zasługi dla Województwa Lubelskiego. Był żonaty (od 1952 r.) z Zofią Kusyk – nauczycielką (*1931-†2000). W małżeństwie mieli troje dzieci: syna Tomasza (*1953-†2001) oraz córki Joannę (*1954 – zamężną Rup) i Magdalenę (*1963 – z męża Kuczyńska). Zmarł w Lublinie; pochowany został na cmentarzu wojskowo-komunalnym przy ul. Białej.
Oprac. Z. Muszyński

Brach Ignacy Kazimierz [18 IX 1897 7 IV 1994] - Absolwent gimnazjum ogólnokształcącego w Gorlicach, dr inż. mechanik, wybitny konstruktor maszyn budowlanych, drogowych i urządzeń transportowych, profesor i doctor honoris causa Politechniki Warszawskiej, działacz stowarzyszeń naukowo-technicznych. – Urodził się w Zagórzanach. Był najmłodszym, jedenastym dzieckiem Antoniego i Petroneli ze Stępniów. Rodzice byli właścicielami niedużego gospodarstwa rolnego, a ojciec dodatkowo pracował jako kołodziej w majątku Skrzyńskich w Zagórzanach. Po okresie początkowej nauki w miejscowej szkole ludowej uczęszczał do gimnazjum ogólnokształcącego w Gorlicach. Maturę (z wyróżnieniem) zdał w 1917 r. i rozpoczął studia na Wydziale Mechanicznym Szkoły Politechnicznej we Lwowie. Po zaliczeniu pierwszego roku przerwał studia i jesienią 1918 r. wstąpił do organizowanej w Krakowie Legii Akademickiej. Ukończył szkołę podchorążych wojsk kolejowych; brał udział w wojnie z bolszewikami w 1920 r. Po zakończeniu działań wojennych i demobilizacji kontynuował studia na Politechnice Lwowskiej. Dyplom inżyniera mechanika otrzymał w 1923 r. Działalność konstruktorską rozpoczął w latach 1922-23: wspólnie z inż. K. Szymańskim skonstruował dwa żurawie przemysłowe dla odlewni w Mniszku. Pracując na Politechnice, uzyskał stypendium, które pozwoliło mu na zapoznanie się w latach 1925-26 z urządzeniami przeładunkowymi w portach morskich w Hawrze, Marsylii, Rotterdamie i Hamburgu. W roku akademickim 1926/7 był asystentem w katedrze dźwignic Politechniki Warszawskiej (PW). Po roku pracy został kierownikiem biura konstrukcyjnego urządzeń dźwigowych w Górnośląskim Towarzystwie Przemysłowym. Biuro kierowane przez Bracha konstruowało urządzenia dźwigowe dla wielu zakładów przemysłowych i portu w Gdyni, a także opracowywało konstrukcje dźwigów osobowych dla gmachów biurowych. W 1935 r. Brach został początkowo głównym mechanikiem, a następnie dyrektorem Zakładów Przetwórczych koncernu Wspólnota Interesów Górniczo–Hutniczych w Katowicach, grupujących 5 wielkich przedsiębiorstw. Zakłady produkowały m.in. urządzenia dźwigowe i transportowe dla portów w Gdyni i Gdańsku oraz Stoczni Gdyńskiej. Okres okupacji niemieckiej spędził Brach w Warszawie. Działał w Armii Krajowej (pod pseudonimem „Brzeski”) w zespole przemysłowym (plan „Teczka”), przygotowującym się do przejęcia po wojnie niemieckich zakładów przemysłowych. W pierwszych dniach powstania został aresztowany i w połowie sierpnia wywieziony do obozu koncentracyjnego Buchenwald, a następnie do „Aussenkommando Zwieberge” k. Halberstadt. Do Warszawy powrócił zaraz po zakończeniu wojny i objął stanowisko dyrektora technicznego Centralnego Zarządu Przemysłu Metalowego; wniósł olbrzymi wkład w odbudowę polskiego przemysłu. Przesłuchiwany i nękany przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa, zrezygnował z zajmowanego stanowiska i został dyrektorem Głównego Instytutu Mechaniki w Warszawie. W 1952 r. – jako bezpartyjny – odwołany został z tego stanowiska i przeszedł do pracy na Politechnice Warszawskiej, gdzie od 1947 r. prowadził wykłady jako profesor kontraktowy. W 1949 r. zorganizował Katedrę Maszyn Budowlanych i Drogowych, którą kierował do przejścia na emeryturę w 1967 r. Katedra współpracowała przy wykonywaniu wszystkich niemal prototypów maszyn budowlanych w Polsce. Oprócz kierowania katedrą zajmował się organizacją Wydziału Mechanicznego-Konstrukcyj-nego oraz Wydziału Maszyn Roboczych i Pojazdów, których był dziekanem, pierwszego w latach 1951-52, drugiego w latach 1961-64. Doktorat obronił w 1958 r., profesorem nadzwyczajnym został w 1955 r., a zwyczajnym w 1962 r. Opublikował przeszło 150 artykułów, skryptów i podręczników. Wypromował 12. doktorów. W 1955 r. otrzymał nagrodę państwową II stopnia. Był członkiem i przewodniczącym rad naukowych wielu placówek naukowo-badawczych. Wchodził w skład redakcji czasopisma „Mechanik”, a przez 15 lat przewodniczył Radzie Programowej „Przeglądu Mechanicznego”. Zyskał autorytet naukowy na arenie międzynarodowej, współorganizował międzynarodowe konferencje naukowe, współpracował z uczonymi zagranicznymi. Był autorem i współautorem kilku, opatentowanych w kraju i zagranicą, wynalazków z dziedziny maszyn budowlanych i drogowych. Aktywnie działał (od 1927 r.) w Stowarzyszeniu Inżynierów i Techników Mechaników Polskich (SIMP). Współpracował przy organizacji kongresów inżynierów w latach międzywojennych. Inicjował reaktywowanie SIMP w 1945 r.; w latach 1957-61 pełnił funkcję przewodniczącego Zarządu Głównego SIMP. Po wojnie współorganizował Naczelną Organizację Techniczną (NOT) i był członkiem Rady Głównej NOT (1945-57). Był przewodniczącym pierwszego po wojnie Kongresu Techników Polskich w 1946 r. Będąc na emeryturze, uczestniczył jeszcze aktywnie w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych ub. wieku w dyskusjach nad reformą polskiej gospodarki. Był człowiekiem, któremu do końca życia „nie było wszystko jedno”. Jak wspominają jego wychowankowie i współpracownicy, „był człowiekiem pogodnym, dobrym, pełnym optymizmu, któremu radość sprawiało pomaganie innym, wyciąganie pomocnej ręki i dawanie rad”. Należał do grona ludzi niezwykle zasłużonych dla polskiego przemysłu. Posiadał wiele odznaczeń, m. in. Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami (za konspiracyjną działalność w okresie okupacji), Order Budowniczego Polski Ludowej, Order Sztandaru Pracy I klasy, Krzyże: Komandorski, Oficerski i Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski. Zmarł 7 kwietnia 1994 r. w Warszawie w wieku 96. lat i został pochowany na starym Cmentarzu Powązkowskim (kw. 132, rząd III, nr 10). Był trzykrotnie żonaty: z Ireną Żurawską, zamordowaną we Lwowie w 1941 r. przez opuszczających miasto sowietów, Ewą Wolniewicz (zm. 1950) i Jolantą Różycką. Z pierwszego małżeństwa miał dwie córki, z trzeciego syna.
Oprac. Z. R. Muszyński

Buchelt Erazm [12 VI 1934 12 IX 2005] - instruktor teatralny, twórca i reżyser teatrów poezji, kierownik kabaretu, organizator imprez estradowych. – Urodził się w Libuszy; był synem Michała i Marii z Czarneckich. Po ukończeniu szkoły podstawowej w rodzinnej wsi, uczęszczał do gimnazjum. Po maturze ukończył Studium Teatralne Centralnej Poradni Amatorskiego Ruchu Artystycznego, zdobywając zawód instruktora teatralnego. Pracował w tym charakterze w latach 1956-59 w Zakładowym Domu Kultury Huty Stalowa Wola w Stalowej Woli, a następnie (do 1961 r.) w Domu Kultury Fabryki Maszyn Wiertniczych i Rafinerii w Gliniku Mariampolskim. W latach 1961-69 był kierownikiem artystycznym Zakładowego Domu Kultury Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego w Rzeszowie, a następnie (do roku 1975) pracował w Oddziale Wojewódzkim Towarzystwa Kultury Teatralnej w Rzeszowie. W roku 1975 wrócił do Stalowej Woli i ponownie pracował w latach 1975-76 jako instruktor teatralny. Następnie był organizatorem imprez w rzeszowskim Państwowym Przedsiębiorstwie Imprez Estradowych „Estrada”, instruktorem kulturalno-oświatowym w Ośrodku Kultury w Tyczynie i organizatorem imprez estradowych w spółce „Imprest” w Rzeszowie. Założył i prowadził wiele teatrów amatorskich i grup teatralnych. Był konsultantem i jurorem konkursów recytatorskich i festiwali teatralnych. Jednym z jego najważniejszych osiągnięć twórczych było utworzenie, kierowanie i reżyserowanie Teatrem Słowa „Meluzyna” w Rzeszowie, w którym w ciągu kilku lat wystawił liczne spektakle poetyckie wg tekstów Gałczyńskiego, Majakowskiego, Osieckiej, Śliwiaka i innych. W swej pracy reżyserskiej, zwłaszcza z teatrami poezji, szeroko stosował metody Mieczysława Kotlarczyka – twórcy i teoretyka krakowskiego Teatru Rapsodycznego. Za czasów jego kierowania „Meluzyną” wystawiono pierwszy spektakl Rzeszowskiej Szopki Satyrycznej. Teatr słowa „Meluzyna” przekształcił się następnie w kabaret „Meluzyna”, funkcjonujący nadal po odejściu Buchelta. Zmarł Buchelt w Rzeszowie; pochowany został 18 IX 2005 r. na cmentarzu komunalnym w Stalowej Woli (kw. XIV, rz. I, nr 7).
Oprac. Z. Muszyński

Cegielski Longin [1920 1987] - działacz ludowy, ekonomista, urodzony w Moszczenicy. Po ukończeniu Gimnazjum im. Marcina Kromera w Gorlicach, studiował nauki rolnicze na Uniwersytetach we Lwowie i Krakowie. Podczas okupacji działał w Batalionach Chłopskich, a także prowadził tajne nauczanie. Po wojnie przeniósł się do Wrocławia, gdzie kontynuował działalność w ruchu ludowym na Ziemiach Odzyskanych. Związany z wieloma czołowymi postaciami powojennego ruchu ludowego pełnił w Stronnictwie wysokie funkcje partyjne. Był przewodniczącym Komitetu Naczelnego PSL. Długie lata pracował jako podsekretarz Stanu w Ministerstwie Rolnictwa w Warszawie. W latach 1976 – 1980 powierzono mu funkcję wicepremiera oraz Przewodniczącego Komisji Planowania Gospodarczego przy Radzie Ministrów. Przez cały okres swojej pracy zawodowej i działalności politycznej Login Cegielski był żywo związany z problemami i ludźmi Ziemi Gorlickiej wspierając wiele inicjatyw lokalnych w dziedzinie rolnictwa, budownictwa komunalnego i kultury.

CHMIELOWA-BIEŃKOWSKA Maria [2.09.1894 6.07.1968] - artystka operowa, pedagog w szkołach muzycznych i teatralnych. --- Urodziła się w Rzepienniku Biskupim (ob. gm. Rzepiennik Strzyżewski). Była córką Jana Opałki, urzędnika w istniejącej na przełomie XIX/XX w. małej rafinerii ropy naftowej w Lipinkach (ob. wieś gminna, pow. gorlicki) i Eleonory z Łopatkiewiczów. Brak informacji, gdzie ukończyła szkołę elementarną; do gimnazjum uczęszczała w Nowym Sączu. W tym mieście wyszła w 1913 r. za mąż za Czesława Chmiela - urzędnika. Wraz z rodziną zamieszkała w 1917 r. w Krakowie, gdzie ukończyła jeszcze seminarium nauczycielskie. W latach 1920-22 uczyła się w Miejskiej Szkole Dramatycznej w Krakowie i złożyła egzamin aktorski przed komisją Związku Artystów Scen Polskich. Kilkuletnie studia wokalne odbywała najpierw w Szkole Śpiewu Operowego S. Bursy, potem w Instytucie Muzycznym i w konserwatorium Krakowskiego Towarzystwa Muzycznego. Ponadto brała lekcje prywatne u H. Zbińskiej-Ruszkowskiej. W latach 1922-25 należała do zespołu operowego Teatru Polskiego w Katowicach. Występowała m. in. na koncertach Stowarzyszenia Młodych Muzyków i koncertach kompozytorskich w Krakowie i Lwowie. Od 1927 r. często występowała przed mikrofonami krakowskiej rozgłośni Polskiego Radia. Zyskała uznanie publiczności i krytyków muzycznych, którzy oceniali jej miękki, typowo liryczny sopran o ciekawej barwie, jako wyjątkowo piękny. Jej głos i niewielki wzrost sprawiały, że najkorzystniej wypadała w rolach dziewczęcych. W latach 1931-39 występowała jako solistka w przedstawieniach Krakowskiego Towarzystwa Operowego oraz na gościnnych występach m. in. w poznańskim Teatrze Wielkim, gdzie w czerwcu 1931 r. partię Mimi (w Cyganerii G. Pucciniego) grała pod nazwiskiem Chmiel-Tryczyńska (jej pierwszy mąż Cz. Chmiel już nie żył). W lipcu t.r. brała udział w przedstawieniach tzw. Opery Górskiej w Zakopanem. W następnym sezonie odniosła sukces w roli Heleny w Pomście Jontkowej B. Walek - Walewskiego (premiera polska w Krakowie 9 lutego 1932 r.). Grała m. in. Micaelę w Carmen G. Bizeta, Zofię w Halce i Hannę w Strasznym Dworze S. Moniuszki, Marzenkę w Sprzedanej narzeczonej B. Smetany. W styczniu 1937 r. śpiewała w przedstawieniach szopki krakowskiej w Muzeum Przemysłowym w Krakowie. W okresie okupacji niemieckiej mieszkała nadal w Krakowie; śpiewała na koncertach konspiracyjnych i w kościołach. Pracę pedagogiczną prowadziła w ostatnim dziesięcioleciu międzywojennym i po wojnie. Od 1931 r. uczyła śpiewu w krakowskiej Szkole Muzycznej im. S. Moniuszki. W 1945 r. podjęła pracę nauczycielską w Szkole Muzycznej im. K. Szymanowskiego i w Studiu Dramatycznym I. Galla w Krakowie, gdzie uczyła techniki wokalnej. W 1947 r. uczyła w krakowskiej Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej, a od 1948 r. w Państwowej Szkole Muzycznej II stopnia. Przeszło 20 lat (1947-1968) prowadziła zajęcia i ćwiczenia z impostacji głosu w Państwowej Szkole Teatralnej w Krakowie. W latach międzywojennych była w Krakowie członkiem Związku Młodych Muzyków, Polskiego Związku Muzyków Pedagogów i Związku Strzeleckiego. Po śmierci pierwszego męża poślubiła w 1933 r. Karola Bieńkowskiego – bankowca. Zmarła w Krakowie i tam została pochowana.
Oprac. Zbigniew R. Muszyński
Aktualizowano 11 VI 2008

Ciekliński Piotr [1558 1604] - Urodził się w 1558 r. w starym rodzie Abdanków, sięgającym początkami czasów pierwszych Piastów. Rodowe dobra rodziny to Lipinki i Rozdziele. Ciekliński mając zaledwie 20 lat był już sekretarzem króla Stefana Batorego i należał do najbardziej zaufanych ludzi w stronnictwie kanclerza i hetmana, Jana Zamoyskiego. Był człowiekiem o ogromnych talentach politycznych i dyplomatycznych - w 1587 r. był posłem polskim w Szwecji, w 1594 r. posłował do Włoch celem wyjednania u papieża zatwierdzenia fundacji "Akademii Zamoyskiej", w trzy lata później posłował do Konstantynopola. Jego służba dla Rzeczypospolitej nie kończyła się na dyplomacji - był uczestnikiem wojen moskiewskich Stefana Batorego i wyprawy wołoskiej Jana Zamoyskiego. W 1601 r. Zygmunt III Waza nadał mu tytuł podczaszego krakowskiego, a nieco wcześniej dodał do dóbr rodowych Cieklińskiego włości pod Dębowcem. Synowie Cieklińskiego również zrobili wspaniałą karierę. Stanisław, rotmistrz królewski, bił się pod dowództwem Jana Karola Chodkiewicza pod Kircholmem, za co Sejm Rzeczypospolitej uchwalił w 1609 r. przekazanie mu 4 tysięcy złotych nagrody. Drugi syn, Piotr, był sekretarzem Zygmunta III Wazy. Piotr Ciekliński był filarem wszystkich projektów Jana Zamoyskiego - brał udział w założeniu Zamościa, fundacji "Akademii Zamoyskiej", współtworzył słynną drukarnię akademicką. Akademię wyposażał sukcesywnie w księgozbiór, m. in. z Turcji sprowadził rękopisy greckie! Jako erudyta sięgnął także po pióro pisząc "Ziemię Wołoską", utwór napisany po raz pierwszy w Polsce w formie bajki politycznej. Napisał także "Hymny na święta Panny Najświętszej..." oraz "Wojciecha Apostoła i Arcybiskupa polskiego Bogarodzica". Ciekliński zasłynął jako autor "Potrójnego z Plauta" z 1598 r. Był to przekład, miejscami dosłowny, komedii obyczajowej Plauta "Trinummus", ale koncept Cieklińskiego polegał na tym, że akcję przeniósł z Aten do Lwowa i umieścił bohaterów w realiach Polski przełomu XVI i XVII w., dodając około 600 własnych oryginalnych wierszy. Utwór natychmiast po ukazaniu się został wystawiony na scenie. Niezwykle ciekawe jest, że jak wykazała analiza, utwór napisany został językiem z okolic Lipinek i Cieklina z doskonałą ortografią i w związku z tym miał znaczący udział w kształtowaniu pisowni języka polskiego. Piotr Ciekliński zasłużenie został nazwany "pierwszym polskim komediopisarzem".

CIELUCH Jan [16.06.1866 22(26).12.1956] - działacz ruchu ludowego, działacz spółdzielczy, poseł na Sejm RP. --- Urodził się w Wilczyskach (ob. gm. Bobowa); był synem Jana-rolnika i Marcjanny z Garlickich. Ukończył szkołę ludową w rodzinnej wsi i 4 klasy gimnazjum w Nowym Sączu. Po przerwaniu nauki (ze względu na brak środków) pracował początkowo w gospodarstwie rodziców, a później w własnym w Berdechowie (ob. gm. Bobowa). Od początków istnienia (1895) Stronnictwa Ludowego (SL) związany był z ruchem ludowym; należał do grona pierwszych terenowych korespondentów „Przyjaciela Ludu”. Agitował za wyborem ludowca do galicyjskiego Sejmu Krajowego (SK). Od 1896 r. był członkiem, a następnie wicemarszałkiem Rady Powiatowej w Grybowie. W latach 1908-12 był posłem do SK i członkiem (do 1913 r.) Rady Naczelnej (RN) Polskiego Stronnictwa Ludowego (PSL). Kandydował także (1911) do Rady Państwa w Wiedniu i ponownie do SK, lecz nie uzyskał mandatu. Po rozłamie w Stronnictwie (1913) był do 1916 r. członkiem RN PSL-Lewica. Działał w ruchu spółdzielczym; był organizatorem spółdzielni rolniczo-handlowych i drzewnych (m. in. spółdzielni „Orka” i „Zręb”, których prezesem był od 1913 r.). Podczas I wojny światowej pracował jako pisarz gminny w Berdechowie. Po odzyskaniu niepodległości należał od 1918 r. do PSL-„Piast” (1923-24 członek RN). W latach 1922-27 był posłem I kadencji Sejmu RP; działał w klubie PSL-„Piast” i komisjach sejmowych odbudowy kraju i rolnej. Po zjednoczeniu ruchu ludowego (1931) przez pewien czas był przewodniczącym Zarządu Powiatowego SL w Grybowie. Pod koniec lat trzydziestych wycofał się z działalności politycznej. W 1943 r. został aresztowany przez gestapo i przez pewien czas był więziony. Po wojnie mieszkał i zmarł w Berdechowie.
Oprac. Zbigniew R. Muszyński wojnie mieszkał i zmarł w Berdechowie.
Aktualizowano 10 VII 2008

Czaja Mieczysław [12 IV 1903 30 XII 1958] - zootechnik, biolog, prof. zw. dr hab. nauk weterynaryjnych, członek korespondent Polskiej Akademii Nauk (PAN), podsekretarz stanu w Ministerstwie Rolnictwa. – Urodził się w Gorlicach, był synem Józefa i Wandy z Leszczyńskich, nauczycieli. Po ukończeniu w 1921 r. szkoły średniej w Nowym Targu, studiował w latach 1921-26 w Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie. Stopień lekarza weterynarii uzyskał w 1926 r., a w następnym (lub 1928 – rozbieżne informacje) doktora nauk weterynaryjnych. W latach 1927-39 był kierownikiem zootechnicznych Zakładów Doświadczalnych, początkowo w Mużyłowie (w rejonie Tarnopola), następnie krótko (1930) w Pińczowie, a od 1930 r. w Świsłoczy (pow. Wołkowysk). W latach trzydziestych współpracował z Izbami Rolniczymi w Białymstoku, Brześciu n. Bugiem i Wilnie. Od 1932 r. wykładał również hodowlę owiec na Uniwersytecie Wileńskim. Podczas okupacji niemieckiej był inspektorem hodowli owiec w Krakowskiej Izbie Rolniczej. W 1945 r. habilitował się na Uniwersytecie Jagiellońskim (UJ) i został mianowany docentem, a od 1950 r. profesorem nadzwyczajnym w Katedrze Szczegółowej Hodowli Zwierząt na Wydziale Rolniczo-Leśnym UJ. Był współzałożycielem i w latach 1950-52 pierwszym dyrektorem (wicedyrektorem – rozbieżne informacje) krakowskiego Instytutu Zootechniki w Grodźcu Śląskim. W 1952 r. został z ramienia Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR) powołany na stanowisko podsekretarza stanu w Ministerstwie Rolnictwa i równocześnie objął Katedrę Szczegółowej Hodowli Zwierząt w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego (SGGW) w Warszawie. Od 1954 r. był członkiem korespondentem Polskiej Akademii Nauk i przeszedł do PAN, gdzie do śmierci zajmował stanowisko sekretarza Wydziału V Nauk Rolniczych i Leśnych. W 1955 r. powołany został na członka Niemieckiej (NRD) Akademii Nauk Rolniczych. Od 1954 r. był redaktorem naczelnym „Postępów Nauk Rolniczych” i serii zootechnicznej „Roczników Nauk Rolniczych”. Aktywnie uczestniczył w tworzeniu Instytutu Fizjologii i Żywienia Zwierząt w Jabłonnie oraz Zakładu Hodowli Doświadczalnej Zwierząt (przekształconego następnie w Instytut Genetyki Hodowli Zwierząt PAN) w Jastrzębcu. W tym ostatnim był dyrektorem (od 1955 r.). W 1956 r. otrzymał tytuł profesora zwyczajnego. Działał w Polskim Towarzystwie Zootechnicznym, w którym pełnił funkcję wiceprezesa, a od 1956 r. prezesa. Był członkiem Państwowej Rady Ochrony Przyrody. Miał duże osiągnięcia w zakresie metod selekcji, żywienia i wychowu bydła polskiego czerwonego, trzody chlewnej typu słoninowego oraz uszlachetniania owcy podhalańskiej (wyhodował nową rasę owcy). Zajmował się również biologią i hodowlą zwierząt łownych, prowadził inwentaryzację łosi i ich restytucję w Puszczy Kampinoskiej oraz tabunową hodowlę tarpana w Popielnie. W dorobku naukowym pozostawił ok. 100 prac i artykułów o tematyce zootechnicznej. Zmarł na zawał serca w czasie polowania w lasach k. Krynicy (w nadleśnictwie Nawojowa). Pochowany został w Krakowie na Cmentarzu Rakowickim w alei zasłużonych. Był odznaczony m. in. Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski i Złotym Krzyżem Zasługi. W lasach krynickich jeden z rezerwatów przyrody nazwano jego imieniem.
Oprac. Z. Muszyński

Czerwiński Jan Marian [11 VIII 1878 29 IX 1962] - inżynier technolog, organizator produkcji, dyrektor przedsiębiorstw przemysłowych (m. in. w Gliniku Mariampolskim), działacz społeczny, senator RP. – Urodził się w Janowie Podlaskim; był synem Piotra Tadeusza (*1844-†1902) – inżyniera (technika?) budowlanego, uczestnika powstania styczniowego i Marianny Natalii Vernier (*1842-†1912) – córki francuskiego botanika–ogrodnika, zatrudnionego w Puławach. W 1897 r. ukończył w Siedlcach gimnazjum filologiczne i podjął studia na Wydziale Matematycznym Uniwersytetu w Petersburgu. Po roku przeniósł się na Wydział Mechaniczny utworzonego w Warszawie Cesarskiego Instytutu Politechnicznego. W okresie studiów w Warszawie (1898-1904), zakończonych dyplomem inżyniera–techno-loga, oraz po ich ukończeniu, działał w tajnych organizacjach niepodległościowych, a za udział we współorganizowaniu strajków szkolnych w 1905 r. był przez pewien czas więziony. Po wyjściu z więzienia podjął pracę w Zakładach Hutniczych w Ostrowcu Świętokrzyskim. Społecznie współorganizował czytelnię publiczną i prowadził wykłady dokształcające dla robotników. W latach 1907-14 pracował w Warszawie w Biurze Technicznym J. Hosera, a następnie (od 1910 r.) był kierownikiem biura instalacji elektrycznych w „Kompanii Elektrycznej m. Warszawy” (późniejsze Towarzystwo Elektryczności SA w Warszawie). W tym czasie ożenił się z Marią Urszulą Opolską (*1889-†1965). Od 1908 r. był członkiem Stowarzyszenia Techników; redagował „Polski Kalendarz Techniczny” i był współredaktorem dwutygodnika „Mechanik” oraz podręcznika „Technik”. Działał w Towarzystwie Biblioteki Publicznej i Towarzystwie Kultury Polskiej. Latem 1914 r. został dyrektorem technicznym fabryki narzędzi wiertniczych spółki „The Russian Cuban Industrial and Petroleum Company Ltd.” w Jekaterynodarze (późniejszym Krasnodarze) na Kaukazie i tam spędził z rodziną okres I wojny światowej. Działał w tym czasie w Towarzystwie Pomocy Ofiarom Wojny (w 1918 r. przewodniczący oddziału). W Jekaterynodarze pracował do października 1918 r. Po powrocie do kraju na przełomie lat 1918/19 początkowo nie miał stałego zajęcia i dopiero wiosną 1919 r. zaangażowany został na stanowisko dyrektora technicznego fabryki maszyn i narzędzi wiertniczych Galicyjskiego Karpackiego Towarzystwa Naftowego w Gliniku Ma- riampolskim. Na stanowisku tym pracował do 1925 r. W tym okresie był członkiem Rady Szkolnej Powiatowej w Gorlicach i Zarządu Robotniczej Spółdzielni Spożywców w Gliniku. W sierpniu 1925 r. został naczelnym dyrektorem Podlaskiej Wytwórni Samolotów (PWS) w Białej Podlaskiej. Działał społecznie m.in. w Związku Strzeleckim (jako prezes oddziału), Lidze Obrony Powietrznej Państwa i innych organizacjach. W 1930 r. wybrany został z woj. lubelskiego senatorem III kadencji (1930-35) z listy Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem (BBWR). W latach 1935-38 był zastępcą senatora. Wskutek kryzysu gospodarczego kraju i związanego z tym pogorszenia kondycji ekonomicznej PWS, w marcu 1932 r. został odwołany ze stanowiska dyrektora Wytwórni. Zamieszkał początkowo w Puławach, a od 1933 r. w Lublinie, gdzie był radcą Izby Przemysłowo-Handlowej i prezesem oddziału Ligi Morskiej i Kolonialnej (LMiK). W 1936 r. powołany został na stanowisko dyrektora nowo powstałego Lubelskiego Międzykomunalnego Związku Elektryfikacyjnego „Lubzel”. Przedsiębiorstwo budowało napowietrzne sieci elektroenergetyczne, z zamiarem powiązania z sąsiednimi okręgami energetycznymi: lwowskim i radomsko-kieleckim. Prace te prowadzone były w ramach powstałego Centralnego Okręgu Przemysłowego. Był współzałożycielem (1936) oraz prezesem Lubelskiego oddziału Stowarzyszenia Elektryków Polskich (SEP). Działał również w zarządach oddziałów Polskiego Związku Zachodniego i LMiK. Podczas okupacji hitlerowskiej „Lubzel” miał niemieckiego zarządcę. Czerwiński nadal pracował w firmie, współdziałał z podziemiem londyńskim i pomagał wielu ludziom z konspiracji. Jego lubelskie mieszkanie było w okresie wojny i po lipcu 1944 r. punktem kontaktowym podziemia. Na początku listopada 1944 r. NKWD urządziło w jego mieszkaniu „kocioł”, w którym ujęto kilkunastu konspiratorów. Czerwiński w 1944 r. powrócił na stanowisko dyrektora „Lubzelu”, a następnie był (do 1950 r.) dyrektorem Zjednoczenia Energetycznego Okręgu Lubelskiego. W latach 1946-49 był prezesem lubelskiego oddziału SEP. Usunięty z energetyki ze względu na swoją działalność w okresie przed- i wojennym oraz po lipcu 1944 r., znalazł pracę w Wojewódzkim Zarządzie Przemysłu Terenowego w Lublinie, gdzie był zatrudniony na podrzędnym stanowisku do 1962 r. Zmarł w Lublinie; pochowany został na cmentarzu rzymskokatolickim przy ul. Lipowej (sekcja 19B, rząd XII, nr 4). Był dwukrotnie odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (w 1938 i 1949 r.). W małżeństwie Czerwińscy mieli siedmioro dzieci; wszystkie uzyskały wyższe wykształcenie. Losy pięciorga warte są przypomnienia. Córka Krystyna Maria (*1914) i syn Tadeusz (*1921 w Gliniku Mariampolskim) zginęli w powstaniu warszawskim. Syn Witold Bolesław (*1917) – złapany przez NKWD w październiku 1939 r. przy próbie przekroczenia granicy węgierskiej, przebywał na Syberii z wyrokiem 25 lat zesłania. Wyszedł z ZSRR z armią gen. W. Andersa; przeszkolony w Wielkiej Brytanii, służył jako pilot w 318 dywizjonie myśliwsko-rozpoznawczym „gdańskim”; po wojnie osiadł w Argentynie. Córka Magdalena z męża Krawczyk (*1923-†2004) i syn Wojciech (*1925) służyli w czasie okupacji w Szarych Szeregach. Wojciech wywieziony został w 1944 r. do łagru w ZSRR (Borowicze), gdzie przebywał do 1946 r.
Oprac. Z. Muszyński

Czuchnowki Marian Dominik [2 V 1909 9 I 1991] - absolwent Gimnazjum im. M. Kromera w Gorlicach, poeta, prozaik, eseista, publicysta, więzień sowieckich łagrów, emigrant. – Urodzony w Polnej k. Grybowa; był synem Stanisława – agronoma, działacza ludowego i Kunegundy z Bałaszyńskich. Matka pochodziła z Łużnej, gdzie osiedliła się na stałe rodzina Czuchnowskich. Marian uczęszczał do szkoły ludowej (powszechnej) w Nawojowej i Łużnej. Po ukończeniu szkoły powszechnej, uczył się w gimnazjum, początkowo w Nowym Sączu (1920-27), a następnie w Gorlicach (1927/28). Debiutował w 1927 r. w czasopiśmie nowosądeckiej młodzieży gimnazjalnej „Lot”, którego był współredaktorem. Jeden z opublikowanych tam jego utworów stał się przyczyną wydalenia go ze szkoły. Pod opieką kuratora kończył gimnazjum w Gorlicach, gdzie zdał w 1928 r. maturę z wyróżnieniem. Rozpoczął studia na Uniwersytecie Jagiellońskim (prawo i filozofia), ale wkrótce je przerwał, aby po śmierci ojca objąć gospodarstwo rolne w Łużnej. W latach 1928-29 współpracował z pismem „Głos Narodu”, publikując wiersze, recenzje i artykuły literackie. Następne dwa lata (1930-31) pracował jako reporter „Ilustrowanego Kuriera Codziennego”. Związany był (do 1933 r.) z grupą poetów tzw. krakowskiej II Awangardy, skupionych wokół czasopisma „Linia”. Był współtwórcą i teoretykiem ruchu pisarzy chłopskich i autorem programu ideowo-artystycznej odrębności kultury i literatury plebejskiej. Współorganizował Związek Zawodowy Literatów Ludowych. Brał udział w zjazdach pisarzy chłopskich (Kraków 1934 – 1935). Rozpoczął działalność polityczną w radykalnym ruchu chłopskim i robotniczym (inspirowanym i wspomaganym finansowo przez Komunistyczną Partię Polski), za co był kilkakrotnie aresztowany i więziony. Cieszył się dużą popularnością wśród młodzieży należącej do Towarzystwa Uniwersytetów Robotniczych (TUR). Był jednym z przemawiających w czasie manifestacji robotniczo-chłopskiej w 1936 r. w Gorlicach, na którą przynieśli go na ramionach członkowie TUR wprost z aresztu. Uczestniczył w redagowaniu radykalnych czasopism „Wieś – Jej Pieśń” (1934-35) i „Nowa Wieś” (1935-36), zamieszczając pod kilkoma pseudonimami liczne artykuły. Współpracował również z czasopismami „Akcja Literacka” (1935), „Lewar” (1934-35), „Lewy Tor” (1935), „Sygnały” (1935-39). W okresie 1930-38 opublikował kilka tomików poetyckich, dwa poematy i dwie powieści (fragmenty trzeciej drukował w prasie). W powieściach tych zawarł ostrą krytykę ówczesnej rzeczywistości, eksponował antagonizm klasowy rozdzierający życie społeczne i polityczne II RP. Z nadzieją czekał na rewolucję, a nawet wzywał do niej. Podstawowe jego utwory okresu międzywojennego (m. in. Trudny życiorys, Powódź i śmierć, Cynk, Pieniądz), przepojone atmosferą walki i pełne duchowej niepokory, powstały w Łużnej. 24 czerwca 1939 r. ożenił się ze Stefanią Rec z Łużnej. Po wybuchu II wojny światowej usiłował przedostać się na tereny wschodnie, zajęte przez Związek Radziecki; 29 października 1939 r. został aresztowany przez władze sowieckie w czasie przeprawy przez San i uwięziony, najpierw we Lwowie, a następnie w Orle, Odessie, Charkowie, Moskwie i Wiatce, poczym skazany został na 5 lat łagrów (przebywał m. in. w Uchcie). W grudniu 1941 r. dotarł do tworzonej w ZSRR Armii Polskiej. Na wiosnę następnego roku chorował na tyfus plamisty; leczył się w Taszkencie. W sierpniu 1942 r. ewakuował się z armią gen. Andersa na Bliski Wschód. W następnym roku przeniesiony został do służby cywilnej; przebywając w Jerozolimie współredagował dziennik „Gazeta Polska” oraz w Tel-Awiwie dwutygodnik „W drodze”, w których publikował liczne wiersze, reportaże i artykuły. W 1944 r. zamieszkał na stałe w Londynie, a później (początek lat osiemdziesiątych) w Hastings. Odszedł zdecydowanie od dawnych radykalnych przekonań. Nie angażował się w działalność polskiego środowiska emigracyjnego, m. in. z obawy przed ostracyzmem tego środowiska ze względu na jego przedwojenne przekonania. Zarabiał na życie pracując fizyczne w różnych zawodach (m. in. jako pomywacz, pomocnik kucharza, barman, kelner, robotnik budowlany i fabryczny). Kontynuował twórczość literacką: wiersze, artykuły i wspomnienia drukował w polskojęzycznych dziennikach i czasopismach londyńskich oraz w paryskiej „Kulturze” (od 1948 r.). Opublikował na Zachodzie (głównie w Londynie) kilka zbiorów wierszy, poematy, powieści, w których występują liczne wątki autobiograficzne. Doświadczenia z lat wojny zebrał w tomach publicystyki i wspomnień. W 1956 r. otrzymał nagrodę Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie, w 1962 r. nagrodę im. T. Sułkowskiego, zaś w 1974 r. nagrodę Fundacji A. Jurzykowskiego w Nowym Jorku. W kraju po II wojnie światowej wydano jeden tom jego poezji wybranych (Kraków 1978) oraz wznowiono dwie z przedwojennych powieści (Warszawa 1978) i dwa – również przedwojenne – poematy (Warszawa 1980). Począwszy od 1975 r. w czasopismach krajowych ukazało się kilkanaście opracowań poświęconych jego twórczości. Ostatnie lata życia spędził Czuchnowski w domu opieki. Zmarł w St. Leonard-on-Sea k. Hastings. Zwłoki zostały spopielone, a prochy rozsypane nad Kanałem La Manche. Z okazji dziesiątej rocznicy śmierci Czuchnowskiego w Uniwersytecie M. Kopernika w Toruniu odbyła się sesja naukowa poświęcona jego życiu i twórczości oraz wydano tom prac pt. „Marian Czuchnowski kronikarz emigracyjnej codzienności” (Toruń 2002). Imię Czuchnowskiego nadano jednej z ulic Krakowa oraz Bibliotece Publicznej w Łużnej. Miejska Biblioteka Publiczna w Gorlicach zorganizowała w 2000 r. wystawę jemu poświęconą.
Oprac. Z. Muszyński

Czyrniański Emilian (Emil) [20 I 1824 14 IV 1888] - chemik, profesor i rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego (UJ). – Urodzony w rodzinie wyznania greckokatolickiego we Florynce; był synem Grzegorza – proboszcza we Florynce, muszyńskiego inspektora szkolnego, radcy Konsystorza Przemyskiego ds. szkolnych i Krystyny z Kaniuków. Po okresie nauki początkowej w rodzinnej miejscowości uczęszczał do gimnazjum w Nowym Sączu (do r. 1842), a następnie do dwuletniej szkoły przy greckokatolickim Instytucie Teologicznym w Przemyślu. W 1844 r. wstąpił na Wydział Teologiczny Uniwersytetu Lwowskiego. Ciężka choroba, na którą zapadł po dwu miesiącach pobytu we Lwowie, zmusiła go do porzucenia nauki. W 1846 r. powrócił do Lwowa i podjął studia na wydziale przyrodniczym niemieckojęzycznej Akademii Technicznej we Lwowie. W 1847 r. został tam asystentem chemii u prof. Rochledera. W tym samym roku został członkiem Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarczego. Studia uzupełniał w Pradze, gdzie podążył za swoim profesorem: pracował jednocześnie w laboratorium tamtejszego uniwersytetu. W 1851 r. przyjechał do Krakowa, gdzie powołany został na katedrę chemii ogólnej w UJ jako profesor nadzwyczajny. W 1852 r. Wydział Filozofii UJ nadał mu doktorat honoris causa. W 1859 r. został profesorem zwyczajnym. Dzięki wytężonym staraniom i stosunkom osobistym w Wiedniu doprowadził do rozbudowy zakładu chemii UJ. Pracę w UJ rozpoczynał w dwu pokojach, a na początku lat siedemdziesiątych przeniósł się do nowoczesnego budynku przy Plantach. Stworzywszy dobre warunki do pracy badawczej skupił koło siebie uczniów, z których wybili się m. in. Karol Krzyżanowski, Karol Trochanowski, a przede wszystkim Karol Olszewski. Czyrniański poznał się na wartości swego asystenta, umożliwił mu stworzenie pracowni niskich temperatur, co pozwoliło Olszewskiemu (wspólnie z Z. Wróblewskim) na dokonanie w 1883 r. pierwszego na świecie skroplenia tlenu i azotu, uzyskując ciecz w stanie statycznym. Jest to, obok zorganizowania pracowni prawie z niczego, może największą zasługą Czyrniańskiego. W 1866 r. został Czyrniański dziekanem Wydziału Filozoficznego UJ, a w latach 1874-76 był rektorem tej uczelni. Członkiem czynnym Akademii Umiejętności był od jej powstania, tj. od roku 1873. Był także członkiem Towarzystwa Naukowego Krakowskiego i Towarzystwa Rolniczego. Wypadek, jakiemu uległ w czasie przeprowadzania jednego z doświadczeń, spowodował uszkodzenie wzroku, co m. in. było przyczyną, iż nie pozostawił Czyrniański znaczącego dorobku naukowego; miał jednak duże zasługi w rozwoju uczelni i utrzymaniu jej narodowego charakteru. Był gorącym patriotą polskim; występował śmiało i ostro w obronie praw języka polskiego na UJ, kiedy – wkrótce po mianowaniu go profesorem – wzięły górę tendencje zgermanizowania uniwersytetu. Był autorem m. in. podręcznika uniwersyteckiego chemii nieorganicznej (trzy wydania) oraz podręczników chemii organicznej i nieorganicznej dla szkół realnych. Miał duże zasługi w tworzeniu polskiego słownictwa chemicznego; terminologia chemiczna zastosowana przez niego, przyjęta była powszechnie w szkolnictwie galicyjskim. W 1885 r. został członkiem honorowym Galicyjskiego Towarzystwa Aptekarskiego. Zmarł w Krakowie na zawał serca. W małżeństwie z Marią ze Stelzhammerów mieli jednego syna Juliana Tadeusza (*1860, †1921).
Oprac. Z. Muszyński

Czyżykiewicz Mirosław [1961 ] - absolwent ASP w Warszawie. Malarz, poeta, pieśniarz, kompozytor. Karierę śpiewającego barda rozpoczął w rodzinnych Gorlicach wraz z zespołem „Ostatnia Wieczerza w Karczmie Przeznaczonej do Rozbiórki”. W grudniu 1981 roku wystąpił w Olecku z piosenką „Wigilia w domu wariatów”. W latach 1984 - 1989 był związany ze studenckim ruchem artystycznym. Współpracownik „Zgryzu” Macieja Zębtatego w Programie III. Polskiego Radia (1986 – 1988). Laureat Famy w 1986 i 1987 roku w kategorii piosenki poetyckiej. Ma w swoim dorobku jedną analogową płytę długogrającą „Autoportret I” z własnym repertuarem (Polskie Nagrania, 1989). Zdobywca nagrody Programu III. Polskiego Radia im. Mateusza Święcickiego w 1990 roku. Uczestnik Międzynarodowego Przeglądu Form Teatralnych w Antwerpii (Belgia) w roku 1993. Zaprezentował tam recital wierszy Josifa Brodskiego pt. „Świat widzialny” w przekładach Stanisława Barańczaka, Katarzyny Krzyżewskiej, Wiktora Woroszylskiego i Romana Kołakowskiego z własną muzyką i aranżacją. Wystąpił w koncertach Kraina Łagodności na Festiwalu Polskiej Piosenki w Opolu w roku 1995 i 1996 Gość Przeglądu Przeglądu Piosenki Aktorskiej we Wrocławiu w 1990 i 1996 roku. Uczestnik koncertu pt. Nie żałuję - piosenki Agnieszki Osieckiej w wykonaniu m.in. Ewy Błaszczyk, Marzeny Trybały, Joanny Trzepiecińskiej, Justyny Szafran, czy Andre Ochodlo (muzyka i reżyseria Jerzy Satanowski). Współpracuje z najlepszymi polskimi muzykami: Henrykiem Miśkiewiczem, Zbigniewem Wegeahuptem, Tomaszem Szukalskim, Markiem Murzynem, Zbigniewem Łapińskim. Na Spotkaniach Zamkowych – Śpiewajmy Poezję w Lublinie, odbyła się premiera jego płyty „Ave”.

Delekta Jacek Karol [9 VII 1906 18 XI 1940] - Archeolog, kierownik Działu Przedhistorycznego Muzeum Miejskiego w Toruniu. – Urodzony w Stróżówce; był synem Stanisława – profesora gimnazjalnego i Honoraty z Chwastowiczów. Ze względu na zmiany miejsca pracy ojca w latach 1912-18 uczęszczał do szkoły początkowej i rozpoczął naukę w gimnazjum w Nowym Targu, a następnie w latach 1919-25 był uczniem Państwowego Gimnazjum Męskiego (klasycznego) im. Przemysława w Rogoźnie Wielkopolskim, gdzie uzyskał świadectwo dojrzałości. W latach 1925-27 studiował na Wydziale Prawno-Ekonomicznym Uniwersytetu Poznańskiego. Po dwu latach zmienił kierunek studiów (na tej samej uczelni) na antropologię, etnografię z etnologią i prehistorią. Uzyskał stypendium Funduszu Kultury Narodowej. W 1933 r. otrzymał dyplom magistra filozofii z wynikiem bardzo dobrym, zdając egzamin z nauk antropologicznych na podstawie pracy Ceramika wschodniej kultury pucharów lejkowatych na Pomorzu Polskim. W 1934 r. otrzymał wakujące stanowisko kierownika Działu Przedhistorycznego w Muzeum Miejskim w Toruniu. Pracując na tym stanowisku uporządkował zbiory archeologiczne, urządził na nowo dział wystawowy muzeum. Prowadził również szeroko zakrojone wykopaliskowe prace archeologiczne, których wyniki upowszechniał w czasopismach specjalistycznych („Przegląd Archeologiczny”, „Sprawozdania Instytutu Bałtyckiego”), popularyzatorskich („Z otchłani wieków”) oraz lokalnej prasie („Słowo Pomorskie”) i w audycjach radiowych. Wybuch II wojny światowej zastał D. w Toruniu; zamierzał ochotniczo zgłosić się do wojska, ale wypadki następowały tak szybko, że do wojska ochotników nie zdołano przyjąć. W końcu września wrócił do pracy, pracował jeszcze pewien czas (podobno kilka tygodni) pod okupacją, porządkując i zabezpieczając zbiory, ale zwolniony został z pracy przez niemieckie władze miejskie. Przebywał jeszcze krótko w Toruniu, poczym późną jesienią 1939 r. udał się piechotą do rodziny w Gorlicach, gdzie podjął pracę, początkowo jako ogrodnik, a następnie robotnik w okolicznej kopalni ropy. W sierpniu 1940 r. został aresztowany przez gestapo (wg innych informacji zatrzymany w Gorlicach w czasie pierwszej ulicznej łapanki). Po kilkutygodniowym pobycie w więzieniach w Jaśle i Tarnowie, wywieziony został do obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu, gdzie zmarł 18 listopada 1940 r. Rodziny nie założył.
Oprac. Z. R. Muszyński

Diduch Bogusław [1955 ] - autor tekstów, kompozytor i piosenkarz, organizator imprez kulturalnych, dziennikarz radiowy, członek ZAK. Działalność artystyczną rozpoczął w roku 1978. Jest współzałożycielem zespołu „Ostatnia Wieczerza w Karczmie Przeznaczonej do Rozbiórki”. Z zespołem zdobywał liczne nagrody na konkursach piosenki literackiej i poetyckiej, z których najbardziej znacząca to: I Nagroda SMAK‘83 w Myśliborzu, I Nagroda OPPA’83 w Warszawie, II Nagroda i Nagroda publiczności Olsztyńskich Spotkaniach Zamkowych „Śpiewajmy Poezję” 1982, II Nagroda SMAK’85 w Myśliborzu. Brał udział w przeglądach i festiwalach piosenki poetyckiej, studenckiej i turystycznej. Pracował jako dziennikarz w nowosądeckim Radio „Echo” i Polskim Radio Rzeszów. Wydał płytę z programem „Na ostatniej stacyjce przed rajem” z utworami własnymi oraz piosenkami do tekstów zaprzyjaźnionych poetów z Krakowa i Małopolski. Gorlice, którym poświęcił ponad 20 lat swojej aktywności twórczej zawdzięczają mu stworzenie znaczącego w kraju środowiska wykonawców piosenki poetyckiej, a także działaczy i animatorów kultury. Jako pedagog i dyrektor instytucji upowszechniania kultury oraz instytucji oświatowej wywarł duży wpływ na kolejne pokolenia swoich wychowanków.

Długosz Alfred [1877 1972] - magister praw. Początki jego malarstwa były dramatyczne. W maju 1939 r. po operacji zaćmy odzyskuje częściowo wzrok, a losy wojny rzucają go ze Lwowa do Gorlic. Tu w 1940 r. zaczyna rysować swoje pierwsze cykle pt. „Nasze drzewa”, „Nasze kwiaty” i „Ja bajki tak lubię”. Po jakimś czasie zniechęcony porzuca twórczość plastyczną na rzecz pracy zawodowej. Pracuje jako rejent sądowy. Ponownie zaczyna tworzyć pod wpływem górskiego pejzażu Tatr powstają więc liczne prace w różnych technikach, charakteryzującej się niezwykłą wręcz ekspresją. Pejzaże które tworzy, a raczej przetwarza są połączeniem impresji malarskiej z konkretnymi cytatami. W czasie swojego życia namalował około 1500 obrazów, brał udział w 76 wystawach zbiorowych i indywidualnych, w tym także poza granicami kraju. Był wielokrotnie za swa twórczość nagradzamy. Jego unikalność widzenia i artystyczne osiągnięcia sprawiły, że zainteresował się nim Instytut Sztuki PAN w Warszawie. Na temat jego twórczości powstało wiele opracowań naukowych. Mimo podeszłego wieku wykazywał niezwykłą ruchliwość umysłu. Żywo interesował się ruchem amatorskim, studiował historię i teorię sztuki. Prace Długosza znajdują się w wielu muzeach krajowych i zagranicznych. W roku 1984 nowo powstały Klub Sztuki przy Galerii w Gorlicach postanowił, z uwagi na postawę społeczną i wielkie osiągnięcia, upamiętnić jego imię, uznając go za swojego patrona. Jego imieniem nazwana została też doroczna nagroda artystyczna przyznawana najlepszemu artyście nieprofesjonalnemu, fundowana przez Burmistrza Gorlic.

Długosz Władysław [24.07.1864 24.04.1937] - senator, współtwórca polskiego przemysłu naftowego, właściciel kopalni ropy naftowej w Siarach, Sękowej i Ropicy Górnej. Był członkiem, a od 1909 r. prezesem Rady Powiatowej gorlickiej, prezesem Powszechnej Kasy Oszczędności i innych instytucji w Gorlicach. Fundował szkoły i inne obiekty użyteczności publicznej, był także mecenasem organizacji społecznych. Z jego inicjatywy zawiązało się Okręgowe Towarzystwo Rolnicze, którego został prezesem i któremu ofiarował 10 morgów roli na wzorową fermę rolniczą. Jego staraniem i kosztem powstały Dom Ludowy w Siarach i bursa na 40 uczniów gimnazjalnych w Gorlicach. Współzałożyciel Polskiego Stronnictwa Ludowego. Był posłem do Parlamentu Wiedeńskiego, Ministrem ds. Galicji, a w odrodzonej Polsce Senatorem II Rzeczpospolitej i prezesem Państwowej Rady Naftowej. Członek krakowskiej Izby Przemysłowo-Handlowej, prezes Rady Nadzorczej Powszechnego Banku Kredytowego w Warszawie. W 1931 r. odznaczony krzyżem komandorskim Polonia Restituta. Honorowy Obywatel Miasta Gorlice – od 11 września 1913.

Dobrowolska Maria z Mrazków [26 V 1895 22 X 1984] - Geograf, historyk, profesor Wyższej Szkoły Pedagogicznej (WSP) w Krakowie. Pochodziła z licznej w Gorlickiem, wywodzącej się z Czech, rodziny Mrazków. Jej ojciec, Stanisław, był kierownikiem kopalni ropy naftowej, a w początkach XX w. jednym z budowniczych kopalni węgla w Libiążu w zagłębiu chrzanowskim, matką Henryka ze Strokowskich. – Urodziła się w Ropicy Ruskiej (ob. Ropica Górna). Maturę uzyskała w Krakowie w 1915 r. W tym samym roku rozpoczęła studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego (UJ). Studiowała geografię i uczestniczyła w seminariach historycznych. Ukończyła studia w 1919 r., a w 1922 r. uzyskała tytuł doktora na macierzystym Wydziale UJ. Już w trakcie studiów podjęła pracę jako nauczycielka w szkolnictwie średnim i kontynuowała ją w całym okresie międzywojennym (od 1933 r. na stanowiskach kierowniczych). Jednocześnie prowadziła własne prace badawcze z dziedziny geografii historycznej i procesów demograficzno-osadniczych. W 1931 r. opublikowała dwie prace z zakresu geografii historycznej: Studia nad osadnictwem w dorzeczu Wisłoki i Białej oraz Osadnictwo Puszczy Sandomierskiej między Wisłą i Sanem. Pierwsza z tych prac obejmowała m. in. tereny pow. gorlickiego. W okresie okupacji niemieckiej kierowała ośrodkiem tajnego nauczania na poziomie średnim w Krakowie-Dębnikach. W latach 1945-48 kontynuowała pracę w szkołach średnich i równolegle prowadziła wykłady w Wyższej Szkole Nauk Społecznych Towarzystwa Uniwersytetów Robotniczych (1946-1950), na Wydziale Filozoficzno-Społecznym UJ (1947-1951), a także w Akademii Górniczo-Hutniczej. Od 1949 r. aż do przejścia na emeryturę (1967) pracowała w krakowskiej WSP, gdzie kierowała Katedrą Geografii Ekonomicznej. Od 1955 r. pracowała na stanowisku docenta, a w 1960 r. otrzymała tytuł prof. nadzwyczajnego. W 1957 r. przyczyniła się do reaktywowania szkolnego ruchu krajoznawczego w Krakowie. Była aktywnym członkiem Komitetu Nauk Geograficznych Polskiej Akademii Nauk i przewodniczącą Wydziału Spraw Naukowych Polskiego Towarzystwa Geograficznego. Była autorką ok. 120. prac naukowych, w tym cennych monografii i skryptów. Ostatnią książką w jej dorobku naukowym, stanowiąca rozszerzoną i pogłębioną wersję jednej z jej pierwszych publikacji, była praca Procesy osadnicze w dorzeczu Wisłoki i Białej Dunajcowej w tysiącleciu (Kraków 1985). Z seminarium prof. Dobrowolskiej wyszło ok. 200. magistrów; była też promotorem 11. rozpraw doktorskich i recenzentem kilku prac habilitacyjnych. W dowód uznania jej pracy naukowo-dydaktycznej odznaczona została m. in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Medalem Komisji Edukacji Narodowej, otrzymała tytuł „Zasłużony Nauczyciel PRL”. Zmarła w Krakowie. Mężem jej był prof. Kazimierz Dobrowolski – historyk kultury, etnograf, socjolog.
Oprac. Z. R. Muszyński

DOBROWOLSKI Adam Kazimierz [27.09.1879 21.07.1958] - prawnik, burmistrz Brzozowa, poseł na Sejm RP, działacz społeczny. --- Urodził się w Sękowej; był synem Stanisława i Marii z Kosturkiewiczów. Ukończył gimnazjum w Jaśle (1899) i wydział prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego (dr praw 1904). Podjął w 1913 r. pracę (jako adwokat) w Brzozowie. W latach 1913-14 działał czynnie w Polskich Drużynach Strzeleckich, a po opuszczeniu miasta przez armię rosyjską (V 1915) był sekretarzem oddziału Naczelnego Komitetu Narodowego (1915-17). W październiku 1918 r. uczestniczył w rozbrajaniu wojsk austriackich i działał (jako wiceprzewodniczący) w powstałym Komitecie Obywatelskim. Na przełomie lat 1918/19 współorganizował polską administrację. W Polsce niepodległej prowadził w Brzozowie działalność społeczną i polityczną: był burmistrzem Brzozowa, w latach 1924-34 prezesem Banku Spółdzielczego, w okresie 1933-36 przewodniczącym Powiatowego Komitetu Rozjemczego. Przewodniczył społecznie Towarzystwu Przyjaciół Związku Strzeleckiego, był wiceprezesem oddziału Polskiego Czerwonego Krzyża, członkiem zarządu oddziału Związku Strzeleckiego i (od 1937 r.) oddziału Obozu Zjednoczenia Narodowego (OZN). W latach 1938-39 był posłem na Sejm V kadencji, wybranym w okręgu Rzeszów z listy OZN-u; w Sejmie pracował w komisjach prawniczej oraz zmiany ordynacji wyborczej. Po wybuchu wojny i wkroczeniu Niemców, zaangażował się w jakąś działalność konspiracyjną i późną jesienią 1939 r. aresztowany został przez Niemców; osadzono go w więzieniu przy ul. Montelupich w Krakowie, a następnie w Wiśniczu. Zwolniony wiosną 1941 r., do końca wojny nie przejawiał aktywności politycznej. Po wojnie, pozbawiony prawa wykonywania zawodu adwokata, pracował jako dyrektor oddziału Spółdzielni „Rolnik”, a po jej zlikwidowaniu (od 1951 r.) jako radca prawny Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” w Brzozowie. Był żonaty (od 1910 r.) z Jadwigą Niemczycką. Zmarł w Brzozowie i tam został pochowany. wojnie mieszkał i zmarł w Berdechowie.
Oprac. Zbigniew R. Muszyński
Aktualizowano 15 VI 2008

Dubas Zbigniew Jan Franciszek [19 VIII 1913 23 VI 1943] - Porucznik pilot, absolwent „Szkoły Orląt” w Dęblinie, oficer Polskich Si Powietrznych we Francji i Wielkiej Brytanii. – Urodził się w Gorlicach; był synem Franciszka – profesora gimnazjalnego (uczącego m. in. w Gorlicach; w roku szkolnym 1913/14 był wychowawcą pierwszej w tamtejszym gimnazjum klasy maturalnej) i Józefiny Walerii ze Szczurkiewiczów. Po pierwszej wojnie światowej i odzyskaniu przez Polskę niepodległości, w związku ze zmianą miejsca pracy ojca, wyjechał z rodziną z Gorlic. Gimnazjum klasyczne ukończył w Poznaniu, zdając maturę w 1931 r. W roku szkolnym 1928/29 uzyskał I stopień przysposobienia wojskowego (PW) w 58. pp w Poznaniu, a w wakacje 1931 r. – po obozie szkoleniowym w Rozewiu – II stopień PW. W X 1931, powołany do służby czynnej w WP, otrzymał przydział do 16. pp, skąd, po miesięcznym przeszkoleniu rekruckim, skierowany został w połowie XI 1931 do Szkoły Podchorążych Piechoty (SPP) w Ostrowi Mazowieckiej. 19 III 1932 r. (imieniny J. Piłsudskiego) złożył przysięgę, 3 V tego roku uzyskał tytuł podchorążego, a 11 VIII stopień kaprala podchorążego. Po ukończeniu SPP skierowany został 1 X 1932 do Szkoły Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie; którą ukończył w 1934 r. z 14. lokatą. W dniu Święta WP 15 VIII 1934 mianowany podporucznikiem obserwatorem, przydzielony został do 34. eskadry w 3. pułku lotniczym (plot) w Poznaniu-Ławicy. Następnie ukończył kurs pilotażu w Centrum Wyszkolenia Lotniczego w Dęblinie i latał jako pilot w 33. eskadrze treningowej. Uczestniczył również w zawodach samolotowych Aeroklubu Poznańskiego. Jesienią 1937 r. przeniesiono go do nowo powstałej 36. eskadry treningowej w 4. plot w Toruniu, gdzie od VII do X 1938 dowodził I plutonem. W 1938 r. awansowany został do stopnia porucznika ze starszeństwem od 19 III 1938 r. Od II 1939 pełnił obowiązki zastępcy dowódcy eskadry treningowej w 4. plot.. We IX 1939, wraz z personelem bazy nr 4, ewakuował się do Rumunii, a stamtąd do Francji. Po upadku Francji dotarł w VI 1940 do Wielkiej Brytanii. Po przeszkoleniu nawigatorskim wylatał turę operacyjną jako obserwator. Następnie zgłosił się na przeszkolenie w pilotażu na sprzęcie brytyjskim w szkole podstawowego pilotażu (SFTS – Service Flying Training School). W X 1941 skierowany został do 18. polskiego ośrodka wyszkolenia bojowego załóg bombowych (18 OTU – Operational Training Unit) na szkolenie bojowe. W IV 1942 – po ukończeniu szkolenia – przydzielony został do 301. dywizjonu bombowego „Ziemi Pomorskiej” w Hemswell. Był dowódcą załogi, która na samolocie Vickers „Wellington” Mk IV (nr Z 1345) wystartowała z zadaniem zbombardowania Emden (niemieckie miasto portowe we Fryzji Wschodniej, przy granicy z Holandią). Samolot został zestrzelony do morza przez niemieckiego myśliwca. Zginęła cała załoga (5 osób); morze wyrzuciło ciała na brzeg w różnych miejscach. Zwłoki por. Dubasa pogrzebane zostały na holenderskiej zachodniofryzyjskiej wyspie Terschelling (cmentarz w West-Terschelling, grób nr 59). Odznaczony był Krzyżem Walecznych i Polową Odznaką Pilota. Rodziny prawdopodobnie nie założył.

Opracował Zbigniew R. Muszyński

Aktualizowano 21 czerwca 2007 r.

Dziedzic Ignacy Jakub [9 VII 1889 23 III 1956] - Prawnik (dr praw), adwokat, działacz samorządu korporacyjnego, bibliofil, publicysta. – Urodził się w Gorlicach w wielodzietnej rodzinie Pawła – majstra budowlanego i Pauliny z Wygrzywalskich. Szkołę początkową ukończył w Gorlicach, a następnie w latach 1901-8 uczęszczał do gimnazjum w Jaśle. W okresie nauki w gimnazjum był współzałożycielem i działaczem tajnej uczniowskiej organizacji samokształceniowej, w której pełnił funkcję bibliotekarza nielegalnej polskiej biblioteczki. Po złożeniu z wyróżnieniem egzaminu dojrzałości (1908), rozpoczął studia na Wydziale Nauk Prawnych i Polityczno-Ekonomicznych uniwersytetu w Wiedniu. Brał aktywny udział w życiu polskich organizacji studenckich. Po uzyskaniu w 1912 r. absolutorium, pracował w Nowym Targu w kancelarii prawniczej. W 1915 r. uzyskał na macierzystym uniwersytecie tytuł dra praw i nadal pracował w Nowym Targu jako aplikant adwokacki. W 1920 r. złożył w Krakowie egzamin adwokacki, a w następnym roku (po zawarciu małżeństwa) wyjechał wraz z żoną do Gdańska. W okresie pobytu w Nowym Targu organizował na Podhalu kółka rolnicze, współpracował z „Gazetą Podhalańską”, prowadził kursy języka esperanto, którego nauczył się jeszcze w gimnazjum jasielskim. Współorganizował również oddział gorczański Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego oraz zaangażował się w przygotowanie budowy schroniska turystycznego na Turbaczu. W Gdańsku organizował ekspozyturę Związku Ekonomicznego Kółek Rolniczych, współpracował z „Gazetą Gdańską” i opracował „Przewodnik po Gdańsku”. W połowie 1922 r. przeniósł się do Torunia, gdzie początkowo pracował w sądownictwie, a następnie (od września 1925 r.) prowadził kancelarię adwokacką (wspólnie z S. Przesieckim). Brał czynny udział w życiu adwokatury toruńskiej i w korporacyjnych władzach adwokackich (Rada Adwokacka w Toruniu, następnie w Poznaniu, a od listopada 1935 r. członek Naczelnej Rady Adwokackiej). Wiele czasu poświęcał na działalność w Polskim Czerwonym Krzyżu (PCK), Polskim Towarzystwie Krajoznawczym, Związku Harcerstwa Polskiego (w latach 1938-39 prezes Harcerskiego Sądu Honorowego), organizacjach esperanckich i bibliofilskich. Był współzałożycielem zawiązanego w Toruniu w 1926 r. Towarzystwa Bibliofilów im. J. Lelewela i przez blisko 10 lat pełnił w nim obowiązki wiceprezesa (a po reaktywowaniu działalności w 1945 r. przez dwa lata był jego prezesem). Posiadał księgozbiór liczący przed wybuchem wojny ok. 4 tys. tomów. Po zajęciu w 1939 r. Torunia przez Niemców został 17 października aresztowany i osadzony w forcie VII. Dzięki usilnym staraniom żony został 8 grudnia 1939 r. zwolniony. Z obawy przed następnym aresztowaniem uciekł do Warszawy, a stamtąd do Krakowa i następnie do Gorlic. Latem 1940 r. wrócił do Krakowa, gdzie został zatrudniony jako księgowy w niemieckiej firmie „Kompass”. Po wojnie wrócił w 1945 r. do Torunia i rozpoczął działalność adwokacką. W listopadzie tego roku otrzymał nominację na dziekana Rady Adwokackiej i prezesa Izby Adwokackiej w Toruniu. Obowiązki prezesa pełnił do maja 1950 r.; od czerwca 1953 r. pracował w zespole adwokackim. Odznaczony był Medalem Niepodległości (1931), Złotym Krzyżem Zasługi (1938) i Odznaką Honorową PCK I stopnia (1937). Zmarł w Krakowie, gdzie przebywał u rodziny; pochowany został na cmentarzu parafialnym w Czarnym Dunajcu. W małżeństwie z Marią Grodecką, córką lekarza z Czarnego Dunajca, mieli syna Jerzego (*1922) i córkę Zofię (*1928, †1929).
Oprac. Z. R. Muszyński

Dziopek Jan [27.10.1889 16.02.1983] - działacz społeczny, sportowy i oświatowy. Pedagog - długoletni nauczyciel wychowania fizycznego w szkołach gorlickich. Absolwent Gimnazjum i Seminarium Nauczycielskiego. Działacz ZHP, a także wielu towarzystw w tym: TG „Sokół”, Towarzystwa Opieki nad Zabytkami powiatu gorlickiego, Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego. Współzałożyciel Towarzystwa Tatrzańskiego. Uczestnik I wojny światowej, więzień Oświęcimia. Autor pamiętników: „Między dawnymi i nowymi czasy” oraz „Moja walka o życie”. Jego imieniem (w 2002 roku) nazwano Halę Sportową OSiR w Gorlicach. Za swoją pracę został odznaczony 2-krotnie Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Złotą Honorową Odznaką PTTK, Związku Nauczycielstwa Polskiego i wieloma innymi.

EINHORNÓWNA – SUSUŁOWSKA Maria [14.01.1915 6.12.1998 ] - pedagog, psycholog, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego (UJ). --- Urodziła się w Gorlicach, w asymilującej się rodzinie żydowskiej. W rodzinnym mieście ukończyła szkołę powszechną i Gimnazjum im. M. Kromera (matura w 1933 r.). Podjęła studia pedagogiczne w UJ; w 1938 r. uzyskała tytuł magistra pedagogiki. Po studiach powróciła do Gorlic, licząc na uzyskanie posady nauczyciela, nie mogła jednak znaleźć stałego zatrudnienia i do wybuchu wojny utrzymywała się z korepetycji. Po wybuchu II wojny światowej, przed wkroczeniem Niemców do Gorlic, wyjechała – podobnie, jak wielu gorlickich Żydów – na wschód. Zatrzymała się we Lwowie, gdzie przeżyła obydwie okupacje: sowiecką i niemiecką, dzięki uzyskanym aryjskim dokumentom swej przyjaciółki Marii Susułowskiej, która wojnę spędziła w Rzymie. Dokumenty te dostała od Włodzimierz Reczka, działacza Polskiej Partii Socjalistycznej, męża M. Susułowskiej. W czasie pobytu we Lwowie brała czynny udział w działalności polskich organizacji podziemnych. W okresie okupacji niemieckiej wymordowano siedmiu najbliższych członków jej rodziny; przeżyli tylko dwaj jej bracia: przyrodni – zamieszkały już przed wojną w Stanach Zjednoczonych i rodzony – prawnik, uczestnik wojny obronnej 1939 r., po wojnie również przebywający w USA. W 1945 r. Einhornówna przeniosła się do Krakowa, gdzie zatrudniona została na stanowisku asystenta w Katedrze Pedagogiki UJ. Od tego czasu związała się z Uniwersytetem na całe życie, przechodząc przez wszystkie szczeble kariery naukowej i zawodowej. Przyznawała się do swoich żydowskich korzeni, chociaż większość prac opubkowała pod nazwiskiem Susułowska, używanym przez nią do końca życia. Tytuł profesora uzyskała w 1969 r., w szczycie antysemickiej nagonki rozpętanej przez władze PRL. W drugiej połowie lat pięćdziesiątych nawiązała bliską współpracę z Kliniką Psychiatryczną Akademii Medycznej w Krakowie, co ukierunkowało jej działalność naukową w następnych latach. Stworzyła nowoczesny model pracy psychologa klinicznego oraz model specjalistycznego przygotowania studentów w zakresie pracy z pacjentem. Wypromowała ponad trzystu magistrów psychologii, była promotorem prawie stu prac doktorskich, opiekunem kilkunastu habilitacji, recenzentem wielu rozpraw doktorskich i habilitacyjnych. Opublikowała liczne prace z zakresu psychologii kliniczno-wychowawczej dzieci i młodzieży, psychologii starzenia się i starości oraz następstw psychicznych u osób prześladowanych z powodów rasowych i politycznych. Referowała wyniki swych badań na krajowych i międzynarodowych zjazdach i kongresach. Uznawana jest za twórcę krajowej psychologii klinicznej. Zmarła w Krakowie i pochowana została na tamtejszym cmentarzu żydowskim przy ul. Miodowej.
Oprac. Zbigniew R. Muszyński
Aktualizowano 25 VI 2008

Elmer Stanisław [01.01.1939 15.03.2007] - Poeta, dziennikarz, pedagog, działacz społeczno – polityczny. Od 1958 r. pracował w Tygodniku „Tempo”(okres studiów). Tworzył „Głos Glinika” – gazetę zakładową Fabryki Maszyn Górniczych i Wiertniczych „Glinik”. W 1990 r. został naczelnym redaktorem i faktycznym twórcą miesięcznika „Gazeta Gorlicka”. W lipcu 2001 r. pismo, ale już jako tygodnik zostało przejęte przez „Gazetę Krakowską”. Laureat Srebrnej Nike w dziedzinie media w Małopolsce wśród wszystkich tytułów prasowych – stacji radiowych i telewizyjnych, Srebrny Krzyż Zasługi, Austriacki Czarny Krzyż.

Eustachiewicz Stanisław [21 III 1884 11 XII 1926] - pedagog, oficer armii austriackiej, nauczyciel szkół średnich, twórca i dyrektor gimnazjum puławskiego, zasłużony dla rozwoju oświaty. – Urodził się w Bobowej. Był synem Michała i Władysławy Konstancji z Sokołowskich. Czteroklasową szkołę ludową ukończył w Ciężkowicach, gimnazjum w Tarnowie. Po studiach pedagogicznych na Uniwersytecie Jagiellońskim i odbyciu służby wojskowej (w Krakowie, w austriackim 13. pułku piechoty) był do wybuchu I wojny światowej nauczycielem historii i geografii w VI Gimnazjum Lwowskim. W styczniu 1914 r. zawarł we Lwowie małżeństwo ze Stanisławą z Rozlepiłłów (*1894-†1968), która okazała się później wierną jego towarzyszką w pracy pedagogicznej. Wobec zbliżania się wojsk rosyjskich, nastąpiła częściowa ewakuacja Lwowa. Eustachiewicz wyjechał z żoną do Wiednia, gdzie w 1915 r. objął stanowisko dyrektora zorganizowanego tam gimnazjum dla dzieci polskich – uchodźców z Galicji. W 1916 r. powołany do służby w wojsku austriackim (w stopniu kapitana), skierowany został jako oficer oświatowy do Puław (tereny Królestwa Polskiego pozostające pod okupacją austriacką). Puławy były wówczas zniszczone w wyniku działań wojennych, brakowało mieszkań, nie istniał budynek przedwojennej rosyjskiej szkoły średniej. Eustachiewicz energicznie przystąpił do organizacji szkolnictwa średniego. Pod koniec października 1916 r. powstała pierwsza klasa 7-klasowej Szkoły Realnej. Eustachiewicz objął stanowisko dyrektora i jednocześnie sekretarza szkoły oraz nauczyciela-wychowawcy jedynej wówczas klasy, liczącej 44. uczniów. Nauka odbywała się początkowo w klasie udostępnionej przez szkołę powszechną. Następnie gimnazjum przeniosło się do pomieszczeń gospodarczych Instytutu puławskiego Z czasem grono nauczycielskie zaczęło się powiększać; w drugim roku istnienia szkoły Eustachiewicz nauczał już jedynie przyrody, geografii i śpiewu. Od początku powstania szkoły dyrektor zadbał o zorganizowanie drużyny harcerskiej, a w późniejszym okresie także orkiestry i chóru szkolnego. Od 1 grudnia 1917 r. szkoła uzyskała status pełnej 8-klasowej Publicznej Szkoły Realnej. W rok później, już w niepodległej Polsce, została przekształcona w Państwowe Gimnazjum im. A. Czartoryskiego. Ponieważ liczba uczniów stale wzrastała, dyrektor Eustachiewicz podjął starania o wybudowanie nowego pomieszczenia dla szkoły. Powołany został przez dyrektora Komitet Obywatelski Budowy Szkoły. Pod koniec 1921 r. uzyskano lokalizację budynku, w czerwcu 1923 r. rozpoczęto budowę. Prace budowlane nadzorował sam inicjator powstania szkoły. Przeprowadzka gimnazjum do nowego gmachu odbyła się w październiku 1926 r., ale już bez udziału dyr. Eustachiewicza, który w tym czasie przebywał w sanatorium w Szwajcarii, lecząc nasilającą się gruźlicę płuc. Zmarł w grudniu tego roku w Karmanówce (pow. Oborniki, woj. poznańskie). Pochowany został 15 grudnia 1926 r. na cmentarzu parafialnym w Puławach-Włostowicach. W grobie tym w 1968 r. pochowano również żonę Eustachiewicza. W uznaniu ogromnych zasług położonych w dziele rozwoju oświaty, jedna z ulic Puław nazwana została imieniem Eustachiewicza. Prof. M. Strzemski tak wspomina Eustachiewicza: „Był to typ szermierza idei, który jest już zupełnie nie znany dzisiejszej młodzieży. […] Skazany był na los oświatowca walczącego w pojedynkę. Dlatego też możemy uznać, że gimnazjum puławskie było indywidualnym dziełem […] tego zasłużonego dla Puław człowieka.”
Oprac. Z. Muszyński

Filar Tadeusz [1932 ] - Studia muzyczne ukończył w PWSM w Krakowie na Wydziale Pedagogicznym. W latach 1955 – 1972 nauczyciel gry na skrzypcach w PSM dla Dzieci Niewidomych w Krakowie, gdzie w latach 1960 – 1972 pełnił funkcję Kierownika Muzycznego i dodatkowo pracował jako nauczyciel gry na skrzypcach w PPSM. Organizator i dyrektor (od 1975) PSM I st. w Sanoku. Od 1973 do 1975 r. powołany przez WWK w Rzeszowie na stanowisko wojewódzkiego konsultanta instrumentów smyczkowych. Równocześnie pełnił funkcję dyrektora Ogniska Muzycznego w Sanoku. Założyciel PSM I st. w Gorlicach i pierwszy dyrektor w latach 1975 – 1987. Za swoją pracę został odznaczony: Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Medalem Komisji Odrodzenia Polski, Medalem Komisji Edukacji Narodowej, Odznaką „Uśmiech Dziecka” – przyznaną przez TPD za pracę społeczną dla dobra dzieci, Złotą Odznaką miasta Krakowa za pracę społeczną w dziedzinie krzewienia kultury muzycznej.

Fugiel Franciszek [20 VIII 1904 25 II 1942] - absolwent Gimnazjum im. M. Kromera w Gorlicach, lotnik, oficer WP, uczestnik wojny obronnej 1939 r., oficer Polskich Sił Powietrznych (PSP) na Zachodzie (kampania francuska, obrona Anglii). – Urodził się w Gliniku Mariampolskim. Był synem Kazimierza. Szkołę podstawowa ukończył w rodzinnej miejscowości, następnie Gimnazjum im. M. Kromera w Gorlicach; maturę uzyskał w 1926 r. Ukończył Oficerską Szkołę Lotnictwa w Dęblinie (III promocja – podporucznikiem obserwatorem mianowany 15 VIII 1929 r. w Dniu Wojska). Skierowany został do 2. pułku lotniczego w Krakowie. W latach 1933-37 pełnił w tej jednostce obowiązki oficera mob. Od 1937 r. był wykładowcą w Szkole Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie. Brał udział w wojnie obronnej 1939 r. Przez Rumunię i kraje śródziemnomorskie przybył do Francji gdzie pełnił funkcję oficera bezpieczeństwa w I/145 Dywizjonie Myśliwskim „warszawskim” (Groupe de Chasse Polonaise de Varsowie No I/145). Dywizjon ten był jedynym w PSP we Francji w pełni zorganizowanym i przeszkolonym oraz wyposażonym w samoloty Caudron „Cyklone C 714”, przestarzałe, niedopuszczone do służby we francuskich dywizjonach myśliwskich oraz niewystarczającą liczbę myśliwców Morane-Saulnier M-S 406. Na przełomie lat 1939/1940 rozważano możliwość użycia późniejszego dywizjonu I/145 na froncie fińskim przeciwko Związkowi Radzieckiemu, ale do realizacji tego zamiaru nie doszło. W okresie „dziwnej wojny” dywizjon bazował początkowo w Lyon-Bron, a następnie przebazowany został na lotnisko Bernaby (na poł. zach. od Rouen). Wobec zagrożenia tego lotniska przez niemieckie kolumny pancerne, dywizjon otrzymał rozkaz przebazowania do środkowej Francji, skąd – na przełomie drugiej i trzeciej dekady czerwca 1940 r. – załogi odjechały do portu ewakuacyjnego w La Rochelle na środkowym wybrzeżu Atlantyku. Fugiel w lipcu 1940 r. przybył do Wielkiej Brytanii. Od października 1940 r. odbył przeszkolenie w jednostkach treningowych, jednostkach zaawansowanego szkolenia bojowego i zgrywania załóg, a następnie w Szkole Obserwatorów i Nawigatorów Lotniczych w Prestwick. We wrześniu 1941 r. przydzielony został ( w stopniu kpt. obserwatora) do 301. Dywizjonu Bombowego. 25 lutego 1942 r. na samolocie Vickers „Wellington IV” (nr Z 1377 GR-F) uczestniczył w nalocie bombowym na Kolonię (Köln). Niedługo po starcie stracono łączność z samolotem, który prawdopodobnie został zestrzelony do morza . Zginęła cala 6-osobowa załoga, a wśród niej kpt. obs. Franciszek Fugiel.
Oprac. Z. Muszyński

Fusek Witold Kazimierz Jerzy [30 IX 1885 6 XII 1941] - Farmaceuta, regionalista, działacz społeczny, instruktor harcerski. – Urodzony w Bieczu; był synem Wilhelma Józefa - farmaceuty i Wandy z Sucheckich (h. Poray). Miał dwie starsze siostry (jedna zmarła w niemowlęctwie, druga na zesłaniu w Kazachstanie). Naukę początkową rozpoczął w szkole w Bieczu; od 1897 r. uczył się w gimnazjum w Tarnowie, a następnie (1900-1904) w Sanoku, gdzie uzyskał maturę. W latach 1904-1906 odbył praktykę aptekarską w Bieczu, uzyskując tytuł asystenta sztuki farmaceutycznej. W latach 1906-1908 odbył studia farmaceutyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim, zakończone uzyskaniem tytułu magistra farmacji. W latach 1908-1909 służył w Garnizonowym Szpitalu Wojskowym w Krakowie, a następnie (1909-1911) pracował w aptekach w Tarnowie i Krakowie. W 1910 r. zawarł związek małżeński i wiosną 1911 r. osiadł z żoną w rodzinnym Bieczu, przejmując od ojca aptekę, którą prowadził do chwili aresztowania w 1941 r. W okresie studiów należał do propagującego wstrzemięźliwość Towarzystwa „Eleusis”, które w okresie powstawania skautingu (1911) skierowało swych członków do tej nowej organizacji. W okresie I wojny światowej służył w latach 1914-15 w wojsku austriackim (w szpitalu wojskowym). Fusek – w kilka tygodni po powstaniu pierwszych drużyn skautowych we Lwowie – przejął część członków istniejącej w Bieczu Drużyny Bartoszowej i zorganizował I Biecką Drużynę Skautową im. Zbója Becza, zostając jej pierwszym drużynowym. Działał również w ogólnogalicyjskim, a następnie ogólnopolskim ruchu skautowym, później harcerskim. Uczestniczył w 1929 r. w Jamboree w Anglii jako drużynowy krakowskiej drużyny chorągwianej i w 1931 r. w zlocie skautów słowiańskich w Pradze. W 1930 r. mianowany został harcmistrzem. Publikował artykuły w prasie harcerskiej. W 1934 r. zrezygnował z działalności w Związku Harcerstwa Polskiego (ZHP). W okresie międzywojennym był niezwykle czynny w działalności społecznej w Bieczu. Współtworzył lub kierował (współkierował) wieloma organizacjami i instytucjami, jak „Sokół”, Kongregacja Kupiecka, Czytelnia Ludowa, Związek Pszczelarski, kółko teatralne, Stowarzyszenie Miłośników Biecza, Caritas, Akcja Katolicka. Był aktywnym działaczem Stronnictwa Narodowego (sekretarzem i wiceprezesem zarządu powiatowego w Gorlicach); w listopadzie 1938 r. z powodu działalności politycznej przez kilka dni przebywał w areszcie w Bieczu. Przez wiele lat pełnił funkcję radnego miejskiego, zbierał pamiątki i eksponaty stanowiące zalążek przyszłego Muzeum Ziemi Bieckiej. W 1939 r. opublikował książkę Biecz i dawna Ziemia Biecka na tle swych legend, bajek, przesądów i zwyczajów (wznowienie: Biecz 1998) oraz zorganizował uroczystości z okazji 350-lecia śmierci M. Kromera. W czasie wojny obronnej we wrześniu 1939 r. znalazł się – wraz z kadrą zapasową 10. Szpitala Okręgowego z Przemyśla – w okolicach Brzeżan (ówczesne woj. tarnopolskie, ob. Ukraina); uniknął niewoli sowieckiej i wrócił pieszo do Biecza. Na przełomie lat 1939/40 wstąpił do Narodowej Organizacji Wojskowej (NOW). Zatrzymany przez gestapo w lipcu 1940 r., został zwolniony po kilkunastu godzinach. Nie zaprzestał jednak konspiracyjnej działalności w NOW i nie skorzystał z możliwości zmiany miejsca zamieszkania. 19 V 1941 r. został ponownie aresztowany, wraz z rodziną (żona i córka), pracownikami apteki i wieloma współpracującymi z nim osobami. Większość aresztowanych zwolniono, natomiast Fusek trafił do więzienia w Jaśle, następnie w Tarnowie, skąd 27 VII 1941 r. wywieziono go do niemieckiego obozu zagłady Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu (nr obozowy 18699). Zmarł w obozie wskutek nieludzkich warunków pobytu, wg informacji współwięźniów na krwawą biegunkę głodową. Odznaczony był austriackim Medalem Signum Laudis i odznaką 25-lecia ZHP. Nazwisko jego upamiętniono na znajdującym się na symbolicznej mogile przed kościołem farnym krzyżu-tablicy, poświęconym harcerzom poległym za Ojczyznę. Jedna z ulic w Bieczu nosi jego imię i sporo miejsca poświęcono jego postaci w bieckim Muzeum. W małżeństwie ze Stefanią Oczkowską (h. Ślepowron) mieli czworo dzieci: Wiesława Kazimierza (*1912), Halinę (*1914) oraz Andrzeja (*1916) i Mariana (*1921), obydwu zmarłych w dzieciństwie.

Opracował Zbigniew R. Muszyński

Aktualizowano 8 lipca 2007 r.

Gabryel Stanisław [1908 1980] - urodzony w Siarach, mgr filologii, nauczyciel, bibliotekarz. Ukończył gimnazjum M. Kromera w Gorlicach. Absolwent Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. W czasie okupacji był członkiem ruchu oporu. Po wojnie pracował w gorlickim gimnazjum. W latach 1948 – 1975 pełnił funkcję dyrektora Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Gorlicach. Organizował sieć biblioteczną w powiecie. Był propagatorem rozwoju turystyki w Gorlicach. Współzałożyciel schroniska na Magurze Małastowskiej. Wiele lat poświęcił na ratowanie zabytków ziemi gorlickiej. Prezes Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Gorlickiej oraz współtwórca Muzeum Regionalnego PTTK w Gorlicach, prezes PTTK (1956 – 60, 1962 – 67).

Gawlik Franciszek [11.03.1911 05.06.1973] - Prałat honorowy Ojca Świętego, kanonik Tarnowskiej Kapituły Katedralnej, Rektor Seminarium Duchownego w Tarnowie. Pochodził z Moszczenicy. Święcenia kapłańskie otrzymał w 1935 r. Jako wikariusz przebywał w Mielcu w latach 1935 – 1936. Już w czwartym roku kapłaństwa (wrzesień 1938) został mianowany katechetą II Gimnazjum w Tarnowie. Oddał się całkowicie pracy z młodzieżą.. Podczas okupacji prowadził tajne nauczanie. Po wojnie został mianowany katechetą gimnazjalnym, prowadząc katechezę w Zakładach Tarnowskich, a także przez pewien czas Lisiej Górze. W latach 1961 – 1966 był proboszczem i dziekanem w Parafii pw. NMP w Gorlicach. Jego staraniem został odnowiony gorlicki kościół parafialny, zbudowano ogrodzenie, a także zagospodarowano otoczenie kościoła. Ks. Franciszek Gawlik zasłużył się przy budowie domu katolickiego w Tarnowcu pod Tarnowem, a także tarnowskiego seminarium duchownego. Jako rektor tegoż Seminarium wywarł wpływ na ukierunkowanie studiów duchu II Soboru Watykańskiego i wysokich wymogów stawianych uczelniom katolickim. Zapamiętano go jako organizatora wielu historycznych jubileuszy i świąt tj.: nawiedzenie Diecezji przez Matkę Bożą Częstochowską, Jubileusz 150-lecia Seminarium Duchownego Tarnowskiego. Remontował, adaptował i zmieniał budynek Seminarium przez przebudowę kaplic i dobudowanie lektorium. Zmarł w Tarnowie w 63 roku życia i 38 roku kapłaństwa.

Gładysz Jan [ok. 1320 1390] - zarządca dużego kompleksu dóbr królewskich na południowym pograniczu Polski w czasie panowania króla Kazimierza Wielkiego. Przez szereg lat piastował urząd podstarościego sądeckiego. Służył także królowi Władysławowi Łokietkowi biorąc udział w bitwie pod Płowcami. Kazimierz Wielki w uznaniu wielkich zasługi rodziny Gładyszów dla korony, nadał w 1359 r. w Sączu Janowi Gładyszowi dobra w swych lasach w dolinie górnej Ropy w ziemi bieckiej. Zapoczątkował tym samym tworzenie przez Gładyszów tzw. Dominium Ropae, obejmującego dorzecze górnej Ropy. Gładysze mieli za zadanie na nowo zaludnić te strony, a nawet założyć miasta i naznaczyć w nich targi. Siedzibą Jana Gładysza naznaczono miejscowość Szymbark, (wzmiankowaną później jako miasto) gdzie ród Gładyszów wzniósł ok. połowy XVI wieku obronny kasztel, przebudowany pod koniec stulecia w stylu renesansowym. Jan Gładysz pełnił także urząd starosty lubowelskiego, był bachmistrzem (żupnikiem) bocheńskim, często przebywał na dworze króla, gdzie był rzecznikiem ludności. Z nazwiskiem rodu wiąże się nazwa wsi Gładyszów koło Uścia Gorlickiego.

Gucwińska Hanna [25.04.1932 ] - Dzieciństwo spędziła w Gorlicach. Ukończyła LO im. M. Kromera Absolwentka Wydziału Zootechniki Akademii Rolniczej we Wrocławiu. Pracownik Miejskiego Ogrodu Zoologicznego we Wrocławiu, specjalizacja w zagadnieniach sztucznego wychowu młodych zwierząt dzikich. Jest współtwórczynią programu telewizyjnego „Z kamerą wśród zwierząt„. Autorka i współautorka ok. 150 publikacji, w tym 12 książek. Współpracuje z radiem oraz z czasopismami „Raj”, „Żyjmy dłużej”, „Kocham zwierzęta”. Poseł Unii Pracy. Przez 4 kadencje była radną Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu. W 2001 r. została wybrana posłanką z list SLD – UP na Śląsku. Otrzymała wiele ważnych nagród i odznaczeń, m. in. :dwukrotnie Nagrodę Wiktora za osobowość telewizyjną, Medal Konrada Lorenza przyznany w Wiedniu w 1993 r., Medal Włoskiej Akademii Nauk, Złoty Krzyż Zasługi oraz Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski.

GUZDRO Mieczysław [06.10.1936 22.01.1994] - mgr historii, nauczyciel i dyrektor zawodowych szkół średnich. --- Urodził się w Gorlicach; był synem Tadeusza i Cecylii z d. Tokarskiej. W rodzinnym mieście ukończył szkołę podstawową i Liceum Ogólnokształcące im. M. Kromera (matura w 1955 r.). Naukę kontynuował w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Opolu, uzyskując w 1963 r. dyplom magistra historii na Wydziale Filologiczno-Historycznym tej uczelni. Pracę pedagogiczną, jako nauczyciel historii, rozpoczął w 1963 r. w Zasadniczej Szkole Górniczej w Nowej Rudzie, a następnie (w roku szkolnym 1966/67) był zastępcą dyrektora i nauczycielem historii w Zasadniczej Szkole Zawodowej w Wałbrzychu. W 1967 r. objął stanowisko dyrektora Zasadniczej Szkoły Górniczej i Technikum Górnictwa Rud [TGR] w Lubinie. W związku z rozdzieleniem szkół został w 1959 r. dyrektorem Zespołu Szkół Górniczych w Lubinie, nadal ucząc w technikum historii i wychowania obywatelskiego. W tym okresie rozwijał dynamicznie szkolnictwo górnicze dla potrzeb zagłębia miedziowego. W latach 1975-82 był wizytatorem Kuratorium Oświaty i Wychowania w Legnicy. W 1982 r. wrócił do pracy dydaktycznej w TGR w Lubinie jako nauczyciel historii, wiedzy o społeczeństwie oraz języka niemieckiego. W roku 1985 przeszedł na emeryturę, ale nadal pracował w TGR jako nauczyciel języka niemieckiego. Był ceniony jako nauczyciel o dużej kulturze pedagogicznej, sumienności i pracowitości. Posiadał tytuł Dyrektora Górniczego 3-go stopnia. Za pracę pedagogiczną i społeczną, m. in. w Związku Nauczycielstwa Polskiego [ZNP] i Towarzystwie Wiedzy Powszechnej [TWP], odznaczony był Srebrnym Krzyżem Zasługi (1972), Medalem 30-lecia Polski Ludowej (1974), Złotym Krzyżem Zasługi (1983) i Medalem 40-lecia Polski Ludowej. Posiadał także Złotą Odznakę Budowniczego Legnicko-Głogowskiego Okręgu Miedziowego, Odznaki: Zasłużonego dla Ziemi Lubińskiej i Za Zasługi dla Województwa Legnickiego oraz Złotą Odznakę ZNP i Srebrną Zasłużonego Popularyzatora Wiedzy TWP. Od 1968 r. był członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej; legitymację partyjną złożył na początku lat osiemdziesiątych. Wychowankowie ufundowali mu tablicę pamiątkową, umieszczoną w 2001 r. w gmachu obecnego Zespołu Szkół nr 1 im. B. Krupińskiego w Lubinie (przy ul. T. Kościuszki 9). W małżeństwie (zawartym w 1965 r.) z Alicją z d. Rzepiela mieli jedną córkę Iwonę (ur. w 1967 r.).
Oprac. Zbigniew R. Muszyński
Aktualizowano 10 V 2008

Halbożek Edward [2 I 1920 15 X 1985] - absolwent Gimnazjum i Liceum im. M. Kromera w Gorlicach, w okresie okupacji niemieckiej nauczyciel tajnego nauczania, długoletni nauczyciel i dyrektor szkół średnich, działacz społeczny. – Urodził się w Szalowej, był jedynym synem Jana – robotnika i Zofii z Wojtasów. Po ukończeniu szkoły powszechnej w rodzinnej miejscowości, rozpoczął w 1934 r. naukę w Państw. Gimn. im. M. Kromera w Gorlicach, a następnie (do 1939 r.) uczęszczał do gimnazjum w Jaśle. Klasę maturalną realizował w tajnym nauczaniu; maturę zdał w Gorlicach w 1941 r. przed tajną Komisją Państwową kierowaną przez dra S. Zabierowskiego. W latach 1940-43 pracował w Spółdzielni Rolniczo-Handlowej w Szalowej, a następnie jako dyżurny ruchu na stacji kolejowej w Stróżach. Jednocześnie uczył na działających w Szalowej zespołach tajnego nauczania w zakresie szkoły średniej. Po zakończeniu wojny przeniósł się do Nałęczowa k. Lublina, gdzie do końca roku szkolnego 1950/51 pracował jako nauczyciel w tamtejszym Gimnazjum i Liceum Spółdzielczym. Jednocześnie w latach 1947-49 był członkiem, a następnie prezesem Spółdzielni „Ogrodnik” w Nałęczowie. W 1945 r. podjął studia na Wydziale Prawa i Nauk Społecznych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Dyplom magistra nauk społeczno-ekonomicznych uzyskał na tejże uczelni w 1950 r. W następnych latach ukończył jeszcze Studium Nauczycielskie (matematyka) oraz studiował dwa lata na Wydziale Mechanicznym Wieczorowej Szkoły Inżynierskiej w Lublinie. W 1951 r. podjął pracę w Państwowych Szkołach Budownictwa w Lublinie, początkowo (w roku szkolnym 1951/52) jako zastępca dyrektora, a następnie przez 23 lata (1952-75) na stanowisku dyrektora. W okresie kierowania Szkołami przez Halbożka zakończono budowę gmachu szkolnego, wybudowano internat dla 300 uczniów oraz wyposażono gabinety przedmiotowe w nowoczesne urządzenia i pomoce naukowe. Dyrektor Halbożek doprowadził do poważnego rozwoju kierowanego zespołu szkół. Za uzyskiwane wyniki nauczania dyrektor i kierowany przez niego zespół nauczycieli otrzymywali liczne nagrody i wyróżnienia. W 1972 r. był laureatem zbiorowej nagrody Ministra Oświaty i Wychowania (MOiW). W 1980 r. (przed przejściem na emeryturę) otrzymał indywidualną nagrodę I stopnia MOiW „za wybitne osiągnięcia w pracy dydaktycznej i wychowawczej”. Halbożek działał aktywnie w ruchu ludowym i administracji terytorialnej. Od 1947 r. był członkiem Stronnictwa Ludowego (od 1949 Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego – ZSL). W okresie pobytu w Nałęczowie był sekretarzem Koła Gromadzkiego, a w latach 1963-71 członkiem Miejskiego Komitetu ZSL w Lublinie, z czego przez 6 lat wiceprezesem i członkiem prezydium. Działał także przez 5 lat w Komisji Oświaty przy Wojewódzkim Komitecie ZSL w Lublinie. Przez 5 kadencji, od 1954 r. do 1973 r., był radnym Miejskiej Rady Narodowej (MRN) w Lublinie i przewodniczącym Klubu Radnych ZSL. Społecznie pracował w różnych organach Związku Nauczycielstwa Polskiego (ZNP). Był bez reszty oddany sprawom kierowanego zespołu szkół i ludziom, którym bezinteresownie pomagał. Utrzymywał żywe kontakty z byłymi wychowankami przez wiele lat po opuszczeniu przez nich szkolnych murów. Był społecznikiem, reagującym na potrzeby ludzi i pomagającym w miarę swych możliwości w wielu sprawach zarówno uczniom, jak i mieszkańcom miasta (w okresie działalności w MRN). Za wysoko ocenianą pracę zawodową i działalność społeczną był odznaczony m. in.: Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1961), Złotym Krzyżem Zasługi (1956), Medalem Komisji Edukacji Narodowej (1978), Odznaką za zasługi dla Lubelszczyzny (1969), Złotą Odznaką Zasłużonemu dla Lublina (1964) i Złotą Odznaką ZNP (1974). Zmarł w Lublinie i pochowany został na Cmentarzu Komunalnym na Majdanku (kw. H15, rząd XIX, nr 4). W małżeństwie (zawartym w 1951 r.) z Janiną Kosmalą (1926–1982) – bibliotekarką w Zespole Szkół Gastronomicznych w Lublinie, mieli syna Jacka (ur. w 1952 r.) i córkę Annę (ur. w 1956 r.), zamężną Czerwińską.
Oprac. Z. Muszyński

Hoffman Jerzy [15.03.1932 ] - Urodzony w Krakowie jako syn znanego gorlickiego lekarza. Do września 1939 r. mieszkał w Gorlicach, aby w chwili wybuchu wojny wraz z rodziną i tłumami uciekinierów udać się na wojenną tułaczkę na wschód. W 1940 roku został wywieziony na Syberię i do Polski powrócił dopiero po zakończeniu wojny. Jest obecnie jednym z najlepszych i najpopularniejszych reżyserów polskich. Dla wielu mieszkańców naszego kraju jest najbardziej znany z ekranizacji trylogii Henryka Sienkiewicza. Sztuki filmowej uczył się na moskiewskiej uczelni filmowej. Początki kariery artystycznej Hoffmana, to realizacja obrazów dokumentalnych we współpracy z Edwardem Skórzewskim. Ich filmy zdobyły szereg nagród na festiwalach na całym świecie. Zachęcani tymi sukcesami artyści zdecydowali się na debiut fabularny. Był nim zrealizowany w 1962 roku film „Gangsterzy i filantropii”, który cieszył się dużym uznaniem zarówno krytyków jak i publiczności. W 1968 roku Hoffman sfilmował powieść Henryka Sienkiewicza „Pan Wołodyjowski”. Obraz ten zapoczątkował realizację zawodowego marzenia reżysera – ekranizacji całej trylogii słynnego pisarza. W 1974 r. Hoffman zrobił doskonały „Potop”, a 25 lat później „Ogniem i mieczem”. Jego ostatnie reżyserskiego dzieło to ekranizacja powieści I. Kraszewskiego „Stara Baśń – kiedy słońce było bogiem”. W uznaniu zasług reżysera 12.02.1999 roku odsłonięto jego gwiazdę w alei gwiazd w Łodzi. Jest honorowym obywatelem miasta Gorlice od 26.02.1999 r. oraz wielbicielem miejscowych ruskich pierogów.

Hübner Stanisław [ ] - działacz PTTK, ratownik GOPR-u. Maluje akwarele, ilustrując piękno pejzaży regionu. W roku 1987 Stanisław Hübner uzyskał uprawnienia MKiS do wykonywania zawodu artysty plastyka. Od 1983 r. członek Klubu Sztuki (jeden z jego założycieli), artysta wielce zasłużony dla upowszechniania kultury plastycznej w mieście i regionie. Przyczynił się do rekonstrukcji wielu zabytków. Aktywny członek Gorlickiego Towarzystwa Fotograficznego. Laureat wielu konkursów, wystawiał swe prace w Polsce i za granicą, m. in. we Włoszech, Francji, Austrii, Niemczech, USA i Rosji. Sportowiec i turysta. Dwukrotny laureat nagrody artystycznej woj. nowosądeckiego w latach 1978, 1985, nagrody Naczelnika Miasta w roku 1984. Odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi i Tarczą Herbową Miasta Gorlice. Senior artystycznego klanu Hübnerów.

Jabłonowski Stanisław [1799 1878] - Urodził się w Annopolu na Wołyniu, twórca przemysłu naftowego, działacz polityczny. Służył w Armii Królestwa Polskiego awansując do stopnia porucznika. Po roku 1824 r. poślubił Marię Wielopolską i na trwałe związał się z Kobylanką. Oficer w Powstaniu Listopadowym - służył w wojsku w stopniu porucznika, a następnie kapitana. Po upadku powstania udał się na emigrację i przebywał w zakładzie Polaków w Awignon. Odznaczony Krzyżem Virtuti Militari. Brał udział w rewolucji krakowskiej w 1848 r. W połowie lat 50-tych XIX wieku rozwinął działalność gospodarczą. W 1852 r. wystarał się o prawo górnicze i zajmował się wydobywaniem ropy naftowej na terenie Siar i Sękowej. W pobliżu swojego dworu w Kobylance założył fabrykę asfaltu. Za jego czasów wybudowany został w Kobylance nowy dwór, który przetrwał I i II wojnę światową. Książę St. Jabłonowski zajmował się również pisarstwem. Pozostawił kilkutomowe pamiętniki, przejęte do publikacji przez I. Kraszewskiego, do dziś nie wydane. Ok. 1860 r. sprzedał swoje majętności (Kobylankę i kopalnię w „Pustym Lesie” w gminie Sękowa) i osiadł w Płazach, województwie chrzanowskim.

Janik Franciszek [1900 1975] - Urodził i spędził młodość w Gorlicach, gdzie kończył gimnazjum im. M. Kromera. Studia na Politechnice Lwowskiej, gdzie konstruował samoloty, uczył się pilotażu, opanowując jednocześnie wszystkie dyscypliny sportów powietrznych. Był świetnym pilotem i skoczkiem spadochronowym. Przed II wojną pracował w biurach konstrukcyjnych lotnictwa. W 1938 r. wraz z Antonim Januszem zdobył w zawodach balonowych w Belgii Puchar Gordona Bennetta. Podczas drugiej wojny św. przebywał w Paryżu i Ankarze prowadząc prace konstrukcyjne w fabrykach lotniczych, szkolił studentów, inżynierów i lotników. Po powrocie do kraju prowadził działalność naukowo-dydaktyczną, latał samolotami i balonami. Pracował w Instytucie Lotnictwa i na Politechnice Warszawskiej, gdzie był wykładowcą, ekspertem i konstruktorem. Opublikował dziesiątki prac naukowych, szereg książek, podręczników i skryptów.

Janik Władysław Adam [17 I 1929 27 IX 1973] - absolwent gimnazjum i liceum ogólnokształcącego w Gorlicach, mgr inż., specjalista z zakresu konstrukcji i produkcji silników lotniczych, menedżer w krajowym przemyśle lotniczym, dyrektor naczelny dużych wytwórni lotniczych. – Urodził się w Kobylance; był najstarszym, z pięciorga rodzeństwa, synem Jana - pracownika kopalnictwa naftowego i Katarzyny z Pabisów. Sześć klas szkoły powszechnej ukończył w rodzinnej miejscowości (1936-1942), siódmą(1942/43) w szkole powszechnej w Gliniku Mariampolskim (obecnie dzielnica Gorlic). W latach 1943-44 w istniejącym w Kobylance zespole tajnego nauczania przerobił program dwu początkowych klas gimnazjalnych. W marcu 1945 r. rozpoczął naukę w Państwowym Gimnazjum i Liceum im. M. Kromera w Gorlicach, gdzie uzyskał maturę w 1949 r. W latach 1949-53 studiował konstrukcję silników na Wydziale Lotniczym Politechniki Wrocławskiej; dyplom inżyniera uzyskał w 1953 r. Po ukończeniu studiów rozpoczął pracę w Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego (WSK) w Rzeszowie na stanowisku technologa. Wkrótce dał się poznać jako doskonały organizator produkcji i awansował na stanowisko kierownika jednego z wydziałów WSK, a w 1956 r. objął stanowisko szefa produkcji Wytwórni. Z początkiem 1961 r. mianowany został dyrektorem naczelnym Wytwórni. W chwili powołania go na to stanowisko był najmłodszym w Polsce dyrektorem dużego zakładu przemysłu lotniczego. Funkcję dyrektora WSK w Rzeszowie pełnił do maja 1969 r. W roku 1964 ukończył studia magisterskie na Wydziale Mechanicznym Politechniki Krakowskiej. 27 maja 1969 r. mianowany został dyrektorem naczelnym WSK w Świdniku k. Lublina i zamieszkał wraz z rodziną (żona i dwoje dzieci) w Lublinie. Na stanowisku dyrektora tej Wytwórni pracował do przedwczesnej śmierci. Obydwa kierowane przez niego zakłady osiągały pod jego zarządem doskonałe wyniki produkcyjne, a wyroby zakładów odznaczały się wysoką jakością, co zapewniało Wytwórniom możliwość znacznego eksportu. Śmigłowce Mi-2 produkowane w Świdniku eksportowane były do wielu krajów na kilku kontynentach. Dyrektor Janik zapoznawał się z pracą zagranicznych zakładów lotniczych. Uzyskiwane doświadczenia przenosił na grunt kierowanych Wytwórni – był wyczulony na prawidłową organizację i kulturę miejsca pracy. W okresie pracy w Rzeszowie działał czynnie w Stowarzyszeniu Inżynierów i Techników Mechaników Polskich (SIMP). W latach 1968-73 był członkiem Rady Naukowej Instytutu Lotnictwa w Warszawie, a w latach 1970-73 (do śmierci) członkiem Rady Społecznej Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Lublinie. Publikował artykuły w specjalistycznej prasie technicznej (m. in. w Problemach Jakości). Janik był zapalonym kibicem i działaczem sportowym. Dostrzegał w sporcie nie tylko wyniki, ale przede wszystkim treści wychowawcze. W okresie pobytu w Rzeszowie był początkowo przez kilka lat prezesem Związkowego Klubu Sportowego „Stal” Rzeszów, a w następnych latach – wskutek obciążenia pracą zawodową i studiami magisterskimi – pełnił funkcję honorowego prezesa Klubu. Podobnie w Świdniku był opiekunem i prezesem honorowym Fabrycznego Klubu Sportowego „Avia”. Za przyczynianie się do rozwoju Świdnika, władze miasta przyznały mu dyplom uznania. Zmarł w Lublinie przedwcześnie (w wieku 44. lat) po krótkiej chorobie. Do ostatnich chwil życia kierował powierzonym mu zakładem. Pochowany został na cmentarzu komunalno-wojskowym przy ul. Białej w Lublinie. Odznaczony był m. in. Krzyżami Oficerskim (1972) i Kawalerskim (1961) Orderu Odrodzenia Polski oraz Srebrnym Krzyżem Zasługi (1955). Pośmiertnie został odznaczony Orderem Sztandaru Pracy II klasy. Był członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR). W małżeństwie (zawartym w 1955 r.) z Aurelią z Hałgasów (absolwentką gorlickiego gimnazjum i liceum) mieli dwoje dzieci: córkę Annę (ur. w 1956 r.) z męża Kuczmaszewską i syna Wojciecha (ur. w 1959 r.).
Oprac. Z. Muszyński

JANKOWSKI Andrzej Stanisław [09.10.1924 17.09.1943] - ps. „Jędrek”, „Czesław”, nazwisko konspiracyjne Andrzej Lewiński, uczeń gorlickiego gimnazjum, harcerz, członek „Szarych Szeregów”, żołnierz krakowskiego zespołu dywersyjnego Komendy Głównej (KG) Armii Krajowej (AK) „Kosa 30”, zamordowany przez Niemców w Warszawie. --- Urodził się w Gorlicach; był synem małżeństwa nauczycielskiego: Antoniego (*1888, †1952) i Marii z Rakuckich (*1886, †1971). Szkołę powszechną ukończył w rodzinnym mieście i tutaj rozpoczął naukę w Państwowym Gimnazjum Ogólnokształcącym im. M. Kromera. Do września 1939 r. należał do gorlickiej 1 Drużyny Harcerzy, działającej przy gimnazjum. W działalność konspiracyjną w Związku Walki Zbrojnej zaangażował się już w 1941 r. w Gorlicach. W późniejszym okresie przebywał w Krakowie, gdzie przez służbę w „Szarych Szeregach” i tajną podchorążówkę trafił do tamtejszego zespołu dywersyjnego KG AK „Kosa 30”. Oddział ten powstał w pierwszym kwartale 1943 r. z przekształcenia istniejącego od maja 1942 r. oddziału dyspozycyjnego KG AK „Osa” (Organizacja Specjalnych Akcji Bojowych). Oddział „Kosa” wszedł w skład „Kedywu” (Kierownictwo Dywersji) KG AK. Zadaniem „Kosy” – nie jedynym, ale głównym – była likwidacja czołowych osób (akcja „Główki”) z niemieckiej administracji, odpowiedzialnych za okupacyjny terror. 20 IV 1943 r. pięcioosobowa krakowska grupa „Kosy” dokonała – na skrzyżowaniu al. Z. Krasińskiego i ul. Wygoda w Krakowie – nieudanego zamachu na SS-Obergruppeführera (generała) Friedricha Wilhelma Krügera, dowódcę SS i policji na teren Generalnego Gubernatorstwa. A. Jankowski był najmłodszym uczestnikiem akcji; ranny został w rękę. Krüger w zamachu nie zginął; podobno (informacja nie udokumentowana) został ranny. Ze względu na zagrożenie dekonspiracją w Krakowie cała grupa zamachowców – oprócz Jankowskiego – wyjechała w dwa dni po akcji do Warszawy. „Jędrek” wyjechał do rodziny w Gorlicach, skąd po Świętach Wielkanocnych dotarł do Warszawy. W dniu 5 VI 1943 r. w południe wziął udział (wśród wielu innych żołnierzy „Kedywu”) w odbywającym się w kościele św. Aleksandra na pl. Trzech Krzyży w Warszawie ślubie żołnierza „Kosy” Mieczysława Uniejowskiego (Ludwika Raczyńskiego), porucznika marynarki wojennej i Teofili Suchankówny. Uroczystość ślubna zorganizowana została z pominięciem elementarnych zasad konspiracji. Niemcy, poinformowani przez swego konfidenta (prawdopodobnie żołnierza „Kedywu”), otoczyli pl. Trzech Krzyży i aresztowali obecnych na ślubie oraz inne osoby będące wówczas w kościele. Zatrzymanych zostało łącznie ok. 90. osób. Wszystkich przewieziono do więzienia na Pawiaku. Po przesłuchaniach, część zatrzymanych została zwolniona, a w więzieniu pozostało 56 osób. Aresztowania praktycznie unicestwiły oddział „Kosa”. Dla przerwania kontaktów postanowiono oddział rozwiązać, wcielając pozostałych na wolności żołnierzy do różnych innych jednostek. Część aresztowanych wysłano do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu, niektórych rozstrzelano 17 IX 1943 r. w ruinach getta. Po bestialskim śledztwie i zidentyfikowaniu Lewińskiego i drugiego z uwięzionych (Tadeusz Battek, ps. „Góral”) jako zamachowców, znaleźli się oni również wśród zamordowanych. W śledztwie gestapo nie ustaliło prawdziwych danych Jankowskiego, dzięki czemu rodzina uniknęła represji. Pośmiertnie kpr. pchor. „Czesław” odznaczony został Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari. Na grobie rodzinnym na cmentarzu parafialnym w Gorlicach (sektor II) znajduje się upamiętniająca go tablica.
Oprac. Zbigniew R. Muszyński
Aktualizowano 27 V 2008 r.

Jaworski Walery [20 III 1849 17 VII 1924] - Lekarz internista, światowej sławy gastrolog, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego (UJ). – Urodzony we Florynce; był synem Jana, tamtejszego proboszcza unickiego. Po okresie nauki początkowej w rodzinnej miejscowości, ukończył w 1868 r. gimnazjum w Przemyślu i podjął studia (1868-71) w niemieckojęzycznej Akademii Technicznej we Lwowie. Następnie przeniósł się do Krakowa, gdzie w latach 1871-73 studiował fizykę, chemię i matematykę na wydziale filozoficznym UJ. W latach 1874-79 odbył w UJ studia medyczne i w 1880 r. uzyskał dyplom doktora wszechnauk lekarskich. Od tego roku pracował w Klinice Lekarskiej UJ i jednocześnie nadal (od okresu studiów) do 1886 r. wykładał chemię w Wyższej Szkole Realnej w Krakowie. Po uzyskaniu w 1883 r. habilitacji na UJ został pierwszym docentem chorób narządów trawienia. Profesorem nadzwyczajnym został w 1889 r., zwyczajnym w 1895 r. Położył naukowe podwaliny w medycynie polskiej pod zupełnie nowy (wówczas) dział nauk medycznych, jakim była gastrologia. Był pierwszym w Krakowie, który zastosował w praktyce – już w półtora roku po odkryciu – promienie Roentgena w klinice chorób wewnętrznych. Jaworskiego stawiają wśród pionierów światowej radiologii przeprowadzone przez niego badania żołądka z użyciem środka kontrastowego oraz opisywanie kamieni w pęcherzyku żółciowym z zastosowaniem prześwietlenia promieniami X. Jaworski był zawsze zwolennikiem stosowania nowoczesnych metod. Chętnie adoptował na rodzimy grunt zagraniczne odkrycia i sam konstruował nowe przyrządy diagnostyczne. Być może na jego podejściu do pracy naukowej zaważyły wcześniejsze (przed medycznymi) studia techniczne we Lwowie i przyrodnicze w Krakowie. Rozumiał, że w medycynie ogromne znaczenie może mieć rad, odkryty przez Marię Skłodowską-Curie. Korespondował z nią w celu pozyskania radu dla prowadzenia badań w Polsce. W latach 1905-6 prowadził badania nad wpływem radu na bakterie chorobotwórcze. Zajmował się także własnościami wód leczniczych. Określił charakterystyki fizykochemiczne wszystkich polskich wód zdrojowych. Propagował leczenie klimatyczne, badał wpływ klimatu górskiego na choroby żołądka. W opublikowanej w 1899 książce „Podręcznik chorób żołądka” opisał Jaworski bakterie Helicobacter pylori (nazywane przez niego Vibrio rugula) i sugerował, że powodują one choroby układu trawienia. Ponieważ książka ukazała się tylko w języku polskim, a odkrywcy nie udało się wyhodować tych bakterii w warunkach laboratoryjnych, jego odkrycie przeszło bez echa. Za ponowne odkrycie po stu latach tych bakterii i potwierdzenie tezy o wywoływaniu przez nie poważnych chorób układu trawiennego, w 2005 r. dwaj australijscy uczeni Robert Warren i Barry Marshall zostali uhonorowani nagrodą Nobla. W 1906 r. Jaworski został kierownikiem Katedry Chorób Wewnętrznych UJ i dyrektorem Kliniki Lekarskiej w Krakowie, którymi kierował przez 13 lat. W 1920 r. przeszedł na emeryturę, a w następnym roku został honorowym profesorem UJ. Był autorem przeszło 130. prac dotyczących głównie fizjologii, patologii i leczenia chorób żołądka, w tym pierwszej w języku polskim monografii tych chorób. Był członkiem Towarzystwa Lekarskiego Krakowskiego, członkiem rzeczywistym Akademii Nauk Lekarskich w Warszawie. Z jego inicjatywy, przy olbrzymim wkładzie jego pracy i pokonaniu wielu trudności, głownie lokalowych, utworzone zostało w 1900 r. muzeum historii medycyny i farmacji. Było to pierwsze tego typu muzeum na ziemiach polskich i zarazem jedno z pierwszych muzeów medycznych na świecie. Jaworski był żonaty z Emmą Mattes. Zmarł w Krakowie. Pochowany został w grobie rodzinnym na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kwat. Fd).
Oprac. Z. Muszyński

Jung (Young) Władysław Jan [23 VI 1870 1 I 1940] - Oficer zawodowy armii austriackiej, generał dywizji Wojska Polskiego; był synem Jerzego – urzędnika i Bronisławy z d. Koszyk. – Urodził się w Gorlicach. Wczesne dzieciństwo spędził w rodzinnym mieście. Ukończył szkołę początkową w Koszycach, a następnie szkołę realną w Hranicach Morawskich (1888) [wg innych źródeł szkołę kadetów w Mährisch-Weisskirchen] i wydział artylerii Wojskowej Szkoły Technicznej w Wiedniu (1891). Po ukończeniu studiów uzyskał stopień podporucznika. Pełnił kolejne funkcje dowódcze w armii austriackiej. W 1904 r. awansował na kapitana. W okresie I wojny światowej, w latach 1914-15 – w stopniu majora – dowodził jednostkami na froncie rosyjskim. W okresie 1916-17 był – w stopniu podpułkownika – dowódcą 24. pułku artylerii na froncie rumuńskim. W 1918 r. dowodził brygadą artylerii (BA) na froncie włoskim. Tam, na krótko przed zawieszeniem broni (3 XI), dostał się do niewoli włoskiej. Po zwolnieniu (25 XII 1918) udał się do Francji, gdzie wstąpił do tworzącej się armii gen. J. Hallera. Był jednym z organizatorów artylerii tej armii. Dowodził kolejno 1. pułkiem artylerii lekkiej, 1. BA i dywizją piechoty (DP). Na przełomie lat 1918/19 ukończył we Francji (La Maris) kurs artylerii. Po przybyciu do Polski walczył na froncie wołyńskim, dowodząc kolejno 1. i 7. BA, następnie 13. DP. W czerwcu 1919 r. zweryfikowany został w stopniu pułkownika. Na krótko (IX-XII 1919) mianowany został inspektorem artylerii frontu wołyńskiego. Następnie dowodził 7. BA na froncie cieszyńskim (22 XII 1919-3 III 1920).Okresowo pełnił funkcję inspektora artylerii 2. armii. W wyprawie kijowskiej w maju 1920 r. dowodził 13. (15?) DP. W 1920 r. awansowany został do stopnia gen. brygady, ze starszeństwem od czerwca 1919 r. Brał udział w walkach z bolszewikami w kampanii letniej 1920 r. W 1921 r. był członkiem polskiej misji wojskowej w Paryżu. Ukończył w tamtejszej Wyższej Szkole Wojskowej kurs dla wyższych dowódców (tzw. „generalski”). Na stanowisku dowódcy 15 DP pozostał do czerwca 1924 r. 4 VI 1924 został mianowany dowódcą Okręgu Korpusu nr IV w Łodzi, z jednoczesnym awansem na stopień gen. dywizji. Podczas przewrotu majowego stanął po stronie rządu. 9 VII 1926 przeszedł na równorzędne stanowisko dowódcy Okręgu Korpusu nr II w Lublinie. 30 XI 1928 przeniesiony został w stan spoczynku. Zamieszkał w Krakowie (ul. Łobzowska 4); działał w organizacjach kombatanckich na terenie zamieszkania i we Lwowie. We wrześniu 1939 r., po napaści niemieckiej, wyjechał do Lwowa (następnie do Buczacza), skąd, po zajęciu ziem wschodnich przez sowietów, usiłował powrócić do Krakowa. Zatrzymany przez NKWD, prawdopodobnie przy przekraczaniu Sanu, przetrzymywany przez wiele godzin w śniegu i na mrozie, potem w radzieckim więzieniu we Lwowie bez opieki lekarskiej, zmarł tam wskutek odmrożeń i gangreny. Pochowany został na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie. Odznaczony był m. in. Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari, Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, trzykrotnie Krzyżem Walecznych, Medalem za Wojnę 1918-1921, Medalem 10-lecia Odzyskanej Niepodległości oraz francuską Legią Honorową 3 klasy. Posiadał również wojenne odznaczenia austriackie. Żonaty był (od 1905 r.) z Seweryną Mochnacką (zmarła w 1945 r. na emigracji w Afryce).

Opracował Zbigniew R. Muszyński

Aktualizowano 16 marca 2007 r.

Karwacjan Dersław I [1330 1404] - Pochodził z mieszczańskiej rodziny kupców i piwowarów osiadłych w Krakowie. Był rajcą krakowskim, stolnikiem sandomierskim, bankierem oraz właścicielem kopalń ołowiu i srebra w Trzebini i Lubiążu. Około roku 1355, na mocy przywileju otrzymanego od króla Kazimierz Wielkiego, założył Gorlice. Pieczętował się herbem Zadora (Płomieńczyk), który stał się później herbem Gorlic. Dersław I był nobilitowanym protoplastą rodu władającego miastem blisko 100 lat.

Klimontowicz Henryk [1836 1886] - Urodził się w miejscowości Lebiodka na Litwie. Uczestnik i oficer Powstania Styczniowego. Z zawodu inżynier drogowy Po stłumieniu Powstania Styczniowego i konfiskacie majątku, pracował w Gorlicach pełniąc funkcje inżyniera dróg krajowych. Założyciel i fundator szpitala w Gorlicach (w testamencie cały swój majątek zapisał na rzecz wybudowania szpitala, który obecnie nosi jego imię).

KOPEĆ Eugeniusz Zygmunt [17.11.1885 ?] - członek i działacz Związku Strzeleckiego, żołnierz Legionów Polskich, oficer WP, pracownik administracji państwowej, działacz społeczny. --- Urodzony w Gorlicach; był synem Adolfa i Emilii z Bielikowiczów. Ukończył szkołę elementarną w rodzinnej miejscowości, a następnie gimnazjum klasyczne w Nowym Sączu i Akademię Handlową w Wiedniu; studiował również na Wydziale Prawa Uniwersytetu Lwowskiego. Jako uczeń organizował koła samokształceniowe w Nowym Sączu; w latach 1912-13 był członkiem Związku Strzeleckiego w Krakowie i organizatorem drużyny strzeleckiej w Nowym Sączu. W 1914 r. wstąpił do 3. pp Legionów, odbył kampanie karpacką, bukowińską, besarabską i wołyńską. Półtora roku przebywał w niewoli rosyjskiej; po rewolucji październikowej wrócił w 1918 r. do kraju i działał w tajnej Polskiej Organizacji Wojskowej w Lublinie. Po odzyskaniu niepodległości służył w 3. pp Leg. (zweryfikowany w stopniu podporucznika). W latach dwudziestych służył (w stopniu kapitana korpusu administracyjnego ze starszeństwem od 1 VI 1919) w Powiatowej Komendzie Uzupełnień, a następnie w Do- wództwie Okręgu Korpusu w Przemyślu. Od 1931 r., przeniesiony do rezerwy, pracował w państwowej administracji cywilnej (do wybuchu II wojny światowej jako naczelnik wydziału wojskowego w urzędzie wojewódzkim w Tarnopolu). Działał w Związku Strzeleckim i Związku Legionistów. Organizował i pełnił funkcje prezesa okręgu Ligi Morskiej i Kolonialnej oraz Ligi Obrony Przeciwlotniczej i Przeciwgazowej (LOPP) w Tarnopolu. Odznaczony był m. in. Krzyżem Niepodległości, czterokrotnie Krzyżem Walecznych, Srebrnym i Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem za Wojnę 1918-1921, Medalem 10-lecia Odzyskanej Niepodległości, Złotą Honorową Odznaką LOPP. Był żonaty (od 1921 r.) z Heleną Mikulską-Gibalską. Dalsze losy nieznane.
Oprac. Zbigniew R. Muszyński
Aktualizowano 20 IV 2008

Kosiba Aleksander Michał [18 I 1901 18 IX 1981] - Absolwent Gimnazjum im. M. Kromera w Gorlicach, geograf, klimatolog, geofizyk, glacjolog i badacz polarny, długoletni profesor Uniwersytetu Wrocławskiego. – Urodzony w Libuszy; był synem Stefana-urzędnika i Michaliny z Wilczkiewiczów. Miał siedmioro rodzeństwa. Szkołę początkową ukończył w sąsiedniej wsi Klęczany, następnie Gimnazjum im. M. Kromera w Gorlicach; maturę uzyskał dopiero w 1923 r., ponieważ w okresie nauki uczestniczył ochotniczo w walkach niepodległościowych. W latach 1923-28 studiował geografię, geologię, geofizykę i matematykę na Uniwersytecie Jana Kazimierza (UJK) we Lwowie oraz geodezję i fotogrametrię na Politechnice Lwowskiej (PL). Od 1929 r. odbywał podróże i wyprawy polarne, w czasie których prowadził rozległe badania geofizyczne, glacjologiczne, klimatologiczne i in. W latach 1930-33 był nauczycielem geografii i geologii w puławskim Gimnazjum im. A. J. Czartoryskiego i w tym okresie odbył podróże do północnej Laponii i na wyspę Jan Mayen. W 1933 r. uzyskał na UJK tytuł doktora i z końcem tego roku opuścił Puławy. W 1934 r. przebywał z duńską wyprawą w zachodniej Grenlandii. W 1937 r. zorganizował pierwszą polską wyprawę polarną do zach. Grenlandii, gdzie prowadził badania glacjologiczne i klimatologiczne oraz przygotowywał dokumentację fotograficzną. W 1938 r. zajmował się badaniami glacjologicznymi na Islandii. W okresie II wojny światowej pracował w lwowskim Instytucie Przeciwtyfusowym prof. R. Weigla i brał udział w tajnym nauczaniu na poziomie szkoły średniej. W 1945 r. podjął zajęcia w Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie w tym samym roku habilitował się. Wkrótce przeniósł się do Wrocławia i na tamtejszym uniwersytecie zorganizował Katedrę Geografii oraz Obserwatorium Meteorologiczne i Klimatologiczne we Wrocławiu (z filią geofizyczną na Szrenicy w Karkonoszach), którym kierował aż do śmierci. W późniejszym okresie był także współzałożycielem Instytutu Geograficznego Uniwersytetu Wrocławskiego (UW). W 1946 r. został profesorem nadzwyczajnym UW i członkiem Polskiej Akademii Umiejętności. W latach 1957-60 kierował polskimi badaniami naukowymi na Spitsbergenie w ramach Międzynarodowego Roku Geofizycznego. Profesorem zwyczajnym został w 1958 r.. W latach 1963 i 1964 wykładał gościnnie w Stanach Zjednoczonych na Ohio State Universitety w Columbus. Był członkiem wielu towarzystw naukowych, m. in. Polskiego Towarzystwa Geograficznego, Polskiego Towarzystwa Hydrologicznego (członek współzałożyciel), Polskiego Towarzystwa Geofizycznego, Norweskiego Towarzystwa Geograficznego (członek honorowy) i in. Opublikował monografię Grenlandii (1937) oraz liczne sprawozdania z wypraw, artykuły i rozprawy naukowe. Na cześć Kosiby nazwano jego imieniem przełęcz na Ziemi Wedela-Jarlsberga (Spitsbergen). Imię jego nosi (od 1986 r.) Szkoła Podstawowa w rodzinnej Libuszy oraz ulica (dawniej Am Dorffrieden, Cmentarna) we Wrocławiu (od 1983 r.). W dwudziestą rocznicę nadania szkole jego imienia dyrekcja Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Libuszy wydała książkę Z Libuszy na lodowce. Otrzymał Kosiba wiele odznaczeń państwowych, m. in. Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski. Utrzymywał liczne kontakty z rodzinnymi stronami: spędzał w Libuszy części urlopów, otaczał opieką i wspomagał materialnie uzdolnioną młodzież pochodzącą z jego rodzinnej miejscowości i okolic. Zmarł we Wrocławiu; zgodnie z wyrażonym życzeniem pochowany został na cmentarzu parafialnym w Libuszy. Żonaty był (od 1942 r.) ze Stefanią Ninger.
Oprac. Z. R. Muszyński

Kosiba Piotr [29 VI 1855 4 I 1939] - , imię zakonne Alojzy – Zakonnik franciszkanin-reformat, kwestarz klasztoru w Wieliczce, zmarły w opinii świętości, sługa Boży. – Urodzony w Libuszy, w wiejskiej rodzinie; był drugim synem Jana, wieloletniego wójta w Libuszy, i Agnieszki z Tomalskich (z Klęczan). Po śmierci matki (1857) wychowywała go w gronie pięciorga (sześciorga?) dzieci druga żona ojca Apolonia z Kosibów (z Krygu). Od dzieciństwa pragnął zostać kapłanem, ubóstwo rodziny uniemożliwiało jednak wykształcenie dzieci. Piotr uczył się przez dwa(?) lata w miejscowej szkole parafialnej, następnie w czteroletniej szkole ludowej w Bieczu; był tam terminatorem u szewca (1869-72), a później czeladnikiem szewskim w Tarnowie (1876-8). 7 III 1878 wstąpił do zakonu franciszkanów-reformatów w Jarosławiu. Nowicjat odbył w klasztorze w Wieliczce (1879-1880), gdzie, po złożeniu ślubów zakonnych (czasowych 22 IX 1880, wieczystych w Jarosławiu 4 (14?) 1885), mieszkał do końca życia. Zajmował się początkowo szewstwem, pracą w ogrodzie, w pasiece i różnymi posługami na rzecz klasztoru, a w późniejszym okresie kwestowaniem na potrzeby zakonu w okolicach Wieliczki, Bochni oraz w powiatach limanowskim, myślenickim i nowotarskim. Prawie połowę życia zakonnego spędził na kweście. Był jednym z ostatnich znanych powszechnie kwestarzy zakonnych. W okresie wieloletnich wędrówek w tych samych okolicach znał w wioskach prawie każdego, nie tyle z nazwiska, ile z braków i niedostatków; poznawał doskonale warunki życia mieszkańców i na miarę swych możliwości organizował pomoc potrzebującym. Wykorzystywał w tym celu swe znajomości wśród właścicieli majątków, urzędników, lekarzy, adwokatów. Z ramienia przełożonych klasztoru był „urzędowym” jałmużnikiem; rozdawał część rzeczy zebranych w czasie kwesty, służył biednym przy furcie, w klasztorze żywił ubogich, opiekował się biednymi dziećmi, zwłaszcza w okresie epidemii czerwonki w Wieliczce. Zawsze pogodny, cieszył się ogólną sympatią otoczenia. Zmarł po krótkiej chorobie (zapalenie płuc) w Wieliczce i tam został pochowany 7 I 1939 na cmentarzu przyklasztornym. W związku ze staraniami o beatyfikację brata Alojzego, akta jego procesu informacyjnego, który odbył się w Krakowie w latach 1963-66, zostały przekazane do Kongregacji ds. Świętych w Watykanie. Jego imię nosi Zespół Szkół w Wieliczce.

Opracował Zbigniew R. Muszyński

Aktualizowano 1 sierpnia 2007 r.

Kotowicz Apolinary Stanisław [24 III 1859 21 IV 1917] - Artysta malarz (pejzażysta i portrecista), dekorator teatralny, pedagog – nauczyciel rysunku i malarstwa w szkole średniej. – Urodził się w Bieczu. Był synem Antoniego h. Korczak – lekarza miejskiego i Kazimiery Matyldy Przyłęckiej h. Śreniawa. Miał rodzeństwo. Nauki początkowe pobierał i szkołę średnią (gimnazjum im. K. Brodzińskiego) ukończył w Tarnowie. W latach 1878-88 odbył studia malarskie w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych pod kierunkiem J. Matejki i Wł. Łuszczkiewicza. W okresie studiów krakowskich (1883) podjął się rysowania zabytków Biecza dla Komitetu Restauracji Zabytków Pomnikowych Miasta Biecza. Uzyskawszy stypendium rządowe, uczył się w latach 1888-90 w pracowni S. Hollósy’ego w Monachium, a następnie osiadł w Krakowie. W roku 1894 rozpoczęły się prace nad Wielką Panoramą Tatr. Brał w nich udział przez dwa lata – wśród wielu znakomitych malarzy – wykonując szkice w Tatrach. Bywał także później Tatrach (aż do 1913 r.) tworząc szereg pejzaży. [Pomysłodawcami projektu Panoramy byli W. Tetmajer i W. Wodzinowski, a finansował przedsięwzięcie krakowski prawnik A. Ligocki. Do ekspozycji dzieła (1840 m kw.) wybudowano w Warszawie specjalną rotundę przy ul. Dynasy, a zainteresowanie dziełem było początkowo ogromne. Niestety, po kilku latach Ligocki stwierdził, że nie przynosi mu ono dochodów, na jakie liczył; pociął płótno na fragmenty i sprzedał je, jako materiał malarski]. W 1898 r. Kotowicz wykonał dla krakowskiego Teatru Miejskiego (ob. im. J. Słowackiego) jeden z pierwszych polskich artystycznych plakatów teatralnych: afisz do Śpiących rycerzy Sydona Friedberga i objął w tym teatrze – kierowanym wówczas przez T. Pawlikowskiego – stanowisko dekoratora. Następnie pracował na takim stanowisku w Teatrze Ludowym w Krakowie, do jego zamknięcia w 1904 r. Dostarczał także obrazy na scenę dla teatru poznańskiego; jego „obrazy sceniczne” w 1896 r. zyskały tam duże uznanie. W okresie pracy w teatrach utrzymywał bliskie kontakty z aktorami, m. in. z S. Janowskim, L. Solskim i G. Zapolską. Malował portrety aktorów, m. in. znany Portret Tekli Trapszo. Był współtwórcą „wielkiego obrazu zbiorowego”, poświęconego L. Solskiemu (zniszczony w 1939 r. w Warszawie). W 1904 r. osiadł w Jaśle, gdzie uczył rysunków i malarstwa w miejscowym gimnazjum im. S. Leszczyńskiego i podobno w drugiej szkole średniej; zjednywał sobie młodzież przyjacielskim podejściem i entuzjastycznym podejściem do malarstwa. Do kaplicy gimnazjalnej namalował obraz Wizja św. Franciszka z Asyżu (spalony w 1944 r.). Brał czynny udział w życiu umysłowym i kulturalnym miasta. Współpracował (od 1911 r.) z miejscowym teatrem amatorskim. W 1905 r. brał pomocniczy udział (wraz z J. Krasnowskim i T. Wrzesińskim) w tworzeniu polichromii prezbiterium kościoła farnego pw. Bożego Ciała w Bieczu, zaprojektowanej i wykonywanej przez W. Tetmajera. Odnowił również w tym kościele stalle z XV w. i epitafia z XVI i XVII w. Pasjonował się fotografią; wykonał wiele zdjęć obiektów Biecza. Był mężczyzną przystojnym; miał powodzenie u kobiet, ale mimo tego pozostał człowiekiem samotnym. Zmarł w Jaśle i został pochowany na cmentarzu wojennym w Gorajowicach k. Jasła. W 1925 r. zwłoki przeniesiono do grobowca rodzinnego na cmentarz parafialny w Bieczu. Równolegle z działalnością pedagogiczną prowadził własna pracę artystyczno-malarską. Malował obrazy rodzajowe, portrety i studia portretowe, pejzaże; posługiwał się różnymi technikami: olej, tempera, akwarela, gwasz, rysunek piórkiem, tusz i mieszanymi. Utrwalił w obrazach współczesne mu Jasło, które uległo zagładzie w 1944 r. Jego obrazy i rysunki znajdują się w wielu muzeach: Narodowe w Krakowie, Lwowska Galeria Obrazów, Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzea Okręgowe w Rzeszowie i Krośnie, Muzeum w Bieczu, Muzeum Regionalne w Gorlicach i in. Wiele jego obrazów znajduje się w zbiorach prywatnych (m. in. rodziny). Wystawiał swoje obrazy parokrotnie w Krakowie (od 1885), w Warszawie (1891-2 i 1898-9), we Lwowie (1894 i 1902) i kilkakrotnie w Jaśle (1910-14). Prace jego eksponowano po II wojnie światowej m. in. na wystawach: Polskie malarstwo akwarelowe 1830-1956 (Kraków 1956), Od Młodej Polski do naszych dni. Wystawa plakatu (Warszawa 1966), Malarstwo Polski południowo-wschodniej (Rzeszów 1982).

Opracował Zbigniew R. Muszyński

Aktualizowano 10 sierpnia 2007 r.

Kotwica Kazimierz [1932 ] - Urodził się w Zbydniowie. Studia ukończył w 1955 roku na Wydziale Metalurgii AGH w Krakowie. Pełnił funkcję zastępcy dyrektora do spraw przygotowania produkcji w Hucie Stalowa Wola. W roku 1963 został naczelnym dyrektorem Fabryki Maszyn i Sprzętu Wiertniczego „Glinik” w Gorlicach, i stanowisko to pełnił nieprzerwanie przez 18 lat, do 1981 roku. Na ten okres przypadł ogromny rozwój Fabryki „Glinik”. Wybudowane i wyposażone zostały hale produkcyjne pod produkcję urządzeń wiertniczych, magazyn, biurowiec. Od 1968 dyrektor Kazimierz Kotwica rozpoczął przebudowę asortymentu produkcji. W „Gliniku” podjęto produkcję nowoczesnych urządzeń dla górnictwa węgla kamiennego. W latach 70-tych kontynuowany był program inwestycyjny, zakończony uruchomieniem w 1978 roku nowoczesnej kuźni z matrycownią, i elektrociepłowni. Równolegle z rozbudową Fabryki realizowane były inwestycje socjalne: zakładowe budownictwo mieszkaniowe, zawodowa szkoła zakładowa z internatem, przychodnia zdrowia oraz rozbudowa obiektów sportowych w mieście. W roku 1970 Kazimierz Kotwica obronił pracę doktorską na Wydziale Mechanicznym Politechniki Krakowskiej. W 1972 roku dr inż. Kazimierz Kotwica objął stanowisko docenta w Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, prowadząc zajęcia na Wydziale Maszyn Górniczo-Hutniczych. Pracował na stanowisku I zastępcy generalnego dyrektora Zakładów Rolno-Przemysłowych Kombinat w Dębicy, pełniąc równocześnie funkcję naczelnego dyrektora Zakładów Rolno-Przemysłowych w Krakowie. W latach 1989 – 1993 był dyrektorem Przedsiębiorstwa Handlowo – Produkcyjnego „Avita” w Krakowie pełniąc równocześnie funkcję sekretarza Rady Nadzorczej przedsiębiorstwa z udziałem kapitału zagranicznego „Kraina” w Ivanofrakovsku. W latach 1993 - 1994 kontynuował pracę jako dyrektor Przedsiębiorstwa Handlowo – Produkcyjnego „Aniwaks” w Skawinie, a w latach 1995 – 1996 pracował w Domu Maklerskim w Krakowie na stanowisku specjalisty w zakresie Narodowych Funduszy Inwestycyjnych. W 1996 roku pełnił funkcję doradcy dyrektora naczelnego przedsiębiorstwa „Ampli” w Tarnowie oraz doradcy właściciela firmy „Apia” w Krzeszowicach. W 1997 roku objął stanowisko dyrektora Spółki Centrum Biurowe „Lubicz” w Krakowie. W 1961 roku został posłem na Sejm PRL, a w 1987 członkiem Rady Społeczno – Gospodarczej przy Sejmie. Od 1966 do 1975 pełnił funkcję prezesa Rady Oddziału Wojewódzkiego NOT w Rzeszowie, a następnie od roku 1981 prezesa Rady Oddziału Wojewódzkiego NOT w Nowym Sączu, będąc równocześnie członkiem Rady Głównej NOT. W 2003 roku głosami wyborców ziemi gorlickiej został wybrany radny Sejmiku Województwa Małopolskiego. Posiada ogromne, osobiste zasługi dla rozwoju miasta i ziemi gorlickiej.

Kovac Istvan [1945 ] - Urodził się w Budapeszcie, studiował historię i polonistykę na Uniwersytecie w Budapeszcie. W czasie studiów należał do grupy literackiej „Poetów Dziewięciu”. Jest poetą, w 1973 r. wydał debiutancki tomik poezji „Niebo wirujące w śniegu”. Wykładał na Uniwersytecie w Budapeszcie historię Polski i historię literatury polskiej. W 1976 r. obronił pracę doktorską „Debiut poetycki C. K. Norwida”, a w 1990 r. obronił pracę habilitacyjną „Historia Legionu Polskiego na Węgrzech”. Był attache ds. kultury w ambasadzie Republiki Węgierskiej w Warszawie, wtedy też został pierwszym konsulem Węgier w Krakowie. Dzięki jego zaangażowaniu i entuzjazmowi udało się rozpropagować sprawę renowacji cmentarzy wojskowych z I wojny św. Staraniem Kovacsa co roku od kilku lat do Łużnej przyjeżdżają młodzi Węgrzy na międzynarodowe obozy, w czasie wakacji porządkują cmentarz w Pustkach. Po raz drugi został konsulem generalnym Węgier w 1999 r. i był nim do 2003 r. Posiada wiele odznaczeń polskich m. in. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski, tytuł Zasłużony dla Kultury Polskiej, Złotą Odznakę Orderu Zasługi. Jest Honorowym Obywatelem Miasta Gorlice od 19.02.2004 r.

Kozioł Józef [1939 ] - Urodził się w Szalowej, dr nauk ekonomicznych. Ukończył LO im. Marcina Kromera w Gorlicach, studiował na SGPiS w Warszawie. Pracował m. in. w Banku Rolnym, Instytucie Finansów, współorganizował Bank Gospodarki Żywnościowej, którego był wiceprezesem do roku 1980. W latach 80-tych pełnił szereg funkcji publicznych m.in. był pierwszym zastępcą ministra rolnictwa, wicepremierem, ministrem ochrony środowiska oraz ministerem stanu w kancelarii prezydenta Wojciecha Jaruzelskiego. W 1991 r. powrócił do bankowości organizując Spółdzielczy Bank Rozwoju „Samopomoc Chłopska”, którego był prezesem, prezes Zarządu Banku Ochrony Środowiska S.A. W 2000 r. został wybrany na stanowisko pierwszego prezesa zarządu nowoutworzonej organizacji międzybankowej CENTRAST S.A. Pracuje także jako wykładowca w Wyższej Szkole Ekonomicznej w Warszawie. Jest ekspertem Sejmowej Komisji Ochrony Środowiska, oraz członkiem Rady Programowej Nowego Życia Gospodarczego, także członkiem Biznes Centra Club. Odznaczony m. in. Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski z Gwiazdą (1999), oraz odznaką „ za zasługi dla bankowości RP” (1988).

Krawczyk Magdalena Anna [23 V 1923 15 IV 2004] - ps. „Sosna” – Mgr historii, harcmistrzyni, żołnierz Wojskowej Służby Kobiet AK, komendantka Chorągwi Harcerek w Lublinie (1948-1949), korektorka w krakowskim oddziale Wydawnictwa PWN. – Urodziła się w Gliniku Mariampolskim i tam przeżyła wczesne dzieciństwo. Była córką Jana Mariana Czerwińskiego i Marii Urszuli z Opolskich. Ojciec - inżynier mechanik, był – w latach po pierwszej wojnie światowej – dyrektorem Fabryki Maszyn i Narzędzi Wiertniczych w Gliniku Mariampolskim. W III kadencji parlamentu (1930-35) był senatorem RP z listy Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem. Naukę rozpoczęła w domu rodzinnym, następnie uczęszczała do szkół powszechnych w Białej Podlaskiej i w Puławach. Kontynuowała naukę (1935-37) w puławskim gimnazjum, skąd przeniosła się (ze względu na zmianę miejsca pracy ojca) do lubelskiego Gimnazjum s. Urszulanek, które ukończyła uzyskując „małą maturę” w 1939 r.. Liceum humanistyczne ukończyła w okresie okupacji niemieckiej w Lublinie w zespole tajnego nauczania. Po reaktywowaniu jesienią 1944 r. KUL, podjęła studia historyczne i w 1949 r. uzyskała dyplom magistra historii. Od rozpoczęcia nauki w Białej Podlaskiej (1933 r.) należała do Związku Harcerstwa Polskiego (ZHP). W 1939 r. uzyskała przeszkolenie sanitarne i łącznościowe. Od 31 VIII 1939 pracowała w centrali telefonicznej Komendy Miasta (Garnizonu lubelskiego), a następnie (do wkroczenia Niemców 17 IX) przy przygotowywaniu i wydawaniu żywności uchodźcom i żołnierzom z rozbitych jednostek wojskowych, przemieszczających się przez Lublin. W konspiracji – pod pseudonimem „Sosna” – znalazła się już w XI 1939, początkowo w tajnej organizacji harcerek, a następnie również w Wojskowej Służbie Kobiet (WSK) AK. Prowadziła jedną z konspiracyjnych żeńskich drużyn harcerskich w Lublinie. W okresie akcji „Burza” została skierowana 22 VII 1944 (wraz z grupą dziewcząt) na ćwiczenia w zakresie łączności radiowej do oddziału łączności AK, działającego w tym czasie w okolicach Lublina. Wobec wkroczenia Armii Czerwonej 26 VII oddział został rozformowany, a jego żołnierze rozpuszczeni do domów. Po powrocie do Lublina Czerwińska nie ujawniła się przed organami władzy, ani przed Komisją Likwidacyjną dla b. AK. W okresie studiów na KUL działała w „Bratniej Pomocy” oraz nadal w harcerstwie, początkowo społecznie, a później etatowo. W lecie 1945 r., uzyskała stopień podharcmistrzyni. W V 1948 mianowana została harcmistrzynią, a w listopadzie t. r. komendantką Chorągwi Harcerek w Lublinie. Funkcję tę pełniła do IV 1949, po czym powołana została na zastępcę komendanta ds. programowo-szkoleniowych połączonej (męskiej i żeńskiej) Chorągwi ZHP. Z funkcji tej została odwołana w tym samym roku. Pod koniec X 1949 r. wyszła za mąż za Mieczysława Tytusa Krawczyka i wyjechała z mężem do Krakowa. W okresie prób odrodzenia ZHP (na przełomie lat 1956/57) podjęła ponownie służbę harcerską. Zorganizowała i prowadziła przez dwa lata drużynę harcerek w Krakowie. Po 1958 r. – wobec ponownej utraty przez ZHP charakteru organizacji opartej na metodach skautowych – wycofała się z działalności w Związku. Z początkiem 1984 r. przeszła na emeryturę. W 1990 r. wstąpiła do Światowego Związku Żołnierzy AK i należała doń do końca życia. Zmarła w Krakowie; pochowana została na tamtejszym Cmentarzu Batowickim (kw. 235, rząd 8, grób nr 8). Odznaczona była Brązowym Krzyżem Zasługi (1981) i Krzyżem AK (1994). W małżeństwie z M. T. Krawczykiem miała troje dzieci: córkę Annę (*1950) i synów: Jana (*1952) i Piotra (*1959). Miała liczne rodzeństwo: trzy siostry i trzech braci. Siostra Krystyna Maria (*1914, †1944) i brat Tadeusz (*1921, †1944 – urodzony w Gliniku Mariampolskim) zginęli w pierwszych dniach sierpnia w powstaniu warszawskim. Brat Witold Bolesław (*1917, †1997), absolwent Szkoły Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie (promocja w 1939), złapany przez NKWD w X 1939 przy próbie przekroczenia granicy węgierskiej, przebywał na Syberii z wyrokiem 25. lat zesłania. Wyszedł z ZSRR z armią gen. W. Andersa; służył w Wielkiej Brytanii jako pilot w 318. dywizjonie myśliwsko-rozpoznawczym „gdańskim”. Po wojnie osiadł i zmarł w Argentynie; prochy pochowano – na jego życzenie – w grobie rodzinnym w Lublinie. Brat Wojciech (*1925) w okresie okupacji w Szarych Szeregach; wywieziony w 1944 r. do łagru w ZSRR (Borowicze), przebywał tam do 1946 r. Po powrocie zamieszkał w Wałbrzychu.

Opracował Zbigniew R. Muszyński

Aktualizowano 24 września 2007 r.

Kromer Marcin [1512 1589] - polski historyk i kronikarz, dyplomata, urodzony w Bieczu w rodzinie mieszczańskiej, tutaj także uczęszczał do Szkoły Parafialnej. Kształcił się w Krakowie, Padwie i Bolonii, gdzie odbył studia prawnicze i uzyskał doktorat. W 1542 r. był proboszczem w Bieczu. Dwa lata później został sekretarzem króla Zygmunta Augusta. Pełnił rozliczne misje dyplomatyczne. W uznaniu jego zasług otrzymał od króla herb, co ułatwiło mu dalszą karierę. W 1579 r. został biskupem warmińskim i do końca życia mieszkał w Lidzbarku Warmińskim. Przez całe życie był bardzo mocno związany z Bieczem, gdzie mieszkała jego rodzina. Wystarał się o ulgi podatkowe dla Bieczan, popierał i sponsorował rozwój szkolnictwa w Bieczu. Był wysoko cenionym historykiem. Największy rozgłos przyniosło mu napisanie po łacinie dzieło „Historii oraz geografia Polski”. Pisał również dialogi o treści religijnej, po raz pierwszy w języku polskim „O wierze i nauce luterskiej…”

Krzewicki Julian Edmund [16.07.1910 11.09.1987] - por. „Filip”, „Kruk”. Po maturze wstąpił do Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowii Mazowieckiej – Komorowie, którą ukończył jako porucznik w 1934 r. Podczas kampanii wrześniowej 1939 r. dowodził kompanią przeciwpancerną w Armii „Kraków”. Brał udział w walkach pod Pszczyną i Bieruniem. W 1940 r. zamieszkał w Gorlicach, gdzie początkowo pracował w Biurze Aprowizacyjnym Zarządu Miejskiego. Zaprzysiężony przez kpt. Juliana Jamrowicza, brał czynny udział w konspiracji i organizacji podziemnego ruchu oporu na terenie Powiatu Gorlickiego (zastępca Komendanta). Był Komendantem Obwodu Gorlickiego AK, Komendantem Obwodu Limanowskiego AK, został także dowódcą II batalionu Pierwszego Pułku Strzelców Podhalańskich AK. Po zakończeniu wojny rozpoczął pracę w PZU w Rzeszowie, a potem Gorlicach. Aresztowany przez UB, więziony był w Gorlicach i Krakowie. Był dyrektorem gorlickiego Oddziału Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Hurtu Spożywczego. W uznaniu jego zasług dla Gorlic – tak wojennych, jak i powojennych – Rada Miasta nazwała jednej z ulic, ulicą majora Juliana Krzewickiego.

Kujawski Andrzej [1843 1937] - pochodził ze starej, osiadłej od lat w Gorlicach rodziny. Czynny w życiu miasta i parafii. Powstaniec styczniowy, walczył pod dowództwem Popiela. Lekko ranny w nogę dostał się do niewoli na polu w niemieckiej kolonii obok Komorowa. Jako jeniec został skazany na bezterminowe roboty w guberni tułskiej. Stamtąd został zesłany do Odessy, gdzie przebywał około roku. Jesienią 1867 r. nastąpiła amnestia carska obejmująca między innymi Andrzeja Kujawskiego i kilku towarzyszy gorlickich. Po powrocie do Gorlic brał udział w konspiracji niepodległościowej, a następnie po odzyskaniu niepodległości działał w stowarzyszeniach kombatanckich.

Kumorkiewicz Maksymilian [ ] - piłkarz, znany jako „Maksiu”. Wychowanek „Karpatii” i „Górnika”, legendarny lewoskrzydłowy CWKS Rzeszów. Od 1953 r. grał w barwach „Górnika”. Awansował do III Ligi. Z jego imieniem i nazwiskiem utożsamia się najlepsze lata gorlickiej piłki nożnej. Po meczu z GWKS Rzeszów Maksymilian Kumorkiewicz otrzymał służbowe przeniesienie do Rzeszowa w 1953 r. Był najlepszym piłkarzem województwa rzeszowskiego w latach 50-tych i 60-tych. „Łowca goli” (bywało, że w jednym meczu zdobywał ich 3, 4, a nawet 6). Po godzinach trenował młodych adeptów futbolu – nieprzerwanie przez 35 lat. Przez 44 lata pracował w Fabryce Maszyn.

Kunz Włodzimierz [25.07.1926 06.06.2002] - wybitny artysta malarz i grafik. Dzieciństwo i młodość spędził w Gorlicach, tu ukończył Gimnazjum im. Marcina Kromera. Absolwent Wydziału Malarstwa ASP w Krakowie. Rektor trzech kadencji tej najstarszej polskiej uczelni plastycznej. Członek Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego, przewodniczący Sekcji Plastyki Wyższego Szkolnictwa Artystycznego, był przewodniczącym Komisji Nagród Ministerstwa Kultury i Sztuki. Członek rzeczywisty Polskiej Akademii Umiejętności. Artysta związany był uczuciowo z Gorlicami i często je odwiedzał. Wspólnie z M. Koniecznym zaprojektował pomnik Tysiąclecia Państwa Polskiego, usytuowany u zbiegu ul. Wróblewskiego z ul. Legionów. Jest autorem wielu indywidualnych, krajowych i zagranicznych wystaw m. in. w USA, Brazylii, Egipcie, San Marino, Belgii, Niemczech, Norwegii. Jego prace znajdują się w zbiorach muzealnych całego świata. Honorowy Obywatel Miasta Gorlice – od 17 listopada 1994 r.

Kurzawa Antoni [10 V 1842 13 II 1898] - Artysta rzeźbiarz, najwybitniejszy przedstawiciel rzeźby realistycznej, odrzucającej eklektyzm i żywe jeszcze tradycje neoklasycyzmu. – Urodził się w Turzy (ob. gm. Rzepiennik Strzyżewski); Był synem ubogiej wieśniaczki Franciszki Kurzawa i nieznanego ojca. Od dzieciństwa pracował jako najemnik; wszyscy we wsi wiedzieli, ze chłopak rzeźbi w każdym materiale, jaki wpadł mu w rękę i podziwiali jego figury, „ładniejsze niż w kościele”. Wiadomość o talencie pastucha dotarła do hrabiego Mieczysława Weryha-Darowskiego, który przyjechał, zachwycił się odkryciem, wyłożył sumę niezbędną na naukę rzeźbiarstwa i ulokował chłopca u znakomitego rzeźbiarza artysty Parysa Filippiego w Krakowie. Uczył się tam przez rok – do wybuchu powstania styczniowego (Filippi przeniósł się wówczas do Lwowa). Wczesna twórczość Kurzawy zainteresowała koneserów. Protekcja arystokracji (Potockich i Łubieńskich) otworzyła mu bramy krakowskiej Szkoły Sztuk Pięknych (SSP), gdzie studiował w latach 1863-69, z przerwą na rok akademicki 1867/68, spędzony w wiedeńskiej Akademii Sztuk Pięknych w mistrzowskiej pracowni Franza Bauera. W okresie studiów z konieczności zarobkował, pracując u kamieniarzy. W tamtych latach tworzył dzieła związane z tematyką biblijną: „Maria Magdalena spotykająca Chrystusa po zmartwychwstaniu” i „Samson rozdzierający lwią paszczę” budziły podziw w Krakowie, a „Pocałunek Judasza” podobał się w Wiedniu. W 1870 r. przebywał w Monachium, po czym do 1874 r. we Lwowie, gdzie na cmentarzu Łyczakowskim pozostawił wiele pomników nagrobnych (rodziny Paparów, Stanisława J. Zborowskiego i in.). W 1874 r. powrócił do Krakowa, gdzie powstał słynny „Geniusz zrywający pęta”. Zapewnie mieszkał gdzieś kątem, a SSP – na której wznowił studia – dawała mu możliwość korzystania z pracowni. Kurzawa był porywczy, działał często pod wpływem impulsu; doszło między nim, a jednym z cenionych i szanowanych profesorów SSP do ostrego sporu, w wyniku którego w grudniu 1874 r. wydalony został z uczelni. Uzyskał wkrótce dobre zamówienie: po roku odsłonięto na cmentarzu w Tarnowie piękny pomnik Rufina Piotrowskiego, a artysta znalazł znów protekcję możnych. Pozwoliło mu to w 1876 r. wyruszyć do Paryża, gdzie w latach 1876-77 uczył się w pracowni Henri Chapu. Po powrocie do Krakowa zrealizował jedno z najlepszych swoich dzieł – grupę „Wawel i Wisła”. Odlew tej wizyjnej kompozycji miał w swej pracowni Stanisław Wyspiański, a rzeźba po latach (2005) otwierała krakowską wystawę „Polski Korona. Motywy wawelskie w sztuce polskiej 1800-1939”. Przepełniony wizją i mistycyzmem rzeźbiarz pozrywał kontakty z kamieniarzami, przestał tworzyć pomniki na krakowski cmentarz Rakowicki, przez co stracił stałe dochody, ale zyskał artystyczną wolność. Rzeźbił „Mickiewicza budzącego geniusza poezji”. W 1889 r. przesłał tę rzeźbę na doroczny konkurs Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie. Pewny zwycięstwa, załamał się po ogłoszeniu werdyktu jury, przyznającego mu dopiero III nagrodę; w styczniu 1890 r. wtargnął na wystawę i roztrzaskał własne dzieło. Było to głośne wydarzenie w kręgach artystycznych, szeroko i rozmaicie komentowane w ówczesnej prasie, nazbyt często w tonie nieprzychylnym twórcy, ale zwracało uwagę krytyki na dramatyczną sytuację polskich rzeźbiarzy. Znalazły się fundusze na rekonstrukcję zniszczonej przez niego rzeźby. Zrekonstruowany przez Teodora Skonecznego „Mickiewicz budzący geniusza poezji”, wystawiony w salonie Artystycznym na Nowym Świecie „bił rekordy oglądalności”. Kurzawa przedstawił tę rzeźbę jako projekt w konkursie na pomnik Adama Mickiewicza w Krakowie. Nie zyskał uznania, przyjęto do realizacji nie najlepszy projekt Tadeusza Rygiera, popierany przez Matejkę i Stryjeńskiego. Znalazł się ktoś, kto zapłacił Kurzawie za zmniejszoną replikę tej rzeźby. Artysta pozornie odnalazł się po tych niepowodzeniach, ale przewrażliwiony, z trudem znosił ciężar popularności podszytej skandalem, lecz jeszcze tworzył. Kończył pracę nad pomnikiem „Chrystusa w cierniowej koronie” i zaprosił do pracowni kilka bliskich osób, żeby im rzeźbę pokazać. Nie wytrzymał jednak czyjejś krytycznej uwagi i – gdy znalazł się sam – dzieło zniszczył. Kiedy jego najnowszą rzeźbę „Duch pośmiertny” zabrał za długi właściciel domu, Kurzawa załamał się psychicznie. Wędrował po miasteczkach Królestwa w poszukiwaniu zarobku. Od 1891 r. opiekował się Kurzawą Leon Wyczółkowski, załatwiał mu zamówienia na pomniki nagrobne w Warszawie i innych miejscowościach. M. in. w kaplicy w wiosce Dobrów k. Konina wykonał sarkofag bł. Bogumiła. Przez rok (na przełomie lat 1893/4) pracował w Lublinie w zakładzie kamieniarskim Adolfa Saturnina Timmego (na starym cmentarzu przy ulicy Lipowej istnieje jego rzeźba na grobie Boczkowskich). W 1894 r. wrócił do Warszawy. Dławiło go poczucie beznadziejności; samotny, chory, nie utrzymywał kontaktu z otoczeniem. Wiosną 1897 r. artyści warszawscy urządzili wystawę swoich dzieł, połączoną ze sprzedażą na rzecz Antoniego Kurzawy. Staraniem Wyczółkowskiego i Juliana Fałata umieszczono pięćdziesięciopięcioletniego rzeźbiarza w zakładzie opiekuńczym w Krakowie. Przebywał tam pół roku, aż do śmierci. Pochowany został na cmentarzu Rakowickim w Krakowie. Na jego grobie ustawiona została kamienna wersja rzeźby wykonanej prze artystę „Geniusz zrywający pęta”. Na dramacie życia Kurzawy osnute zostały m. in. nowele Bolesława Prusa Antek i Henryka Sienkiewicza Lux in tenebris lucet.

Opracował Zbigniew R. Muszyński

Aktualizowano 20 kwietnia 2007 r.

Kwaskowski Andrzej [ ] - burmistrz Gorlic w latach 1934 – 1945. Ukończył Wydział Prawa na Uniwersytecie w Wiedniu. Z jego inicjatywy utworzono IV. Ochotniczą Kompanię „Gorlice”, która już 4 września ruszyła na front. Organizator ochrony ludności i dóbr kultury polskiej w czasie okupacji niemieckiej 1939 – 1945. Brał udział w pomocy udzielanej przez ludność polskim jeńcom wojennym, wystawiał zaświadczenia umożliwiające zwolnienia jeńców. Utworzył wraz z prof. E. Kowarzem „Kursy Przygotowania do Szkół Zawodowych” oraz „Publiczną Miejską Szkołę Handlową”, poza tym wraz z grupa nauczycieli prowadził tajne nauczanie w zakresie szkoły średniej. Utworzył Spółdzielnię Spożywców „Jedność” dla dodatkowego zaopatrywania ludności miasta w żywność. Andrzej Kwaskowski (żołnierz AK) uratował wielu Gorliczan od aresztowania, śmierci i głodu. Swoją działalność na stanowisku burmistrza zakończył 12 października 1944 r., gdy zorientował się, że może być aresztowany przez Niemców. Wyjechał do Krakowa, a potem do Gliwic, gdzie zmarł.

Laskowski Konstanty [1873 1956] - urodzony we Frysztaku, z Gorlicami związał się od 1897 r. Długoletni dyrektor Magistratu w Gorlicach, legionista, działacz polityczny i samorządowy, poseł na sejm RP, zasłużony badacz historii miasta, opiekun zabytków i współtwórca Muzeum Regionalnego PTTK w Gorlicach. Funkcję sekretarz Magistratu gorlickiego pełnił z krótką przerwą w latach 1915 – 1917, kiedy to odbywał służbę wojskową w armii austriackiej i polskich legionach, aż do roku 1939. W czasie okupacji kierował referatem prawno – administracyjnym Urzędu Miasta. Aktywnie uczestniczył w życiu społecznym i politycznym miasta i regionu. W połowie lat 20–tych przyczynił się do powstania Towarzystwa Ochrony Zabytków i Upiększania Miasta Gorlice z Okolicą. Z zamiarem urządzenia w zabytkowym lamusie dworskim (Dworze Karwacjanów) muzeum bitwy gorlickiej, wykupił od ówczesnych właścicieli działkę i obiekt za własne pieniądze, a następnie przekazał nowy nabytek na rzecz Towarzystwa Opieki nad Zabytkami.

Latinik Franciszek Ksawery [17 VII 1864 29 VIII 1949] - oficer armii austriackiej, dowódca pułku w okresie ofensywy pod Gorlicami w 1915 r., autor pracy historycznej o tych walkach, gen. dyw. WP, dowódca armii w wojnie z bolszewikami w 1920 r. – Urodził się w Tarnowie. Był synem Antoniego Izydora (*1823-†1879) – nauczyciela geografii w szkołach średnich i Kornelii z Romerów. Ukończył Szkołę Kadetów w Łobzowie (1882) i podjął służbę zawodową w wojsku austro-wegierskim. W 1885 r. mianowany podporucznikiem, a w 1889 r. porucznikiem piechoty. W latach 1881-91 studiował w Szkole Wojennej w Wiedniu. Awansował w 1896 r. do stopnia kapitana, a w 1909 r. do stopnia majora. W latach 1909-13 był komendantem Szkoły Kadetów w Łobzowie, po czym przeniesiony został do służby liniowej (w stopniu podpułkownika) na stanowisko zastępcy dowódcy 1. pp. Po wybuchu pierwszej wojny światowej dowodził początkowo 2. pp marszowym, a następnie (od połowy września 1914 r.) 100. pp, złożonym przeważnie z Polaków ze Śląska Cieszyńskiego. W pierwszej fazie wojny brał udział w ofensywie kierującej się na Lublin; walczył pod Annopolem, Ratoszynem, Kraśnikiem, a w walkach odwrotowych pod Rozwadowem, Mielcem i na Kielecczyźnie. W czasie wielkiej ofensywy austriackiej 2 maja 1915 r., rozpoczętej w rejonie Gorlic, Latinik ze swym pułkiem brał udział w ataku na górę Pustki k. Łużnej, stanowiącą jedną z kluczowych pozycji rosyjskich. Po przełamaniu frontu brał udział w walkach pościgowych w kierunku na Biecz, Jasło, Jarosław. W połowie 1915 r. objął zastępczo dowództwo 23. brygady piechoty, z którą – przez Lubelszczyznę – dotarł pod koniec września do Brześcia n. Bugiem. W latach 1916-18 walczył na Bukowinie i na froncie włoskim; w czerwcu 1918 r. został ciężko ranny. Po wyleczeniu objął stanowisko dowódcy austriackiego okręgu wojskowego w Zamościu. W pierwszych dniach listopada 1918 r., po zlikwidowaniu okupacji austriackiej, przeszedł do WP w stopniu pułkownika i objął dowództwo garnizonu w Zamościu. 17 listopada t.r. został mianowany dowódcą okręgu wojskowego w Cieszynie i w styczniu 1919 r. prowadził walki z Czechami o Śląsk Cieszyński; dowodził kolejno 6. i 7. dywizją piechoty, a następnie frontem śląskim. W połowie 1919 r. mianowany został generałem brygady. Uczestniczył w pracach polsko-czechosłowackiej komisji delimitacyjnej, (ustalającej granice), a następnie brał udział w pracach Międzysojuszniczej Komisji Plebiscytowej w Cieszynie. W końcu lipca 1920 r. został mianowany, a 12 sierpnia objął formalne dowództwo 1. armii WP, mającej bronić przed bolszewikami przedpola Warszawy, na odcinku od Modlina po Górę Kalwarię. W dniach 13-16 sierpnia kierował operacjami pod Zegrzem i Radzyminem. Po bitwie warszawskiej przeniesiony został na południowo-wschodni odcinek frontu (Podole, południowy Wołyń). Po zawieszeniu broni jesienią 1920 r. mianowany został generałem dywizji i powołany na kierownika kursów dla wyższych dowódców. W maju 1921 r. objął stanowisko dowódcy Okręgu Generalnego Kielce, a następnie (do lutego 1925 r.) był dowódcą Okręgu Korpusu nr X w Przemyślu, po czym przeniesiony został w stan spoczynku. Zamieszkał w Krakowie, gdzie działał w organizacjach społecznych (m. in. w Związku Emerytów Wojskowych i Wdów), pisał wspomnienia i prace o działaniach wojennych. Opublikował m. in. jedną z pierwszych prac o bitwie gorlickiej pt. Żołnierz polski pod Gorlicami 1915 (Przemyśl 1923) oraz szereg innych. Rękopiśmienne pamiętniki Latinika znajdują się w zbiorach rodzinnych. Posiadał liczne odznaczenia: Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari, Krzyż Komandorski Orderu Polonia Restituta, Krzyż Walecznych (dwukrotnie), Medal za Wojnę 1918-1921, Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości, francuski Oficerski Krzyż Legii Honorowej, Wielki Krzyż Korony Rumuńskiej z Gwiazdą, austriackie: Wojskowy Krzyż Zasługi i Order Franciszka Józefa oraz niemiecki Krzyż Żelazny 1. i 2. klasy. Zmarł w Krakowie; pochowany został na tamtejszym Cmentarzu Rakowickim w grobowcu rodzinnym (kw. XIIa). W małżeństwie (zawartym w 1902 r.) z Heleną z domu Stiasny-Strzelbicką, mieli trzy córki: Annę – zamężną za Karolem Popielem, Irenę – zamężną za Adamem Vetulanim oraz Antoninę – zamężną za Antonim Riegerem.
Oprac. Z. Muszyński

Łukasiewicz Ignacy [08.03.1822 07.01.1882] - Urodził się w Zadusznikach (powiat mielec) w rodzinie inteligenckiej, szlacheckiego pochodzenia. Za działalność w organizacji niepodległościowej aresztowany. Po rocznym dochodzeniu 27.12.1847 został zwolniony, ale był pod stałą obserwacją i otrzymał zakaz opuszczania Lwowa. W 1848 roku rozpoczął pracę w lwowskiej aptece Piotra Mikolasha. W celu podjęcia studiów (dzięki wstawiennictwu pracodawcy) mógł wyjechać do Krakowa. Studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie zdał wszystkie egzaminy za wyjątkiem farmakognozji, co uniemożliwiło mu uzyskanie dyplomu. Studia ukończył na Uniwersytecie Wiedeńskim, gdzie 30.07.1952 roku otrzymał dyplom magistra farmacji. Powrócił do Lwowa i kontynuował pracę w aptece Mikolasha. Prowadził tam badania nad destylacją ropy naftowej. W wyniku badań na przełomie 1852 – 53 otrzymał naftę. Dzień 31.07.1853 roku jest datą początku przemysłu naftowego, kiedy to przy współpracy aptekarzy Mikolasha, Zeha i konstruktora Adama Bratkowskiego, Łukasiewicz oświetlił lampami naftowymi szpital powszechny we Lwowie. Na początku 1954 roku Łukasiewicz przeniósł się do Gorlic i tu kontynuował swoją działalność związaną z destylacją ropy naftowej. W Gorlicach skonstruował i umieścił przy ulicy Węgierskiej pierwszą na świecie lampę naftową. Wniósł wielki wkład w rozwój galicyjskiego przemysłu naftowego. Zawierając różnorodne spółki przemysłowe z przedsiębiorcami i właścicielami ziemskimi m.in. z Tytusem Trzeciewskim, bratem Franciszkiem, braćmi Zielińskimi i Karolem Klobassą zbudowali w 1854 roku pierwszą w Polsce kopalnię ropy naftowej, a w 1856 roku pierwszą destylarnię. Był Ignacy Łukasiewicz właścicielem lub dzierżawcą licznych kopalni ropy naftowej i twórcą kilku rafinerii. Zajmował się działalnością polityczną. Zmarł 7 stycznia 1882 roku na ostre zapalenie płuc. Pochowany w Zręcinie k. Krosna.

Mac Garvey William Henry [1843 1914] - Ur. się w Hutingtom w Stanie Qubec (Kanada), przemysłowiec. Do Gorlic przybył w 1882 r. Założyciel (w 1883 r.) Rafinerii Nafty i Warsztatów Mechanicznych, obecnie Fabryki Maszyn. Stosował jak na owe czasy rewelacyjny system wierceń nazwany „kanadyjka”. W latach 1898 – 1914 pełnił funkcję wiceprezes Krajowego Towarzystwa Naftowego. Był szanowany przez przemysłowców i pracowników naftowych będąc osobistością w przemyśle naftowym wysoce popularną. Budował swoją firmę niezwykle praktycznie i w sposób wzorowy, to też stała się ona największym przedsiębiorstwem naftowym. Oprócz Borysławia prowadził także inne kopalnie. Wraz z Bergheimem wybudował fabrykę narzędzi wiertniczych, by być samowystarczalnym na wszystkich polach pracy naftowo-przemysłowej. Był wynalazcą ekscentrycznego świdra, który umożliwiał wiercenie do głębokości 1000 m. Chętnie przybywał do Galicji, do swych kopalń, do ulubionego Mariampola, gdzie ufundował szkołę , ochronkę i wspomógł finansowo odrestaurowaniu wielu kapliczek przydrożnych w okolicach Glinika Mariampolskiego.

Masłowski Ryszard [23.03.1954 ] - absolwent Liceum Ogólnokształcącego im. M. Kromera. Ukończył Politechnikę w Krakowie - Wydział Budownictwa Lądowego, kontynuował karierę na macierzystej uczelni uzyskując stopień doktora. Był członkiem Senatu Politechniki Krakowskiej. Do licznych funkcji, które pełnił zaliczyć należy stanowisko wiceprezesa Spółki „Małopolska Press” wydającej „Tygodnik AWS”, był także członkiem Rady Nadzorczej Polsko – Amerykańskiego Funduszu Przedsiębiorczości oraz członkiem Komisji Dydaktyki i Finansów Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego. W 1998 r. został wojewodą krakowskim, a w latach 1999 – 2001 piastował stanowisko wojewody małopolskiego.

Micek Józef [1927 ] - Urodzony w Pilźnie. Prałat, katecheta, ofiarny krzewiciel duszpasterstwa w służbie miasta. Przybył do Gorlic w 1958 r. celem utworzenia parafii pw. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Gliniku Mariampolskim. Jest budowniczym nowoczesnego kościoła w robotniczej dzielnicy Gorlic – Gliniku. W 1991 r. otworzył Dom CARITAS w Gorlicach przy ul. 11 listopada dla dzieci specjalnej troski, a w 1993 r. Dom Pomocniczy przy ul. Konopnickiej, a także Kuchnię CARITAS dla bezdomnych i głodnych. Był również inicjatorem powstania w 1993 r. Domu Pomocy Społecznej przy ul. Michalusa. W 1985 r. powierzono ks. J. Mickowi funkcję dziekana dekanatu gorlickiego. Jest Honorowym Obywatelem Miasta Gorlice od 19.02.2004 r.

MROZEK Jan [27.01.1922 ] - nauczyciel, mgr ekonomii, dyrektor szkół średnich, działacz Związku Nauczycielstwa Polskiego (ZNP). --- Urodził się w Gliniku Mariampolskim (ob. dzielnica Gorlic) w rodzinie rolnika Franciszka i Julii z d. Piechota. Szkołę powszechną ukończył (1936) w rodzinnej miejscowości i rozpoczął naukę w Gimnazjum Kupieckim w Jaśle. Po roku przerwy (1939/40), spowodowanej wybuchem wojny, w roku szkolnym 1940/41 ukończył 4. klasę Szkoły Handlowej, a następnie na 3 miesiące powołany został do obowiązkowej służby budowlanej „Baudienst” w Gorlicach. W latach 1941-44 pracował jako magazynier w Gorlickich Zakładach Przemysłowych „GEZETPE”. Jednocześnie na tajnym komplecie w Gorlicach przerobił materiał 1. klasy liceum. Po wkroczeniu Armii Czerwonej (I 1945) i otwarciu Liceum Handlowego w Nowym Sączu ukończył w trybie przyspieszonym drugą klasę i zdał maturę (VII 1945). W tym samym roku podjął studia w Akademii Handlowej w Krakowie (od 1947 r. Wyższa Szkoła Ekonomiczna -WSE). Pierwszy stopień studiów ukończył w 1948 r. i rozpoczął pracę jako nauczyciel w Technikum Ekonomicznym w Gorlicach, uzupełniając jednocześnie przygotowanie pedagogiczne. W toku pracy zawodowej w latach 1955-58 kontynuował studia II stopnia w krakowskiej WSE, zakończone uzyskaniem tytułu magistra ekonomii. Od IX 1959 podjął pracę jako okręgowy wizytator szkół ekonomicznych w Kuratorium Okręgu Szkolnego w Rzeszowie. W 1962 r. powierzono mu zorganizowanie w Jaśle Technikum Ekonomicznego i Zasadniczej Szkoły Handlowej, których dyrektorem był nieprzerwanie do czasu przejścia na emeryturę w 1984 r. W okresie kierowania tymi szkołami doprowadził do znacznej rozbudowy bazy lokalowej i wyposażenia szkół, a także do uzyskania budynku na internat. W 1975 r. szkoły te przekształcone zostały w Zespól Szkół Ekonomicznych o kilku kierunkach kształcenia młodzieży i pracujących. W całym okresie pracy zawodowej M. był aktywnym działaczem społecznym ZNP. W Gorlicach, w latach 1949-59, był członkiem Zarządu Oddziału Powiatowego, kierując sprawami finansowymi. W Jaśle został wybrany w 1963 r. prezesem tamtejszego Oddziału Powiatowego (po likwidacji powiatów w 1975 r. – Miejskiego) ZNP. Funkcję tę pełnił przez sześć kolejnych kadencji. W tym okresie przez dwie kadencje był również członkiem Zarządu Okręgu ZNP w Rzeszowie, a przez jedną działał w jednej z komisji Zarządu Głównego ZNP. Kierując Oddziałem ZNP w Jaśle, doprowadził do powołania Społecznego Komitetu Budowy Domu Nauczyciela. Przy wsparciu ogółu członków z powiatu, a także władz powiatowych i wojewódzkich, został w 1969 r. wybudowany 4-ro kondygnacyjny budynek Domu Nauczyciela, służący potrzebom członków Związku. Za pracę zawodową i społeczną otrzymał szereg odznaczeń, wyróżnień i nagród, a wśród nich Złotą Odznakę ZNP [1964], Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski [1969], Medal Komisji Edukacji Narodowej [1979] oraz nagrodę pierwszego stopnia Ministra Oświaty i Wychowania [1978]. W latach 1960-79 należał do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Żoną M. jest Wanda z d. Małko; w małżeństwie mieli dzieci: Zbigniewa (1953) i Marię (1956). M. mieszka w Jaśle.
Oprac. Zbigniew R. Muszyński
Aktualizowano 10 VII 2008

MROZEK Józef [10.02.1924 30.04.1945 ] - uzdolniony artystycznie uczeń gorlickiego Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcącego, więzień niemieckich obozów koncentracyjnych, zastrzelony przez patrol SS. --- Urodził się w Gorlicach(?). Ukończył w Gorlicach(?) szkołę powszechną i przez kilka lat był uczniem tamtejszego Gimnazjum i Liceum im. M. Kromera. Jego działalność konspiracyjna i przyczyny aresztowania przez gestapo w dniu 20 I 1943 r. nie są znane. Przebywał w więzieniach (m. in. w Tarnowie). Do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu przybył dużym transportem (1282 osoby z dy- stryktu krakowskiego) w dniu 16 II 1943 r. Otrzymał numer 103137. Zatrudniony został w biurze obozowego oddziału budowlanego (Baubüro), gdzie miał stosunkowo dobre warunki. Obdarzony uzdolnieniami artystycznymi, portretował zaprzyjaźnionych współwięźniów. Widząc jego zamiłowania artystyczne, zaopiekował się nim współwięzień artysta malarz prof. Marian Ruzamski, kształcił go i zapoznał z przebywającym w szpitalu obozowym Xsawerym Dunikowskim. W 1944 r. M. przeniesiony został do obozu koncentracyjnego Flossenbürg – podobóz Leitmeritz (Litomierzyce) w Czechach. W kwietniu 1945 r. więźniów tego obozu ewakuowano pociągiem, kierowanym do Mauthausen. Transport z więźniami, ze względu na trudności komunikacyjne spowodowane wycofywaniem się wojsk niemieckich, nie dotarł do miejsca przeznaczenia. W ostatnich dniach kwietnia 1945 r. pociąg zatrzymał się na otwartej przestrzeni w pobliżu miejscowości Olbramowice (na południe od Pragi w kierunku Budziejowic). Wykorzystując postój i brak reakcji ze strony strażników, duża grupa więźniów (ok. 150 osób) oddaliła się od konwoju. Mrozek, wraz z dwoma kolegami, weszli do jednego z wiejskich domów. W trakcie pobytu tam, słysząc strzelaninę, wybiegli wszyscy trzej z domu. M. i jeden ze współwięźniów zostali zabici przez patrol SS serią z karabinu maszynowego. Trzeci z biegnących (Władysław Domaradzki) został lekko ranny. Wyjął on z torby, którą M. miał przy sobie, dwa niewielkie szkicowniki. W jednym z nich znajdowały się portrety wykonane w obozie Auschwitz-Birkenau, w drugim portrety i rysunki wykonane w Leitmeritz. Szkicowniki te znajdują się obecnie w Państwowym Muzeum w Oświęcimiu.
Oprac. Zbigniew R. Muszyński
Aktualizowano 1 VII 2008

Muszyński Zbigniew Mieczysław [18 I 1912 3 I 1991] - uczeń szkół gorlickich, inżynier mechanik, profesor Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego (SGGW) w Warszawie, prezes Urzędu Patentowego, działacz Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Mechaników Polskich (SIMP). – Urodził się w Dominikowicach; był synem Mieczysława – nauczyciela (następnie kierownika) szkoły powszechnej w tej wsi i Matyldy z Kretów, miejscowej nauczycielki. Naukę rozpoczął w rodzinnej miejscowości, a następnie uczęszczał do Gimnazjum im. M. Kromera i Szkoły Przemysłowej w Gorlicach. W 1929 r. wyjechał – jako stypendysta Ligi Obrony Powietrznej Państwa – do Francji, gdzie w latach 1929-32 ukończył wydział lotniczy Szkoły Technicznej (Institut Moderne Polytechnique) w Paryżu. Po powrocie do kraju rozpoczął pracę jako konstruktor w Fabryce Samolotów E. Plage’go i T. Laśkiewicza w Lublinie. Po roku, jesienią 1933 r. przeniósł się do Zakładów Starachowickich, gdzie do lutego 1936 r. był konstruktorem oprzyrządowania do produkcji artyleryjskiej. Następnie pracował rok w pruszkowskiej Fabryce Obrabiarek, po czym do wybuchu II wojny światowej zatrudniony był w Państwowych Zakładach Lotniczych – Wytwórnia Płatowców nr 1 w Warszawie. W okresie okupacji niemieckiej początkowo pracował w ww. Fabryce Obrabiarek w Pruszkowie, a następnie został dyrektorem technicznym fabryki obrabiarek „Pionier” w Warszawie. W lutym 1945 r. zgłosił się do Ministerstwa Przemysłu Rządu Tymczasowego, gdzie polecono mu uruchomienie Fabryki Aparatów Elektrycznych przy ul. Okopowej w Warszawie. W lipcu tego roku mianowany został dyrektorem Fabryki Maszyn Włókienniczych (późniejsza „Befama”) w Bielsku. W okresie trzech lat pracy w Bielsku, poza kierowaniem Fabryką, organizował gimnazjum i liceum mechaniczne (temu pierwszemu dyrektorował), od 1947 r. wykładał organizację zakładów przemysłowych na Wyższym Studium Nauk Społeczno-Gospodarczych w Katowicach. Wykładał również w tamtejszym Centralnym Studium Kontroli Ekonomicznej. W 1948 r. powołany został na wicedyrektora Centralnego Zarządu Przemysłu Metalowego w Warszawie, a w marcu 1949 r. otrzymał nominację na prezesa Urzędu Patentowego i był nim do końca września 1963 r. Jednocześnie w latach 1952-55 pełnił funkcję dyrektora Departamentu Techniki w Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego. Od 1963 r. zatrudniony był wyłącznie w SGGW, gdzie już od 1 października 1951 r. pracował jako kontraktowy zastępca profesora i kierownik zakładu w Katedrze Maszynoznawstwa Ogólnego na Wydziale Technologii Drewna. Pod koniec 1954 r. Centralna Komisja Kwalifikacyjna dla Pracowników Nauki przyznała mu tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1962 r. prof. zwyczajnego. Dyplom paryski nostryfikował w Polsce dopiero w 1955 r. Stopień doktora nauk technicznych uzyskał w 1957r. w SGGW na podstawie rozprawy Niektóre cechy charakterystyczne wynalazczości na ziemiach polskich, a doktora habilitowanego w Wyższej Szkole Rolniczej w Poznaniu w 1970 r., po przedłożeniu pracy Studium rozwoju techniki w służbie rolnictwa. W SGGW pełnił przez kilka kadencji w latach 1952-59 oraz 1964-65 funkcję dziekana Wydziału Technologii Drewna, prorektora (1962-69) i rektora (1969-75). Katedrą Maszynoznawstwa Ogólnego (później Podstaw Techniki) kierował od 1951 r. do 1970 r., a po reorganizacji w 1970 r. został dyrektorem Instytutu Podstaw Techniki i pełnił tę funkcję do przejścia na emeryturę w 1977 r. Na dorobek naukowy Muszyńskiego składa się ponad 150 publikacji. Początkowo jego zainteresowania koncentrowały się na problemach wynalazczości i ochrony własności przemysłowej. Poza dwoma książkami liczne artykuły na ten temat publikował w latach pięćdziesiątych na łamach „Wiadomości Urzędu Patentowego”, „Przeglądu Wynalazczości”, „Ekonomiki i Organizacji Pracy”, „Mechanika” i „Przeglądu Mechanicznego”. W okresie pracy w SGGW skupiał się głównie na dydaktyce. Opracował wówczas kilkanaście skryptów i podręczników z zakresu technologii metali. Za prace te uzyskał trzykrotnie indywidualną nagrodę I stopnia ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki. Napisał ok. 170 recenzji, w tym 48 dotyczyło rozpraw doktorskich, 10 habilitacyjnych. Wypromował czterech doktorów. Prowadził szeroką działalność społeczną i naukową poza uczelnią, m. in. w Radzie Głównej Szkolnictwa Wyższego, komitetach Polskiej Akademii Nauk (przez trzy kadencje był przewodniczącym Komitetu Technologii Drewna), w Komitecie do Spraw Techniki, Komitecie Nagród Państwowych i in. Był członkiem rad naukowo-technicznych w kilku jednostkach. Działał aktywnie w SIMP, w latach 1950-52 i 1961-63 był prezesem tego Stowarzyszenia. W latach pięćdziesiątych był także członkiem Rady Głównej Naczelnej Organizacji Technicznej. Walny Zjazd SIMP nadał mu w 1967 r. godność członka honorowego Stowarzyszenia. Od 1945 r. był członkiem Polskiej Partii Socjalistycznej, a po połączeniu partii w 1948 r. – Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Od 1970 r. należał do Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. Utrzymywał kontakty z rodzinnymi stronami; brał udział w organizowanych w Kobylance okresowych spotkaniach (zjazdach) inteligencji pochodzącej z tamtejszej parafii (do której należą Dominikowice – miejsce jego urodzenia). Za działalność naukową, dydaktyczną i społeczną otrzymał wiele odznaczeń i wyróżnień, a m. in. Złoty Krzyż Zasługi (1946), Krzyż Kawalerski (1954), Oficerski (1957) i Komandorski (1967) Orderu Odrodzenia Polski, Order Sztandaru Pracy I klasy (1975) i wiele innych państwowych, resortowych i regionalnych. Był doktorem honoris causa Białoruskiej Akademii Rolniczej, Akademii Rolniczej w Gödöllö (Węgry) i macierzystej SGGW. Zmarł w Warszawie; pochowany został w grobie rodzinnym na cmentarzu w Milanówku. Był żonaty z Klementyną Sitko.
Oprac. Z. Muszyński

NIKLAS Władysław [01.05.1903 12.04.1981] - nauczyciel, dyrektor szkół, działacz społeczny. --- Urodził się w Krygu; był synem Franciszka i Rozalii z Kwiecińskich. Szkołę ludową ukończył w rodzinnej miejscowości (1920), a w latach 1921-25 Seminarium Nauczycielskie w Tarnowie, po czym podjął pracę nauczycielską. W okresie międzywojennym pra-cowal w szkołach powszechnych w Bieczu i Strzeszynie oraz prowadził zajęcia w Dokształcającej Szkole Zawodowej w Bieczu. W Strzeszynie był opiekunem drużyny harcerskiej. Okres wojny przeżył w Bieczu. Po zakończeniu II wojny światowej podjął starania o reaktywowanie w Bieczu szkoły zawodowej dokształcającej; w latach 1946-71 pełnił początkowo funkcję jej kierownika, a następnie dyrektora dziennej Zasadniczej Szkoły Zawodowej. Za jego kadencji szkoła – mieszcząca się początkowo w budynku szkoły podstawowej – uzyskała nowe stałe pomieszczenia, wybudowano warsztaty szkolne oraz zorganizowano dobrze wyposażone pracownie przedmiotowe. Obok pracy zawodowej uczestniczył N. w życiu społeczno-politycznym Biecza. Był działaczem Stronnictwa Demokratycznego i radnym Miejskiej Rady Narodowej w latach 1947-73. Po przejściu na emeryturę (1971) zamieszkał z rodziną w Krakowie. Za pracę zawodową i społeczną otrzymał szereg odznaczeń i wyróżnień, m. in. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski. Żoną N. była Paulina z Dobrowolskich; w małżeństwie mieli syna Leszka. N. zmarł w Krakowie; pochowany został na tamtejszym cmentarzu Batowice.
Oprac. Zbigniew R. Muszyński
Aktualizowano 15 VII 2008

PIECUCH Tadeusz [28.02.1918 25.05.1942] - uczeń szkoły powszechnej i gimnazjum ogólnokształcącego w Gorlicach, technik dentystyczny, uczestnik konspiracji antyhitlerowskiej, więzień niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu. --- Urodzony w Gliniku Mariampolskim; był synem Józefa i Anny z. d. Zubowicz. Rodzice w okresie okupacji niemieckiej mieszkali w Sokole (nr domu 143). W latach trzydziestych był uczniem Państwowego Gimnazjum i Liceum im. M. Kromera w Gorlicach. Harcerz drużyny pozaszkolnej; uczestniczył w latach 1939-1940 w akcji przeprowadzania do Wysowej, na punkt przerzutowy, ochotników, chcących dostać się przez Słowację i Węgry do WP we Francji. W okresie wojny pracował w Rafinerii Ropy Naftowej w Gliniku. Aresztowany 24 X 1941 r. przez gestapo, oskarżony został o udział w sabotażach. Więziony był m. in. w Tarnowie; przybył 30 III 1942 r. do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu, gdzie otrzymał numer 27514. Zmarł w obozie 25 V 1942 r. (wg dokumentacji obozowej o godz. 9-tej). Na cmentarzu parafialnym w Gorlicach, na grobie rodzinnym (sektor II), istnieje tablica upamiętniająca zmarłego.
Oprac. Zbigniew R. Muszyński
Aktualizowano 15 V 2008

Pieniążek Chryzostom Jan [1630 1711] - chorąży, senator, wojewoda sieradzki, właściciel połowy klucza gorlickiego, kandydat na króla Polski. Syn Przecława i Barbary z Wielopolskich, herbu Odrowąż. Dziedzic dóbr należących do Pieniążków od 1560 r. W okresie najazdu szwedzkiego w 1655 r. stał wiernie przy królu Janie Kazimierzu. W grudniu 1655 r. w nagrodę otrzymał wsie - Dolną Łużną i Staszkówkę po Janie Potockim. W dniach 28 -30 lipca 1656 r. uczestniczył w bitwie warszawskiej jako porucznik chorągwi swego wuja Jana Wielopolskiego. W czasie najazdu Jerzego II Rakoczego został wybrany przez szlachtę powiatu bieckiego na komendanta Biecza. W 1659 r. wziął udział w wojnie z Moskwą o Ukrainę. W roku 1666 został marszałkiem Sejmu. Dnia 10.02.1683 r. został wojewodą sieradzkim i senatorem. W roku 1686 był stałym rezydentem u boku króla Jana III. Fundował kościoły i klasztory, był kontrkandydatem Stanisława Leszczyńskiego podczas elekcji w 1704 r. W r. 1710 złożył urząd wojewody sieradzkiego.

Pieracki Kazimierz Lucjan [11 II 1891 21 II 1941] - oficer Legionów Polskich, działacz Polskiej Organizacji Wojskowej (POW), pedagog, działacz społeczny, kurator okręgu szkolnego, wiceminister oświaty. – Urodził się w Gorlicach; był synem Stanisława i Marii z Budziszewskich. W Gorlicach uczęszczał do szkół początkowych; gimnazjum kończył w Nowym Sączu (1909). W szkole średniej był początkowo członkiem, a później przewodniczącym tajnej Organizacji Młodzieży Narodowej. W latach 1909-14 studiował filologię polską na UJ w Krakowie; absolutorium uzyskał w r. 1918. W czasie studiów utrzymywał się z oprowadzania wycieczek po Krakowie. Od końca 1909 r. był członkiem Związku Walki Czynnej i instruktorem tej organizacji w Nowym Sączu. Jako członek Związku Strzeleckiego był współzałożycielem tej organizacji w 1911 r. w Nowym Sączu. Po wybuchu pierwszej wojny światowej wyruszył z tego miasta na czele sześćdziesięcioosobowego oddziału „Strzelca” na punkt zborny w krakowskich Oleandrach. Oddział został włączony do 1 pułku Legionów Polskich. Pieracki, wraz z pułkiem, brał udział w oswobodzeniu Kielc i w dalszych walkach na Lubelszczyźnie i Wołyniu do roku 1916, w którym objął (w stopniu podporucznika) stanowisko komendanta POW w Lublinie, a później referenta w lubelskiej ekspozyturze Komendy Naczelnej POW. W latach 1916-19 uczył języka polskiego w lubelskich szkołach średnich: gimnazjach i seminariach nauczycielskich. W latach 1919-21 był dyrektorem Państwowego Seminarium Nauczycielskiego Męskiego w Lublinie. W lecie 1921 r. przeniósł się do Warszawy, gdzie został dyrektorem takiego samego seminarium, a od roku 1924 urzędnikiem w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego (WRiOP). Pracował jako wizytator w wydziale Kształcenia Nauczycieli, będąc jednocześnie członkiem Komisji Książek i Pomocy Szkolnych oraz Komisji Oceny Książek dla Młodzieży Szkolnej. W ciągu roku 1928 (od stycznia do listopada) pełnił funkcję kuratora Okręgu Szkolnego Lubelskiego, będąc jednocześnie członkiem komisji kwalifikacyjnej dla urzędników tego kuratorium. Następnie był naczelnikiem Wydziału Szkół Średnich w ministerstwie WRiOP. Mianowany na początku roku 1931 wiceministrem oświaty, pełnił tę funkcję do września 1934 r. Pieracki był głównym twórcą nowych programów i zasad organizacji szkolnictwa, wprowadzanych od roku 1932 w ramach reformy ministra J. Jędrzejewicza, który wysoko oceniał wkład Pierackiego w jej wprowadzenie. Po odejściu z ministerstwa objął stanowisko dyrektora Państwowego Wydawnictwa Książek Szkolnych. Działał społecznie w Związku Legionistów, był organizatorem i prezesem Towarzystwa Oświaty Zawodowej. Od 1936 r. pracował w Wydziale Oświaty i Kultury Zarządu miasta Warszawy jako kierownik sekcji szkolnictwa zawodowego. W początkowym okresie okupacji niemieckiej pracował nadal w Zarządzie Miejskim Warszawy. Późną jesienią 1939 r. na polecenie dowództwa Służby Zwycięstwu Polski stanął na czele konspiracyjnej Komisji Oświecenia Publicznego (KOP), która zamierzała zorganizować tajne szkolnictwo w oparciu o przedwojenną administrację szkolną. Pieracki, znający doskonale środowisko oświatowe województwa krakowskiego i lubelskiego, nawiązał kontakt przede wszystkim z ludźmi z tych terenów oraz z części województwa lwowskiego, która znalazła się w granicach Generalnego Gubernatorstwa. Zadanie KOP realizowała później Tajna Organizacja Nauczycielska (TON). Pod koniec lipca 1940 r. Pieracki został aresztowany przez gestapo. Po śledztwie i torturach w al. Szucha, w okresie od 24 sierpnia 1940 r. do końca stycznia następnego roku więziony był na Pawiaku, skąd przewieziony 31 stycznia do obozu zagłady Auschwitz, został tam zamordowany 21 lutego 1941 r. Posiadał odznaczenia: Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski, Krzyż Niepodległości, Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości, Medal za Długoletnią Służbę. Żonaty (1914) z Janiną ze Smagów; z małżeństwa tego pozostawił dwie córki: Annę i Barbarę. Był bratem płka dypl. (pośmiertnie gen. bryg.) Bronisława Wilhelma (*1895-†1934), ministra spraw wewnętrznych RP.
Oprac. Z. Muszyński

Pietrusza Józef Franciszek [16 III 1911 29 X 1997] - ps. „Berger” – Prawnik, ekonomista, historyk kopalnictwa naftowego, regionalista. – Urodzony w Kobylance; był synem Wojciecha – rolnika i Tekli z Gąsiorków. Miał pięcioro rodzeństwa (w tym starszego brata Ludwika, jednego z organizatorów ludowego podziemia zbrojnego w Gorlickiem w okresie okupacji niemieckiej, zamordowanego w obozie Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu). Szkołę powszechną ukończył w rodzinnej wsi, a następnie Gimnazjum im. M. Kromera w Gorlicach (matura w 1933 r.). W latach 1933/34 odbył służbę wojskową w Dywizyjnej Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty przy 48. Pułku Piechoty Strzelców Kresowych w Stanisławowie (ob. Iwanofrankiwsk na Ukrainie). Po zdemobilizowaniu (w stopniu plut. pchor.) podjął studia prawnicze na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego (UJ), jednocześnie pracując dorywczo dla zdobycia środków na utrzymanie i naukę. Działał w tym czasie w Związku Polskiej Młodzieży Demokratycznej (w 1938 r. prezes ZPMD w Krakowie). Końcowe studia przerwał mu wybuch II wojny światowej. Zmobilizowany pod koniec sierpnia 1939 r. do 1. Pułku Strzelców Podhalańskich w Nowym Sączu brał udział w wojnie obronnej. Był dowódcą plutonu w 4. kompanii asystencyjnej. W ramach armii Karpaty przeszedł szlak bojowy od Beskidów po okolice Sądowej Wiszni (k. Lwowa), gdzie został ciężko ranny. Leczył się w szpitalach polowych, a następnie w szpitalu wojskowym w Jarosławiu; po wyleczeniu uniknął niewoli i wrócił do rodzinnego domu. W Krakowie nawiązał kontakty ze znanymi mu z przed wojny działaczami „Siewu” i ZPMD. Wszedł w skład Komitetu Okręgowego Chłopskiej Organizacji Wolności (ChOW) „Racławice” i mianowano go pełnomocnikiem-organizatorem ChOW w powiatach gorlickim i jasielskim oraz komendantem jej formacji wojskowej – Polskiej Organizacji Zbrojnej (POZ) na tym terenie. Kierowany przez niego podokręg gorlicko-jasielski obejmował powiaty: gorlicki, jasielski i dawny grybowski. Funkcje te pełnił do kwietnia 1941 r. Pracował dorywczo (m. in. w kopalnictwie naftowym), organizując już od grudnia 1939 r. konspiracyjne jednostki ChOW i POZ. Większość członków POZ weszła w latach 1942-43 w skład Armii Krajowej (AK). Pietrusza – zagrożony aresztowaniem – wyjechał w lipcu 1941 r. początkowo do Krakowa, a następnie do Sułkowic k. Myślenic, gdzie pracował i nadal czynnie działał w konspiracji (był współorganizatorem kompanii Wojskowej Służby Ochrony Powstania AK i dowódcą plutonu w tej kompanii). W konspiracji został awansowany kolejno do stopnia podporucznika i porucznika. Po wejściu do Małopolski Armii Czerwonej (w styczniu 1945 r.) nie ujawnił swej działalności konspiracyjnej. Studia na Wydziale Prawa i Administracji UJ ukończył w 1945 r., uzyskując dyplom magistra prawa. Pod koniec tego roku rozpoczął pracę w Centralnym Zarządzie Przemysłu Paliw Płynnych (później Przemysłu Naftowego) w Krakowie; pracował w wydziale księgowości, a następnie finansowym. W latach 1949-63 był zatrudniony w Biurze Projektów Przemysłu Naftowego w Krakowie. W tym czasie uczył się w Zaocznym Technikum Naftowym w Krośnie, gdzie uzyskał tytuł technika geologa. W jesieni 1963 r. został służbowo przeniesiony do Instytutu Naftowego (później Górnictwa Naftowego i Gazownictwa) w Krakowie, skąd przeszedł na emeryturę w 1977 r. (ze stanowiska kierownika Branżowego Ośrodka Organizacji i Normowania Pracy). W okresie pracy w Instytucie uczęszczał na seminarium doktoranckie przy Katedrze Ekonomiki Przemysłu Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Krakowie i na tej uczelni pod koniec 1969 r. obronił pracę, uzyskując tytuł doktora nauk ekonomicznych. W 1971 r. uzyskał w Instytucie stopień adiunkta. Był autorem lub współautorem ok. 100 prac dot. ekonomiki przemysłu naftowego, historii kopalnictwa naftowego na przedgórzu karpackim i historii regionalnej okolic Gorlic. Artykuły publikował w czasopismach branżowych przemysłu naftowego oraz w czasopismach i prasie regionalnej. Był współzałożycielem i czynnym działaczem Koła Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Gorlickiej w Kobylance-Dominikowicach. Zgromadził bogate materiały dot. dziejów konspiracji w południowej Małopolsce (które przekazał m. in. do Archiwum Państwowego w Krakowie). Zebrał również materiały dot. dziejów regionu gorlickiego. Współpracował z autorami książek o dziejach konspiracji w Małopolsce oraz z gorlickim Muzeum Regionalnym i Muzeum p. Pabisów w Libuszy. W okresie emerytalnym był w Krakowie prezesem Klubu Seniora Naftowca, działaczem Stowarzyszenia Wychowanków UJ, a po roku 1989 członkiem zarządu Koła Światowego Związku Żołnierzy AK. Za pracę zawodową i społeczną odznaczony był m. in. Medalem 10-lecia Polski Ludowej, Srebrnym (1959) i Złotym (1974) Krzyżem Zasługi, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1981). Posiadał także Medal za Udział w Wojnie Obronnej 1939 i Krzyż Armii Krajowej. Zmarł w Krakowie; pochowany jest na cmentarzu Rakowickim (kw. XXVIa, rz. 6, nr 8). Był dwukrotnie żonaty – pierwsze małżeństwo zawarł w 1940 r. z Wandą Makowską. Po śmierci pierwszej żony w 1949 r. ożenił się ponownie (1950) ze Zdzisławą Lebedyńską. W obydwu związkach potomstwa nie mieli.

Opracował Zbigniew R. Muszyński

Aktualizowano 30 lipca 2007 r.

Pol Wincenty [1807 1872] - poeta, geograf, uczestnik Powstania Listopadowego – podchorąży 10 pułku ułanów, prof. Uniwersytetu Jagiellońskiego. Wykształcenie humanistyczne zdobył u Jezuitów w Tarnopolu, jak i na Uniwersytecie Lwowskim, gdzie ukończył Wydział Filozoficzny. Pracował krótko jako kancelalista, następnie jako lektor j. niemieckiego na Uniwersytecie Wileńskim. Z doświadczeń kampanii litewskiej 1931 r. powstały pieśni żołnierskie zwane „Pieśniami Janusza”. Na emigracji Pol był oficerem łącznikowym pod rozkazami gen. Józefa Bema – prowadził działalność polityczną na ziemiach pruskich, a następnie był emisariuszem w Polsce. Po raz pierwszy odwiedził Ziemię Gorlicką w 1835r., Przebywał w Zagórzanach, w majątku hr. Tadeusza Skrzyńskiego - tutaj powstała „Pieśń o ziemi naszej”. W latach 1840 - 1846 mieszkał w domu ofiarowanym przez Skrzyńskiego w dobrach Teofila Łętowskiego w Gliniku Mariampolskim. Tu powstały m.in. „Obrazy” i „Hydrografia Polski”, a po latach „W Maryi-Polu”. Prowadził lekcje z geografii i literatury dla dzieci w dworku w Zagórzanach.

Porwit Marian [1895 1988] - urodził się w Gorlicach. Absolwent tutejszego gimnazjum. W czasie I wojny św. był żołnierzem w II Brygadzie Legionów, od 1918 r. w WP. Wykładał w Wyższej Szkole Wojennej. Jako kierownik kursów Wyższej Szkoły Wojennej przywoził do Gorlic grupy oficerów, którzy studiowali przebieg bitwy pod Gorlicami w 1915 r. Pełnił funkcję zastępcy przewodniczącego Komisji Regulaminów Piechoty i dyrektora ds. nauki Szkoły Podchorążych i Oficerskiej Szkoły Piechoty. Szef Wojskowego Instytutu Naukowo-Wydawniczego, dowodził obroną lewobrzeżnej Warszawy w kampanii 1939. Organizował Instytut Historyczny im. Sikorskiego w Londynie – wspólnie z gen. Kutrzebą prowadził prace badawcze nad kampanią wrześniową. Po powrocie do kraju w 1946 r. przeszedł do rezerwy. Autor szeregu prac z zakresu wojskowości, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Potocki Wacław [1621 1696] - poeta i satyryk urodzony w Woli Łużańskiej. Właściciel Łużnej, Łosia i Leszczyn. Arianin, następnie przeszedł na katolicyzm. Podczas „potopu szwedzkiego”, początkowo zwolennik Karola Gustawa, potem jednak wziął udział w obronie Gorlic przed Szwedami na czele wystawionego przez siebie oddziału. Uczestnik bitwy pod Beresteczkiem. Był najwybitniejszym i najpłodniejszym poetą polskiego baroku. Tylko nieliczne utwory Potockiego opublikowano za jego życia, większość była publikowana w wieku XIX. Był autorem poematu pt. „Wojna Chocimska”, oraz zbiór fraszek „Ogród ale nie plewiony”, „Poczet herbów”, „Moralia” i inne utwory. Pełnił funkcję podstarościego grodzkiego w Bieczu. Od króla Jana III Sobieskiego otrzymał godność podczaszego krakowskiego. Został pochowany w podziemiach Klasztoru Ojców Reformatów w Bieczu.

PRZYBYŁOWICZ Jan [27.03.1908 14.08.1986] - ps. „Konar”, absolwent Gimnazjum im. M. Kromera w Gorlicach, działacz ludowy, w okresie okupacji niemieckiej żołnierz Batalionów Chłopskich (BCh). --- Urodził się w Binarowej; był synem Stefana i Katarzyny z d. Karp. Po ukończeniu szkoły powszechnej uczęszczał do Gimnazjum im. M. Kromera w Gorlicach, gdzie w 1930 r. uzyskał maturę. Po odbyciu rocznej służby wojskowej w 16. pp w Tarnowie, przez kilka lat (w okresie wielkiego kryzysu gospodarczego) bezskutecznie poszukiwał pracy. W tym okresie, wraz ze swymi braćmi Stanisławem i Michałem, działał (aż do wybuchu wojny w 1939 r.) w Związku Młodzieży Wiejskiej „Wici” i Stronnictwie Ludowym na terenie gminy Biecz i powiatu gorlickiego. W 1943 r., w okresie rozwoju w Gorlickiem zbrojnych oddziałów konspiracyjnego ruchu ludowego, został członkiem Straży Chłopskiej, a następnie (w 1944 r.) objął funkcję zastępcy dowódcy VI plutonu BCh w rejonie II, obejmującym gminy Rzepiennik Strzyżewski i Biecz. Brał udział w akcjach bojowo-dywersyjnych oddziału „Graba” – Michała Sendeckiego. Do końca wojny mieszkał w rodzinnej Binarowej, a następnie przeniósł się do Biecza. Pracował kolejno w rafineriach ropy w Libuszy i Jedliczu; w 1948 r. został sekretarzem w urzędzie gminnym w Bieczu. Od roku 1949 był członkiem Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego, a wcześniej (prawdopodobnie) działał w rozłamowych lewicowych frakcjach Stronnictwa Ludowego. Od 1954 r. do przejścia na emeryturę był dyrektorem Banku Spółdzielczego w Bieczu. Zmarł w szpitalu w Nowym Sączu; pochowany został na cmentarzu w Bieczu.
Oprac. Zbigniew R. Muszyński
Aktualizowano 10 VII 2008

Pułaski Kazimierz [1746 1779] - Urodził się w 1746 r. Najsłynniejszy dowódca konfederacji barskiej, generał amerykański, bohater narodowy Stanów Zjednoczonych. Jego związki z Ziemią Gorlicką dotyczą czasu konfederacji barskiej. Mając 22 lata, zmuszony przez Rosjan do wycofania się znad Dniestru, znalazł się wraz z swoim oddziałem pod Bieczem (kwiecień 1769 r.). Po raz drugi znalazł się na Ziemi Gorlickiej w marcu 1770 r., gdy po przegranej bitwie z Rosjanami znalazł się w obozie w Izbach i założył drugi obóz na stokach góry Jawor koło Wysowej. Tam szkolił kawalerię, stamtąd wyprawiał się na zaczepne potyczki. Brał m.in. w bitwach pod Bieczem, w Koniecznej, oraz w głównej, kilkudniowej bitwie, która odbyła się w Wysowej w sierpniu 1771 r. Niestety bitwa zakończyła się klęską konfederatów, którzy zmuszeni byli do wycofania się poza granice Polski. Po emigracji do Ameryki Północnej Pułaski wziął udział w wojnie o niepodległość Stanów Zjednoczonych i był faktycznym twórcą kawalerii amerykańskiej. Zginął w 1779 roku w bitwie pod Savannah. Obecnie w Parku Miejskim w Gorlicach znajduje się jego pomnik.

RĄCZKOWSKI Jozef [19.02.1883 06.05.1951] - dziennikarz, literat, działacz społeczny, poseł na Sejm RP. --- Urodził się w Siarach; był synem krawca Wincentego i Wiktorii z Piotrowskich. Ukończył w rodzinnej wsi szkołę elementarną (powstałą w 1886 r.), a następnie IV gimnazjum w Krakowie. Odbył studia polonistyczne i filozoficzne na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego; studiował również w uniwersytecie monachijskim. Podjął prace dziennikarską w czasopismach „Ilustracja Polska”, „Nowiny Ilustrowane”, „Gazeta Poniedziałkowa” i „Nowa Reforma”. W latach 1913-23 był w Krakowie redaktorem naczelnym „Piasta” – organu Polskiego Stronnictwa Ludowego (PSL) i działaczem PSL „Piast”. W latach 1920-21 był sekretarzem Stronnictwa, a w okresie 1921-24 członkiem jego Rady Naczelnej. W 1919 r. uzyskał mandat do Sejmu Ustawodawczego z listy PSL „Piast” w okręgu nr 40 (Nowy Sącz–Grybów–Gorlice); był sekretarzem parlamentarnego Klubu PSL „Piast”. W 1923 r. osiadł w Piątkowie k. Poznania, gdzie prowadził gospodarstwo rolne. Założył tam kółko rolnicze i spółdzielnię maszynową. Wszedł do Rady Wielkopolskiego Towarzystwa Kółek Rolniczych, przez kilka lat był również jego wiceprezesem. W 1933 r. powrócił do pracy dziennikarskiej w „Rolniku Wielkopolskim”, a od 1936 r. w „Rolniku Polskim”, którego redaktorem naczelnym był w latach 1936-39. Po wybuchu II wojny światowej, zmuszony do opuszczenia Wielkopolski, przebywał w Krakowie i Warszawie. W 1945 r. wrócił do Poznania, gdzie pracował jako prezes Spółdzielni Mleczarskiej. Był autorem tomiku wierszy i kilku utworów scenicznych (w tym komedii Polityka i miłość, wystawianej w Teatrze Narodowym w Warszawie i kilku innych scenach w całym kraju). Pośmiertnie ukazały się jego wspomnienia Wśród polityków i artystów (Warszawa 1969). Zmarł w Poznaniu. Był żonaty (od 1911 r.) z Joanną Kulczyńską.
Oprac. Zbigniew R. Muszyński
Aktualizowano 8 VII 2008

Rybicki Jan [1890 1956] - dr Jan Rybicki- dyrektor Szpitala Powszechnego w Gorlicach. Urodził się 2 stycznia 1890r. w Szczepanowie. Ukończył studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego. Przed ukończeniem studiów, został w 1914 r. powołany do służby wojskowej i jako lekarz brał udział w I wojnie światowej. W 1915 r. uzyskał dyplom doktora wszech nauk lekarskich. Po zakończeniu wojny pracował jako sekundariusz Szpitala św. Łazarza w Krakowie w Oddziale Ginekologicznym dr.Rychlińskiego, później w Oddziale Chirurgicznym. W 1926 r. przybył do Gorlic, gdzie objął stanowisko dyrektora Szpitala Powszechnego. W 1945 r. został aresztowany za zoperowanie niejawnego partyzanta. Od 1954 r. pracował jako chirurg w Przychodni PKP w Krakowie oraz w Pogotowiu Ratunkowym. Zmarł nagle, 16 marca 1956 r. na skutek zmian układu krążenia.

Sandowycz Maksym [31.01.1886 ] - W młodości wstąpił do unickiego zgromadzenia bazylianów, jednakże przeniósł się w 1904 r. do prawosławnego klasztoru w Poczajewie, a następnie do Seminarium w Żytomierzu. Po otrzymaniu święceń kapłańskich, w 1911 powrócił na Łemkowszczyznę, gdzie był jednym z pierwszych propagatorów prawosławia. Za jego sprawą, jako pierwsze na Łemkowszczyźnie na prawosławie przeszły wsie: Grab, Wyszowadka i Długie. Został aresztowany w 1912 r. i był następnie przetrzymywany ponad dwa lata w więzieniu. Chociaż lwowski sąd uniewinnił go przed samym wybuchem wojny podczas tzw. procesu Bendasiuka zwanego też procesem lwowskim, za rzekomą zdradę, to jednak parę miesięcy później – 04.09.1914 został ponownie aresztowany i 06.09.1914 roku rozstrzelany na dziedzińcu obecnej siedziby sądu w Gorlicach, na oczach jego ojca Tymoteusza i żony Pelagii oraz innych aresztowanych – bez żadnego wyroku ani sądu. Jego zwłoki przeniesiono w 1922 r. do Zdyni, gdzie pochowano na miejscowym cmentarzu. Kult ojca Maksyma stał się ważnym elementem tożsamości religijnej prawosławnych Łemków, co docenił polski kościół prawosławny wynosząc w 1994 r. tego męczennika na ołtarze.

SENDECKI Michał [18.09.1908 13.01.1945] - ps. „Wilk”, następnie „Grab”, prawnik, urzędnik samorządowy, działacz konspiracji antyhitlerowskiej. --- Urodził się we wsi Binarowa w rodzinie rolnika Wojciecha i Zofii z d. Białoń. Po ukończeniu szkoły powszechnej uczył się w gorlickim Gimnazjum Państwowym im. M. Kromera; maturę zdawał w innym gimnazjum. Następnie studiował na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego. Po trzech latach przerwał studia i podjął pracę referenta samorządowego w Urzędzie Powiatowym w Myślenicach. W okresie okupacji niemieckiej wstąpił – wraz z bratem Janem – do Związku Walki Zbrojnej (ZWZ) i wspólnie organizowali działalność konspiracyjną na terenie Myślenic. Działał tam pod pseudonimem „Wilk”. Bracia Sendeccy, zagrożeni dekonspiracją, wrócili do rodzinnej wsi. Michał nie podjął pracy i całkowicie poświęcił się działalności niepodległościowej. Po powrocie działał nadal pod pseudonimem „Wilk” w ZWZ (przekształconym w 1942 r. w Armię Krajową). M. in. sporządzał ręcznie pisane (na papierze przebitkowym) komunikaty z nasłuchu radiowego o rzeczywistym przebiegu działań wojennych, które rozprowadzał w kilku egzemplarzach wśród wtajemniczonych. Komunikaty te w późniejszym okresie (po zdobyciu w 1944 r. maszyny do pisania) wydawane były w nieco większym nakładzie. Sendecki gromadził broń i pomagał w ukrywaniu działaczy ściganych przez okupanta oraz miejscowych Żydów (m. in. rodzinie Blumów). W 1942 r. przeszedł do Stronnictwa Ludowego i podjął – pod pseudonimem „Grab” – aktywną działalność w organizacji „Rocha”. Stał się jednym z głównych organizatorów Batalionów Chłopskich na terenie gminy Biecz. Jesienią 1943 r. powołano Sendeckiego na przewodniczącego powiatowej Komisji Administracyjno-Samorządowej „Rocha” w Gorlicach. Powierzono mu również kierowanie Wydziałem Planowania, koordynującym działalność poszczególnych komisji. Wiosną 1944 r. zorganizowany został na terenie gminy Biecz 15-to osobowy oddział Ludowej Straży Bezpieczeństwa, złożony głownie z mieszkańców Binarowej, którego dowódcą został MS. Ten – zwoływany do wykonania poszczególnych zadań – oddział, przeprowadził ponad 20 różnych akcji na terenach gmin Biecz i Rzepiennik Strzyżewski. W zagrodzie Sendeckich w 1944 r. ukrywali się i byli leczeni ranni partyzanci i żołnierze sowieccy zbiegli z obozów. Wczesnym rankiem 31 XII 1944 r. „Grab” stoczył ostatnią walkę z żandarmeria niemiecką w swym rodzinnym domu. Na skutek ogromnej przewagi żandarmerii „Grab” został aresztowany (bratu udało się zbiec), a następnie okrutnie zbity i torturowany w czasie śledztwa w siedzibie gestapo w Gorlicach. Rodzinny dom Sendeckich (nr 271) został spalony. Najazd żandarmerii nastąpił prawdopodobnie w wyniku załamania się w śledztwie w Gorlicach jednego z członków „Rocha” z terenu gminy – wcześniej aresztowanego – i wydania przez niego osób z którymi współdziałał, w tym Sendeckiego. Mimo dwu tygodni bestialskiego śledztwa „Grab” nie wydał nikogo. 13 I 1945 – na cztery dni przed wkroczeniem do Gorlic Armii Czerwonej – został zastrzelony i pogrzebany na gorlickim cmentarzu żydowskim. Osierocił żonę i córeczkę. 6 III 1945 zwłoki ekshumowano i pochowano uroczyście na cmentarzu parafialnym w Binarowej. Informacja o jego grobie na cmentarzu parafialnym w Gorlicach (J. Wilk: Gorlicki cmentarz, Gorlice 1995, s. 164) jest błędna.
Oprac. Zbigniew R. Muszyński
Aktualizowano 16 V 2008 r.

Sepioł Janusz [08.09.1955 ] - Ukończył LO im. Marcina Kromera, a następnie Wydział Architektury Politechniki Krakowskiej oraz historię sztuki na Wydziale Filozoficzno-Historycznym. Był stypendystą Instytutu Goethego i uczestnikiem wielu konkursów krajowych i międzynarodowych. Pracował w Biurze Rozwoju Krakowa, Przewodniczył Radzie Nadzorczej Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, był zastępcą dyrektora BPH. Jego projekty architektoniczne zdobywały nagrody i wyróżnienia na konkursach urbanistycznych. W 1996 r. dwukrotnie zdobył I miejsce za projekt centrum Tych oraz śródmieścia Tarnowa. Był również wiceprzewodniczącym Zarządu Województwa Małopolskiego. Obecnie pełnomocnik prezydenta miasta Krakowa ds. kultury. Odznaczony srebrnym Krzyżem Zasługi i brązowym Medalem za Zasługi w Obronności Kraju oraz nagrodą za działalność społeczną SARP II stopnia.

Skrzyński Adam [1853 1905] - urodził się w Libuszy, syn Aleksandra i Marii Skrzyńskich, właściciel kopalni i rafinerii nafty w Libuszy o pow. 470 ha (była to największa wówczas kopalnia ropy naftowej). Specjalizował się produkcji benzyny aptecznej. W 1882 r. został wybrany do Sejmu Krajowego. W 1895 r. został mianowany dekretem cesarza Franciszka Józefa dziedzicznym hrabią austriackim. W 1891 r. jako poseł z okręgu Jasło – Gorlice wszedł do parlamentu wiedeńskiego. Był aktywnym działaczem Krajowego Towarzystwa Naftowego. W 1872 r. ufundował w Libuszy figurę św. Barbary – patronki górników – naftowców.

Skrzyński Aleksander [19.03.1882 25.09.1931] - urodził się w Zagórzanach, studiował prawo na uniwersytetach w Wiedniu i Krakowie. Po śmierci ojca przejął część majątków ziemskich i przedsiębiorstw naftowych rodziny Skrzyńskich. Był również akcjonariuszem krakowskiego dziennika „Czas”. Swoją karierę zawodową rozpoczął od pracy w starostwie w Gorlicach i we Lwowie. Był dyplomatą monarchii austro-węgierskiej. Po wybuchu I wojny światowej wstąpił do wojska. W trakcie służby awansował kolejno do stopnia porucznika. W odrodzonej Polsce był ministrem spraw zagranicznych (1922 – 26) oraz premierem rządu RP (1925 – 26). W latach 1928 – 1930 porządkował własne sprawy gospodarcze m. in. założył w Gorlicach firmę Przemysł Drzewny dr Al. Hr. Skrzyńskiego. Był również prezesem Rady Nadzorczej Pierwszej Fabryki Lokomotyw w Polsce (w Chrzanowie) oraz wiceprezesem Zarządu Towarzystwa Zawodów Konnych w Polsce. Posiadał wiele odznaczeń krajowych i zagranicznych.

Stępień Marian [1929 ] - Urodził się w Gorlicach. Ukończył Gimnazjum i Liceum im. M. Kromera. Studiował filologię polską w Krakowie. Jest profesorem na UJ, członkiem wielu towarzystw naukowych. Od 1948 r. przejawiał niezwykłą działalność pisarską i wydawniczą. Zajmuje się przede wszystkim literaturą polską XX wieku. Przez wiele lat był członkiem Zarządu Komisji Historycznej Krakowskiego Oddziału PAN. Autor wielu prac naukowych, krytyk i tłumacz, redaktor naukowy wydawnictw specjalistycznych. Pracuje w redakcjach: „Teksty”, „Polonistyka”, „Literatura i współczesność”, „Polish Literary Studies”, „Literary Studies in Poland”, a także jest współzałożycielem i wiceprezesem krakowskiej „Kuźnicy”. Opublikował ponad 500 artykułów i recenzji oraz 20 opracowań książkowych. W latach 1988 – 89 prowadził w TVP cykliczny program telewizyjny pt. „Rozmyślania profesora Mariana Stępnia”. Był inicjatorem i współrealizatorem nadania Miejskiej Bibliotece Publicznej imienia St. Gabryela. Czterokrotnie nagradzany był przez Ministra Nauk Sz. W., otrzymywał też liczne nagrody różnych towarzystw, redakcji tj: Złoty Krzyż Zasługi, Krzyż Kawalerski, Komandorski, Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.

Stormke Hieronim [30.09.1881 16.10.1946] - studiował (z gen. Wł. Sikorskim) na Politechnice we Lwowie, stamtąd przybył do Brzeska, gdzie otworzył prywatną kancelarię przysięgłego mierniczego. W czasie I wojny światowej w 1915 r. został powołany do Armii Austriackiej jako cywilny inżynier odpowiedzialny za odbudowę dróg i mostów zniszczonych działaniami wojennymi. Prowadził m. in. budowę serpentyn na Magurze Małastowskiej. Po zakończeniu wojny wraz z rodziną zamieszkał w Siarach. Otworzył kancelarię mierniczą w Gorlicach. Po I wojnie św. był inspektorem Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Wzajemnych w Gorlicach. Brał czynny udział w życiu kulturalnym miasta. Przez wiele lat występował w teatrze amatorskim prowadzonym przez sędziego Kosińskiego, a potem przez Stiedrońskiego. Sporządził projekt gorlickiego stadionu, którego budowę prowadził inż. Muszyński. Wykonał plan wodociągu w mieście oraz stworzył koncepcję obwodnicy wzdłuż Ropy. Po II wojnie światowej kierował Państwowym Urzędem Repatriacyjnym.

SZARY Franciszek [15.08.1898 12.08.1981] - ps. „Edward”, działacz ruchu ludowego, więzień niemieckich obozów koncentracyjnych, burmistrz Biecza. --- Urodził się w Strzeszynie; był synem Michała i Anny z d. Liana. Do szkoły ludowej uczęszczał rodzinnej wsi. Prowadził gospodarstwo rolne i po pierwszej wojnie światowej rozpoczął działalność polityczną w ruchu ludowym. Po powstaniu Stronnictwa Ludowego (15 III 1931) działał na terenie Biecza, dążąc do zwiększenia wpływu ludowców w Radzie Miejskiej. Prowadził również ożywioną działalność społeczno-gospodarczą na terenie gminy Biecz. W okresie okupacji niemieckiej działał w konspiracyjnym Stronnictwie Ludowym „Roch”; już w 1940 r. wszedł w skład gminnej trójki politycznej na gminę i miasto „Biecz”, rozbudowywał konspiracyjny ruch ludowy w okolicy Biecza. Aresztowany przez gestapo 22 IX 1942 r., przeszedł przez więzienia w Jaśle i Tarnowie, skąd transportem z dnia 16 I 1943 r. zesłany został do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu. Otrzymał numer obozowy 88559. W 1943 r. został skierowany do obozu koncentracyjnego Flossenbürg w Czechach. W 1945 r. wrócił z obozu i natychmiast włączył się w działalność lewicowych frakcji ruchu ludowego, a następnie Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego (27 XI 1949). Przez kilka lat, z ramienia ZSL, był burmistrzem w Bieczu, następnie pracował jako instruktor Komitetu Powiatowego ZSL w Jaśle. Zmarł w Bieczu i tam został pochowany.
Oprac. Zbigniew R. Muszyński
Aktualizowano 10 IV 2008

Szczurkiewicz Tadeusz Józef [20 XI 1895 6 XII 1984] - Socjolog, profesor uniwersytetów w Poznaniu i Toruniu. Był synem Władysława-inżyniera zatrudnionego w Radzie Powiatowej w Gorlicach i Marii z d. Grohmann. – Urodził się w Pilźnie; dzieciństwo i młodość spędził w Gorlicach, gdzie ukończył szkołę początkową i państwowe gimnazjum filologiczne. Maturę uzyskał w 1914 r. z wyróżnieniem. W latach 1915-18 służył w wojsku austriackim, a następnie w WP. W 1919 r. rozpoczął studia na Uniwersytecie Jagiellońskim, które kontynuował (od listopada t. r.) na Uniwersytecie Poznańskim (UP). Jako główny przedmiot studiów obrał socjologię. W 1921 r. został asystentem w Instytucie Socjologicznym w Poznaniu, utworzonym przez prof. Floriana Znanieckiego. Doktoryzował się w 1931 r. na podstawie pracy Sugestia społeczna; promotorem był prof. F. Znaniecki. Od t. r. prowadził wykłady z socjologii na UP i w Wyższym Katolickim Studium Społecznym w Poznaniu. Pełnił również odpowiedzialne funkcje organizacyjno-naukowe (wicedyrektor Polskiego Instytutu Socjologicznego, członek komitetu redakcyjnego kwartalnika „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny”, sekretarz redakcji „Przeglądu Socjologicznego”). Habilitował się na początku sierpnia 1939 r. na podstawie książki Rasa, środowisko, rodzina, po czym został powołany na stanowisko docenta w UP. Wojnę spędził w Warszawie, pracując w Ubezpieczalni Warszawskiej, a następnie w ZUS. Brał udział w tajnym nauczaniu na poziomie uniwersyteckim. Po upadku powstania przeszedł wraz z żoną przez obóz w Pruszkowie, a następnie wywieziony został do pracy w Niemczech. Do Poznania powrócił po zakończeniu wojny w maju 1945 r. Na stanowisku profesora nadzwyczajnego przystąpił do odbudowy katedry socjologii UP. W latach 1945-49 był dyrektorem poznańskiego oddziału Polskiego Instytutu Socjologicznego, a od 1949 r. kierownikiem Studium o Polsce i Świecie Współczesnym na UP. Jednocześnie w lutym 1946 r. objął katedrę socjologii na wydziale Prawno-Ekonomicznym Uniwersytetu Mikołaja Kopernika (UMK) w Toruniu. Od następnego roku pracował na UMK jako profesor kontraktowy do czasu likwidacji Wydziału Prawno-Ekonomicznego w 1950 r. Po „odwilży” październikowej 1956 r. przeniósł się w 1957 r. do Torunia, gdzie objął katedrę historii filozofii i myśli społecznej UMK. Był promotorem kilku rozpraw doktorskich i inspiratorem rozpraw habilitacyjnych. W 1963 r. uzyskał tytuł profesora zwyczajnego. Opublikował m. in. obszerne dzieło Studia socjologiczne (dwa wydania – 1969 i 1970). Był założycielem i pierwszym prezesem toruńskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Socjologicznego. W 1966 r. przeszedł na emeryturę, ale nadal przez kilka lat pracował na UMK w ramach prac zleconych. Był członkiem licznych instytucji i towarzystw naukowych (Komisji Socjologicznej PAU, kilku Komitetów PAN, Polskiego Towarzystwa Socjologicznego, Polskiego Towarzystwa Filozoficznego, Towarzystwa Naukowego Toruńskiego, Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk i in.). Otrzymał wiele odznaczeń, w tym Order Sztandaru Pracy II klasy, Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski, Medal Komisji Edukacji Narodowej (za tajne nauczanie) i in. W 1983 r. opublikowano poświęconą mu księgę pamiątkową z okazji 85-lecia urodzin i 60-lecia pracy naukowej. Zmarł w Poznaniu. Był żonaty (ślub 27 VII 1939 r.) z Aleksandrą Boccard.

Opracował Zbigniew R. Muszyński

Aktualizowano 8 marca 2007 r.

Ślawski Tadeusz [ ] - mieszkaniec Biecza, doktor nauk historycznych. Absolwent UJ w Krakowie - Wydział Historyczno-Filozoficzny. W latach 1953-91 był dyrektorem Muzeum Regionalnego w Bieczu. Żołnierz AK, Kompanii Północ, uczestnik akcji „Burza”, w tym najgłośniejszej na Podkarpaciu akcji AK w wiosce Swoszowa (powiat Jasło). Był współzałożycielem i organizatorem Muzeum Regionalnego w Bieczu, twórcą biblioteki naukowej w muzeum, z ogromnym zbiorem regionaliów ok. 5 tys. woluminów, pod koniec sprawowania urzędu liczba eksponatów w muzeum sięgała 10 tys., przyczynił się do zapewnienia muzeum znakomitych warunków lokalowych, doprowadził do wykupienia Domu z Basztą z rąk prywatnych, zrekonstruował i po konserwacji poszerzył Muzeum Regionalne. Zajmował się konserwacją zabytków stałych i ruchomych w Bieczu. Jest autorem ponad 60 publikacji naukowych i popularnonaukowych dotyczących historii Biecza i regionu m.in. „Początki i rozwój Kopalnictwa Naftowego na Podkarpaciu”, „Stanisław Wyspiański na Podkarpaciu”, „Ratusz Królewskiego Miasta Biecza”, „Historia Muzeum w Bieczu”, „Biecz. Szkice historyczne”, monografie: „Święcany” i „Siepietnica”. Odznaczenia: Krzyż Oficerski OOP, „Medal Wojska” (czterokrotnie), Krzyż Armii Krajowej nadany przez Ministra Obrony Narodowej Rządu Polskiego na Wychodźstwie (1970), Krzyż Armii Krajowej nadany przez Prezydenta RP, Krzyż Partyzancki nadany przez Rząd Polski na Wychodźstwie, Medal im. Ignacego Łukasiewicza za wybitne zasługi dla farmacji polskiej (1983), Nagroda I stopnia im. Franciszka Kotuli za całokształt dorobku naukowo-badawczego nad historią regionu (1997), Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” nadana przez Ministra Kultury i Sztuki (1972), Srebrny Medal Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej nadany przez Radę Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa (1998), Złota Odznaka za Opiekę nad Zabytkami przyznana przez Ministra Kultury i Sztuki, Złota Odznaka Studenckiego Koła Przewodników Beskidzkich, Nagroda Specjalna Woj. Krośnieńskiego za wybitny wkład w rozwój woj. krośnieńskiego. Członek.: Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, Komisji Metrologii Historycznej Komitetu Nauk Historycznych PAN, Towarzystwa Regionalnego Biecza i Regionu (współzałożyciel i członek), Fundacji na Rzecz Szpitala Ubogich w Bieczu im. św. Jadwigi Królowej, Stowarzyszenia Miłośników Skołyszyna.

ŚLIWA Władysław [25.11.1899 19.04.1977] - ps. „Świerk”, działacz ludowy, w okresie wojny członek konspiracyjnego Stronnictwa Ludowego „Rocha” i Batalionów Chłopskich (BCh), po wojnie działacz Rad Narodowych, sołtys w Woli Łużańskiej. --- Urodził się w Woli Łużańskiej; był synem Jana i Rozalii z d. Kuś. W 1923 r. założył we wsi dobrze pracujące Koło Młodzieży przy Małopolskim Towarzystwie Rolniczym, które w 1932 r. przeszło do Związku Młodzieży Wiejskiej „Wici” wraz z całym majątkiem. Był prezesem tego Kola, jak i zorganizowanego rok później Koła Stronnictwa Ludowego, stając się przywódcą ruchu ludowego w Woli Łużańskiej. Od wiosny 1940 r. wchodził w skład trójki politycznej „Rocha” na gminę Łużna. Organizował BCh, Ludowy Związek Kobiet i „Młody Las” – konspiracyjną ludową organizację młodzieży. Wspólnie z Antonim Myszkowskim ps. „Myszka” zorganizowali silną drużynę Ludowej Straży Bezpieczeństwa. Od października 1944 r. ukrywał się przed gestapo. Po I 1945 r. (wkroczenie Armii Czerwonej) prowadził nadal działalność w ruchu ludowym; był przewodniczącym Gminnej Rady Narodowej w Łużnej, a następnie Gromadzkiej w Woli Łużańskiej. Kilkanaście lat pełnił funkcję sołtysa w tej wsi. Był inicjatorem budowy Domu Ludowego i wielu tzw. czynów społecznych. Zmarł w Woli Łużańskiej, pochowany na tamtejszym cmentarzu parafialnym.
Oprac. Zbigniew R. Muszyński
Aktualizowano 30 III 2008

ŚLIWIEŃSKI Stanisław [22.01.1872 20.06.1946] - prawnik, oficer wymiaru sprawiedliwości w armii austriackiej, w WP sędzia Wojskowego Sądu Najwyższego, generał brygady. --- Urodzony w Gorlicach; był synem Michała i Anieli z Krementowskich. Do szkoły elementarnej uczęszczał prawdopodobnie w Gorlicach, do gimnazjum w Jaśle. Studia prawnicze ukończył i doktorat uzyskał w Uniwersytecie Lwowskim. Od 1898 r. służył w austriackim wojskowym wymiarze sprawiedliwości. Podporucznikiem został w 1900 r., porucznikiem w 1916, kapitanem w 1918. W okresie I wojny światowej służył od 15 V 1915 w sądzie austriackiej komendy obwodowej w Hrubieszowie i Lublinie, w sądzie dywizyjnym w Przemyślu, a od 1 VIII do 1 XI 1918 jako kierownik wojskowego sądu brygady we Lwowie. W WP od 22 XI 1918, nadal w Korpusie Sądowym. Zweryfikowany w stopniu majora, był sędzią śledczym Sądu Wojskowego we Lwowie. Od 15 VIII 1919 przydzielony do Ekspozytury Sądu Okręgu Generalnego Lwów z siedzibą w Przemyślu. Awansowany 24 VI 1920 do stopnia podpułkownika, a pułkownika 26 III 1921, ze starszeństwem od 1 VI 1919. W 1927 r. został generałem brygady (ze starszeństwem od 1 I 1927). Był (od 1923 r.) sędzią Najwyższego Sądu Wojskowego w Warszawie. W 1933 r. przeszedł w stan spoczynku. Lata II wojny światowej i powojenne spędził we Francji jako osoba cywilna. Zmarł w Aix-les-Bains (Francja). W Polsce odznaczony był Złotym Krzyżem Zasługi. W małżeństwie z Heleną Szust mieli dwoje dzieci: Wandę Kazimierę (*1901) i Mieczysława Michała (*1904).
Oprac. Zbigniew R. Muszyński
Aktualizowano 30 III 2008

Świeykowski Bronisław [1865 1956] - święcenia kapłańskie otrzymał w Seminarium Duchownym w Przemyślu, studiował w Innsbrucku i Rzymie. Od 1896 r. przebywał w Gorlicach jako kapelan szpitala i katecheta w Ludowej Szkole Żeńskiej oraz na kursach w Seminarium Nauczycielskim. Był komisarycznym burmistrzem Gorlic w czasie trwania I wojny. Kierował pracą zarządu miasta ratując mieszkańców od głodu i nieszczęść. Po wojnie zajmował się działalnością polityczną pisując do „Głosu Narodu” i innych czasopism artykuły krytykujące niegospodarność władz, brak troski o odbudowę kraju. Jest autorem pamiętnika „Z dni grozy w Gorlicach”. Założył wiele instytucji publicznych. Fundator stypendiów dla najbiedniejszych uczniów. Wybitny etymolog o sławie europejskiej. Odznaczony godnością szambelana papieskiego, Honorowy Obywatel Miasta Gorlice – od 4 lipca 1921 r. Pozostawił po sobie wspaniałą pamięć duszpasterza i społecznika. Jego imię nosi główna sala wystawowa Galerii Sztuki „Dwór Karwacjanów” oraz jedna z Gorlickich ulic, a jego popiersie zdobi hol miejskiego ratusza.

Tarczyński Feliks [06.03.1861 29.03.1916] - dyplom mgr farmacji uzyskał w roku 1888 na UJ w Krakowie. W Gorlicach pracował w aptekach (mgr Rogawskiego, Hipolita Nowaka), następnie założył własna drogerię początkowo w Rynku, później w budynku u styku ulic 3go Maja i obecnej ul. Ks. Bronisława Świeykowskiego. Był członkiem Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. W roku 1904 został wybrany do Komisji „znawców” budowy gmachu „Sokoła”. Pełnił obowiązki członka Sądu Honorowego Gniazda gorlickiego i niemal równocześnie piastował godność członka Rady Miasta Gorlic. W latach 1911 - 1916 sprawował urząd burmistrza Gorlic. Kontynuował starania Wojciecha Biechońskiego o zorganizowanie w Gorlicach gimnazjum. Gmach Gimnazjum zbudowano w latach 1911 – 1913 – 1914. Oprócz wymienionych stanowisk był F. Tarczyński dyrektorem Towarzystwa Zaliczkowego. Brał czynny udział w odbudowie powojennych Gorlic.

TASZYCKI Witold [20.06.1898 08.08.1979] - slawista, językoznawca, współwydawca tekstów staropolskich, profesor uniwersytetów we Lwowie i Krakowie. --- Urodził się w Zagórzanach; był synem Bolesława – nauczyciela, kierownika tamtejszej szkoły i Jadwigi ze Starża-Butrymowiczów. Pochodził ze zubożałej rodziny szlacheckiej (h. Strzemię), od kilku pokoleń gospodarującej w Małopolsce. Gdy miał 8 lat rodzice przenieśli się do Krakowa; tam ukończył w 1917 r. gimnazjum klasyczne i rozpoczął studia polonistyczne i slawistyczne na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego (UJ). W 1923 r. uzyskał stopień doktora i został asystentem w Katedrze Filologii Słowiańskiej UJ, a po habilitacji (1925) docentem. W 1928 r. został profesorem w Uniwersytecie Wileńskim, ale wkrótce przeniósł się na Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie, gdzie objął Katedrę Filologii Słowiańskiej (1929), a później Katedrę Języka Polskiego (1936). Lata wojny i dwu okupacji spędził we Lwowie; w okresie okupacji niemieckiej brał udział w tajnym nauczaniu. W 1945 r. przeniósł się do Krakowa, by kierować na UJ Katedrą Onomastyki Słowiańskiej, następnie Filologii Staropolskiej, a od 1952 r. Katedrą Języka Polskiego. Był współorganizatorem i wykładowcą Uniwersytetu Wrocławskiego oraz wykładowcą Uniwersytetu Toruńskiego. Pierwsze prace T. ukazały się drukiem w 1922 r.. Jego zainteresowania w pierwszych latach asystentury wiązały się z Bułgarią i Łużycami; był to rezultat jego podróży naukowych (Sofia i Praga). Problemy Łużyc i języka łużyckiego były mu bliskie przez całe życie. Od początków swej działalności naukowej interesował się Taszycki onomastyką; opublikował Polskie nazwy osobowe (Kraków 1924) i rozprawę habilitacyjną Najdawniejsze polskie imiona osobowe (Kraków 1925). W związku ze swymi zainteresowaniami i pracami onomastycznymi został po wojnie członkiem, a następnie przewodniczącym Komisji Ustalania Nazw Miejscowych przy Prezesie Rady Ministrów; prace Komisji miały olbrzymie znaczenie dla ustalenia prawidłowego nazewnictwa polskiego na Ziemiach Zachodnich i Północnych. W latach powojennych był współzałożycielem i wieloletnim redaktorem serii wydawniczej „Prace Onomastyczne PAU” (później „PAN”) i czasopisma „Onomastica”. Przyczynił się do rozwoju tej dziedziny językoznawstwa i powstania pracowni lub zespołów onomastycznych w kilku uczelniach polskich. Dziełem życia T. jest niewątpliwie kilkutomowy Słownik staropolskich nazw osobowych (t. 1-7 1965-87). Słownik ten jest największym tego typu przedsięwzięciem w krajach słowiańskich. Drugą dziedziną zainteresowań naukowych T. była przeszłość języka polskiego (dialektologia historyczna). Opublikował z tej dziedziny wiele prac, zebranych później w pięciu tomach „Studiów i Rozpraw Polonistycznych” (Wrocław 1958-1973). Znaną wszystkim, najpopularniejszą pracą (opublikowaną w 1936 r. wspólnie z S. Jodłowskim i wielokrotnie wznawianą) były Zasady pisowni polskiej i interpunkcji ze słownikiem ortograficznym. Pracując naukowo, nie zaniedbywał przy tym T. pracy dydaktycznej; wychował wielu uczniów zajmujących wysokie miejsca w szkołach wyższych. Wybrany został członkiem Polskiej Akademii Umiejętności (1939), a następnie Polskiej Akademii Nauk (1950) i kilku towarzystw naukowych. Był żonaty (1930) z Haliną Geysztor. Wielokrotnie wyróżniany najwyższymi odznaczeniami państwowymi (m. in. Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, Orderem Sztandaru Pracy I klasy i innymi). Otrzymał doktorat h. c. Uniwersytetu Śląskiego. Zmarł w Krakowie; pochowany został 13 VIII 1979 r. na tamtejszym Cmentarzu Salwatorskim.
Opracował Zbigniew R. Muszyński
Aktualizowano 14 VI 2008

TASZYCKI Bronisław Antoni [3.06.1892 ] - dr praw, oficer WP, sędzia, działacz społeczny. --- Urodzony w Rzepienniku (wówczas pow. gorlicki, ob. tarnowski); był synem Bolesława – nauczyciela, kierownika tamtejszej szkoły ludowej i Jadwigi ze Starża-Butrymowiczów. Pochodził ze zubożałej rodziny szlacheckiej (h. Strzemię), od kilku pokoleń gospodarującej w Małopolsce. Rodzice przenieśli się do Zagórzan (przed 1898 r.), gzie ojciec nadal pracował jako kierownik szkoły ludowej. W 1906 r. wyjechali z dziećmi do Krakowa, gdzie ukończył szkołę średnią. Studia prawnicze ukończył na Uniwersytecie Lwowskim, a następnie studiował na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Poznańskiego. Podczas I wojny światowej służył w armii austriackiej. Od II 1918 działał w tajnej Polskiej Organizacji Wojskowej. W XI 1918 wstąpił do WP (w stopniu porucznika, następnie kapitana artylerii); przeniesiony został do korpusu sędziowskiego WP na stanowisko podprokuratora wojskowego sadu okręgowego. W latach trzydziestych ub. w. był sędzią Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, gdzie mieszkał. Działał w Lidze Obrony Powietrznej Państwa (prezes obwodu miejskiego), w ruchu przyjaciół harcerstwa (od 1934 r. przewodniczący Kola przy 14. Poznańskiej Drużynie Harcerzy) i w Związku Peowiaków (członek założyciel, długoletni członek Zarządu Okręgu, następnie członek komisji rewizyjnej). Żonaty (od 1919 r.) z Wiktorią Jaxa-Małachowską (h. Gryf). Odznaczony był m. in. Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem 10-lecia Odzyskanej Niepodległości, Medalem za Długoletnią Służbę. Dalsze losy nieznane.
Oprac. Zbigniew R. Muszyński
Aktualizowano 10 VII 2008

TENEROWICZ Tadeusz Marian [27.10.1917 1942] - absolwent gimnazjum w Gorlicach, student Akademii Sztuk Plastycznych w Krakowie, ofiara łagrów sowieckich. --- Urodzony w Gorlicach; był synem Jana (*1884, †1948) – ekonomisty, dyrektora Powiatowej Kasy Chorych – Ubezpieczalni Społecznej i Marii z Serwońskich (†1974). W rodzinnym mieście ukończył szkołę powszechną i Gimnazjum im. M. Kromera (matura 1937?). W latach szkolnych należał do Związku Harcerstwa Polskiego i Przysposobienia Wojskowego. Wraz ze starszym kolegą Ignacym Sikorą przepłynął w wakacje kajakiem z Gorlic do Bałtyku. Był dobrze zapowiadającym się uzdolnionym plastykiem; w 1937 r. rozpoczął studia w krakowskiej Akademii Sztuk Plastycznych. Po wybuchu wojny w 1939 r. na apel władz „aby wszyscy mężczyźni zdolni do noszenia broni ewakuowali się na wschód”, znalazł się we Lwowie, skąd udał się do stryja Stanisława – proboszcza w Kopyczyńcach (miasto powiatowe w woj. tarnopolskim). Nie mógł stamtąd wrócić do rodziny w Gorlicach z powodu zamknięcia granicy między obszarami okupowanymi przez sowietów i Niemców oraz odmowy wydania mu przepustki przez władze radzieckie. Na plebanii w Kopyczyńcach przebywał do jesieni 1940 r., kiedy został aresztowany przez NKWD i umieszczony w więzieniu w pobliskim Czortkowie; przebywał tam kilka miesięcy. Po śledztwie skazany został na kilkuletni pobyt w łagrach. W początkowych miesiącach 1941 r. wywieziony został (ze stacji w Husiatynie z dużym transportem skazanych) do obozu na dalekiej północy (w rejonie Archangielska). Po dwu miesiącach dotarł do Kopyczyniec jego list z prośbą o cebulę i tytoń; cebula była mu niezbędna jako ratunek przed szkorbutem, a tytoń prawdopodobnie w celu wymiany na żywność (sam nie palił). Wysłana druga paczka wróciła z adnotacją „adresat wyjechał”. Jeden jego list dotarł również do rodziców w Gorlicach. Zmarł w sowieckim łagrze prawdopodobnie w 1942 r. Na cmentarzu parafialnym w Gorlicach (sektor III) na grobowcu rodzinnym Tenerowiczów i Serwońskich znajduje się tablica upamiętniająca Tadeusza.
Oprac. Zbigniew R. Muszyński
Aktualizowano 10 VI 2008

Wachowicz Ewa [ ] - ukończyła studia na Wydziale Towaroznawstwa Akademii Ekonomicznej w Krakowie. Zdobyła tytuł Miss Polonia w 1992 r. W RPA przypadł jej tytuł III Wicemiss Świata. Rok później została najpiękniejszą studentką świata podczas konkursu w Seulu. Przez pewien czas była rzeczniczką prasową premiera Waldemara Pawlaka. Obecnie zajmuje się produkcja programów telewizyjnych (najbardziej znany cykl to „Podróże kulinarne Roberta Makłowicza”).

Wacławski Alfred [1909 1966] - właściciel zakładu wulkanizatorskiego, cechmistrz Cechu Rzemiosł w Gorlicach, historyk, etnograf, kolekcjoner sztuki i literatury regionu.. Współzałożyciel PTTK oraz Muzeum Regionalnego w Gorlicach, był jego pierwszym kierownikiem. Miłośnik regionu i badacz początków przemysłu naftowego i kultury materialnej Pogórza. Zasłużony działacz społeczny. Za osiągnięcia w pracy krajoznawczej odznaczony został Złotą Honorową Odznaką PTTK.

Wałęga Leon [25.03.1859 22.04.1933] - biskup tarnowski, profesor Uniwersytetu Lwowskiego, dogmatyk. Urodził się 25.03.1859 r. w Moszczenicy k. Gorlic w rodzinie rolniczej. W 1878 r. jako wikariusz pracował przy kościele św. Marcina we Lwowie i był prefektem Małego Seminarium, a później prefektem Wyższego Seminarium Duchownego i jego wicerektorem. Uczył też jako katecheta w Seminarium Nauczycielskim. W latach 1888 - 89 wykładał na Uniwersytecie Lwowskim katechetykę, a w latach 1890 - 91 zastępczo również dogmatykę. W 1894 r. otrzymał nominację na profesora nadzwyczajnego teologii dogmatycznej fundamentalnej i filozofii chrześcijańskiej. Pisywał artykuły do „Gazety Kościelnej”. W 1897 r. odszedł ze stanowiska profesora, bo został kanonikiem katedralnym i proboszczem lwowskiej bazyliki metropolitalnej. 12.05.1901 r. w katedrze tarnowskiej został konsekrowany na biskupa tarnowskiego. Rozwijał sieć parafialną i dekanalną, założył Małe Seminarium. W 1928 r. zwołał pierwszy synod diecezji tarnowskiej. Zmarł w klasztorze redemptorystów w Tuchowie 22.04. 1933 r.

Wieniawa – Długoszowski Bolesław [1881 1942] - pochodził z rodziny ziemiańskiej osiadłej w Bobowej, z wykształcenia lekarz okulista, z zamiłowania poeta. Po uzyskaniu dyplomu doktora medycyny, wyjechał do Paryża, gdzie studiował malarstwo i literaturę. Kampanię wojenna rozpoczął w 1 kompani kadrowej Legionów. Był adiutantem i ulubieńcem marszałka Piłsudskiego. Dowodząc pułkiem, brygadą, a później dywizją kawalerii był uwielbiany przez podwładnych. Zyskał sobie zasłużone miano Pierwszego Szwoleżera Rzeczpospolitej. Współorganizator przewrotu majowego w 1926 r. Pełnił szereg funkcji dowódczych WP. W latach 1938 – 1940 był ambasadorem RP w Rzymie. Po wybuchu wojny dzięki dobrym stosunkom z władzami włoskimi udzielał pomocy tysiącom Polaków przedzierających się do tworzonej we Francji armii polskiej. Był odznaczony Krzyżem Virtuti Militari, Krzyżem Niepodległości z Mieczami, orderem Polonia Restituta IV kl., Krzyżem Walecznych czterokrotnie złotym Krzyżem Zasługi.

Zabierowski Kazimierz Ignacy [11 I 1926 10 IX 1998] - Prof. zw. dr hab., specjalista z zakresu agrotechniki, ekonomiki rolnictwa (szczególnie w terenach górskich) i ochrony przyrody, członek Komitetów Polskiej Akademii Nauk (PAN). – Urodził się w Gorlicach w rodzinie inteligenckiej; był synem Władysława – pracownika Kółka Rolniczego i Klary Marii z Ostrowskich – nauczycielki. Miał pięcioro rodzeństwa (w tym brata Stanisława Mariana [1910-1986] – prawnika). Szkołę powszechną ukończył w rodzinnym mieście. Maturę uzyskał w 1946 r. w klasie matematyczno-fizycznej Gimnazjum i Liceum im. M. Kromera w Gorlicach. Studia ukończył (1952) na Wydziale Rolniczym (WR) Uniwersytetu Jagiellońskiego (UJ). W latach 1952-53 pracował kolejno jako asystent i st. asystent WR UJ, a następnie (1953-65) st. asystent i adiunkt w Katedrze Ekonomiki i Organizacji Rolnictwa Wyższej Szkoły Rolniczej (WSR) w Krakowie. Stopień doktora nauk rolniczych uzyskał w 1963 r., habilitował się w 1968 r. Od 1965 r. pracował w krakowskim Zakładzie Gospodarki Górskiej PAN jako kierownik (1965-69) i zastępca kierownika ds. naukowych (1969-70). W latach 1970-78 kierował Zakładem Ochrony Przyrody PAN w Krakowie. W 1972 r. uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego. Od 1978 r. związał się z filią krakowskiej Akademii Rolniczej w Rzeszowie, jako profesor, dyrektor Instytutu Ekonomiki Rolnictwa, następnie (od 1987 r.) kierownik Katedry Ekonomiki Produkcji Rolnej. Pełnił funkcję prodziekana Wydziału Produkcji Rolnej (1978-81) i dziekana tego Wydziału (1989-90) oraz kierownika katedry ekonomii. Był członkiem Komitetów PAN: Zagospodarowania Ziem Górskich (od 1965 r., w latach 1972-90 wiceprzewodniczący, a od 1990 r. do 1998 r. przewodniczący), Przestrzennego Zagospodarowania Kraju (1969-71 i 1978-79) oraz Komitetu Naukowego „Człowiek i Środowisko” (1970-89). W 1986 r. został profesorem zwyczajnym. Był członkiem rad naukowych licznych organizacji i instytucji naukowych (Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa, Państwowa Rada Ochrony Przyrody i in.), Wojewódzkiej Komisji Ochrony Przyrody w Rzeszowie (w latach 1980-89 przewodniczący). Był długoletnim redaktorem naczelnym czasopisma „Problemy Zagospodarowania Ziem Górskich” a także czasopism „Studia Naturae” (seria A i B), „Prace Rolnicze i Leśne” (seria „Ekonomika i Organizacja Rolnictwa”) oraz „Wiadomości Ziem Górskich”. Opublikował ok. 240 prac dot. ekonomiki i organizacji gospodarki rolnej, ochrony przyrody i in. Za działalność naukową, dydaktyczną i organizacyjną otrzymał szereg nagród oraz odznaczeń (m. in. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Złoty Krzyż Zasługi, Medale 30-lecia i 40-lecia Polski Ludowej. Zmarł w Rzeszowie, pochowany został (15 IX 1998) na przyklasztornym cmentarzu w Krakowie – Mogile (dokładnej lokalizacji grobu nie udało się ustalić). W małżeństwie z Anną z Makowskich mieli dwu synów: Zdzisława (*1955) i Pawła (*1966).

Opracował Zbigniew R. Muszyński
Aktualizowano dnia 2 lipca 2007 r.

Zabierowski Stanisław [6 VIII 1900 9 XII 1988] - Polonista, historyk i badacz literatury, nauczyciel i dyrektor szkół średnich, w okresie okupacji hitlerowskiej organizator i kierownik tajnego nauczania na poziomie szkoły średniej w powiecie gorlickim, docent w Wyższej Szkole Pedagogicznej/Uniwersytecie Śląskim w Katowicach. – Urodził się w Gorlicach; był synem Andrzeja i Barbary z Mielowskich. Ojciec był mieszczaninem gorlickim – kupcem. Szkołę początkową i gimnazjum filologiczne ukończył w rodzinnym mieście; maturę uzyskał w 1920 r. i w lecie tego roku brał udział jako ochotnik (w wojskach łączności) w ofensywie przeciw bolszewikom. Od jesieni 1920 r. studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim (UJ) filologię polską, pod kierunkiem wybitnych historyków literatury i językoznawców. Z myślą o przyszłym zawodzie nauczycielskim uczęszczał także na zajęcia Studium Pedagogicznego UJ. Studia zakończył w 1925 r. przygotowaniem rozprawy doktorskiej pod kierunkiem prof. S. Windakiewicza, którą obronił dopiero w 1931 r., zmuszony warunkami życiowymi do podjęcia pracy nauczycielskiej (jako polonista), w prywatnych gimnazjach w Olkuszu i Grybowie (1925-27), a następnie w Państwowym Gimnazjum im. M. Konopnickiej we Włocławku (1927-29), gdzie był zaangażowany czynnie w życie kulturalne regionu i publikował liczne artykuły w lokalnym miesięczniku. Następnie uczył języka polskiego i niemieckiego w gimnazjach Krakowa, Częstochowy i Olkusza, z przerwą w okresie 1932/33, kiedy – dzięki uzyskaniu stypendium Funduszu Kultury Narodowej – podjął studia w Niemczech (Hamburg, Bonn, Heidelberg) i poszukiwania w bibliotekach Wiednia. Zajmował się teorią dramatu i gromadził dodatkowe materiały do swej pracy doktorskiej. W drugiej połowie lat trzydziestych publikował artykuły poświęcone twórczości Słowackiego oraz napisał wstępną wersję zarysu monograficznego Lilli Wenedy. Okres wojny i okupacji niemieckiej spędził w rodzinnych Gorlicach, gdzie pracował oficjalnie jako nauczyciel Miejskiej Szkoły Handlowej (Handelsschule) i już od roku 1940 działał w podziemnym szkolnictwie, ucząc w kilku zespołach. Gdy wiosną 1942 r. powstała w Gorlicach tajna Powiatowa Komisja Oświaty i Kultury, wszedł w jej skład jako kierownik szkolnictwa na poziomie średnim i przewodniczący egzaminów maturalnych. W wyniku tajnej pracy nauczycielskiej przeprowadzono w powiecie w okresie okupacji niemieckiej 366 egzaminów z klas I, II i III gimnazjum, 70 małych matur, 18 egzaminów z I klasy licealnej oraz 14 dużych matur. W pracy tej na terenie powiatu uczestniczyły 84 osoby. Po 17 I 1945 (wkroczenie Armii Czerwonej) Rzeszowskie Kuratorium Okręgu Szkolnego powierzyło mu zorganizowanie w Gorlicach Gimnazjum i Liceum im. M. Kromera i mianowało go dyrektorem tej jednostki. Stanowisko to pełnił do jesieni 1949 r. W tym okresie był również współorganizatorem i w roku szkolnym 1948/49 dyrektorem Liceum Pedagogicznego w Gorlicach. Nie rezygnował również z pracy naukowej (w 1946 r. referował na posiedzeniu Komisji Historii Literatury Polskiej ówczesnej Akademii Umiejętności swą rozprawę Tragedia wenedyjska Słowackiego). Po pozbawieniu go stanowiska dyrektora w Gorlicach (bezpartyjny, w okresie okupacji współdziałał z terenowymi organami władz emigracyjnych), przeniósł się w 1950 r. do Katowic, gdzie początkowo uczył w Studium Przygotowawczym dla Kandydatów do Szkół Wyższych, a od 1951 r. wykładał w Wyższej Szkole Pedagogicznej (WSP). W latach 1954-56 był dziekanem Wydziału Filologii Polskiej tej uczelni. W 1956 r. uzyskał tytuł naukowy docenta. Od 1959 r. kierował katedrą Historii Literatury Powszechnej WSP. W latach 1961-64 pełnił obowiązki prodziekana Wydziału Filologiczno-Historycznego, a następnie (1964-68) dziekana tego Wydziału. Od 1968 r. wykładał w nowo utworzonym Uniwersytecie Śląskim (UŚl). Profesorem – mimo niewątpliwych zasług – nie został mianowany ze względu na okupacyjną przeszłość i postawę zajętą w okresie wydarzeń 1968 r. W 1970 r. przeszedł na emeryturę, prowadząc jednak w dalszym ciągu (do 1980 r.) seminarium magisterskie. Wypromował ok. 300. magistrów i 5. doktorów. Niezależnie od pracy w macierzystej uczelni prowadził zajęcia (wykłady i seminaria magistranckie) w WSP w Opolu. Swoimi badaniami obejmował głównie literaturę romantyzmu i Młodej Polski. Interesował się przede wszystkim twórczością J. Słowackiego, a także S. Wyspiańskiego i S. Żeromskiego. Zjawiska literackie ujmował w sposób komparatystyczny. Jest autorem ponad 100. rozpraw i artykułów naukowych oraz 5. książek. Zajmował się również pracami redakcyjnymi i edytorskimi. Pracował społecznie: w latach międzywojennych był współzałożycielem (1931) i członkiem zarządu (do 1939 r.) gorlickiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego; w Katowicach działał w Sekcji Szkolnictwa Wyższego Związku Nauczycielstwa Polskiego. Zmarł w Katowicach; pochowany został w grobie rodzinnym na cmentarzu C2 parafii rzymskokatolickiej pw. Niepokalanego Poczęcia NMP przy ul. H. Sienkiewicza w Katowicach (kw. N, nr 861). W małżeństwie, zawartym w 1938 r. z Jadwigą z Wnuczek-Łobaczewskich (*1911-†1973) – nauczycielką szkół średnich, mieli dwu synów: Stefana (*1940) – profesora UŚl i Mariana (*1946-†1950). Wnuk Maciej (*1981), absolwent historii UJ, aktualnie przygotowuje prace doktorską na temat Holocaustu.

Opracował Zbigniew R. Muszyński
Aktualizowano 24 września 2007 r.

Zabierowski Stanisław Marian [23 II 1910 18 II 1986] - Absolwent Gimnazjum im. M. Kromera w Gorlicach, prawnik, pracownik sądownictwa (prokurator), działacz Stronnictwa Demokratycznego (SD), przewodniczący Okręgowej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Rzeszowie, autor publikacji n.t. martyrologii mieszkańców Rzeszowszczyzny w okresie II wojny światowej. – Urodził się w Gorlicach; był synem Władysława - pracownika Kółka Rolniczego i Klary Marii z Ostrowskich - nauczycielki. Miał pięcioro rodzeństwa (w tym brata Kazimierza Ignacego [1926-1998] – profesora w rzeszowskiej filii Akademii Rolniczej w Krakowie). W rodzinnym mieście ukończył szkołę powszechną i gimnazjum; maturę uzyskał w 1928 r. Studia prawnicze odbył na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie i na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie w 1932 r. uzyskał tytuł magistra prawa. Ukończył także jeden rok studiów w Wyższym Studium Handlowym w Krakowie. Z powodu niemożliwości uzyskania płatnej pracy odbył trzyletnią niepłatną aplikację w sądzie grodzkim w Gorlicach i sądzie okręgowym w Jaśle. W 1937 r. złożył egzamin sędziowski i podjął pracę w sądzie grodzkim w Żywcu (jako asesor), a następnie w prokuraturze sądu okręgowego w Rzeszowie, gzie pracował do wojny jako asesor sądowy. W okresie okupacji niemieckiej pracował w sądownictwie Generalnego Gubernatorstwa w Rzeszowie, a po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej (1941) w Przemyślu. W lipcu 1944 r., przed zbliżającym się frontem, wyjechał do Gorlic, gdzie pracował w sądzie grodzkim. W kwietniu 1945 r. powrócił do Rzeszowa i podjął pracę na stanowisku prokuratora. Wkrótce został aktywnym członkiem SD, koalicjanta Polskiej Partii Robotniczej i Polskiej Partii Socjalistycznej. Prowadził wykłady z zakresu prawa dla pracowników służby śledczej Milicji Obywatelskiej, pracowników urzędu wojewódzkiego i pracowników samorządowych. Pracował jako wykładowca i dyrektor Państwowego Studium Administracyjnego w Rzeszowie, aż do jego rozwiązania w 1951 r. Po powstaniu w Rzeszowie Wieczorowej Szkoły Inżynierskiej (1951) wykładał w niej ekonomię polityczną i naukę o Polsce i świecie współczesnym. 1 IV 1957 r. objął stanowisko zastępcy prokuratora wojewódzkiego. Był członkiem zarządu wojewódzkiego SD i radnym Wojewódzkiej Rady Narodowej (WRN) w Rzeszowie. W 1967 r. mianowany został przewodniczącym Okręgowej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Rzeszowie i funkcję tę pełnił do czasu przejścia na emeryturę (1977). Działał także na szczeblu wojewódzkim i krajowym w organizacjach samorządowych prawników oraz w Rzeszowie w Komitecie Antyalkoholowym (przez pewien czas jako jego przewodniczący). Publikował liczne artykuły w czasopismach fachowych i regionalnych oraz w miejscowym dzienniku „Nowiny Rzeszowskie”. Był autorem trzech książek o zbrodniach i obozach hitlerowskich na terenie Rzeszowszczyzny. Współredagował również dwa tomy Studiów nad okupacją hitlerowską w południowo-wschodniej Polsce. Pośmiertnie ukazała się jego książka o więźniach politycznych rzeszowskiego Zamku w latach okupacji niemieckiej. Był laureatem nagrody WRN w Rzeszowie (1961) i wpisany został do księgi „Zasłużonych dla województwa rzeszowskiego” (1963). Posiadał wiele odznaczeń państwowych i resortowych.. Zmarł w Rzeszowie; pochowany został na cmentarzu „Pobitno” w Rzeszowie przy ul. Lwowskiej (kw. 20, rz. 1, grób 4). Był żonaty z Marią Pawliszówną (małżeństwo zawarto 13 IX 1942). Brak informacji o potomstwie.

Opracował Zbigniew R. Muszyński
Aktualizowano 24 września 2007 r.

Zamorski Józef Kordian [1 IV 1890 19 XII 1983] - oficer Legionów Polskich, generał WP, komendant główny Policji Państwowej (PP). – Urodził się w majątku Kołkówka k. Rzepiennika Biskupiego; był synem Arnolda i Wiktorii z Serafinów. Po okresie nauki domowej kształcił się w 4-klasowym VI gimnazjum we Lwowie i w seminarium nauczycielskim, również we Lwowie. W latach 1910-14 studiował w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych (u. J. Mehoffera); studia te ukończył z wyróżnieniem w 1918 r. Od grudnia 1908 r. był członkiem Związku Walki Czynnej (ZWCz.), a następnie Związku Strzeleckiego (ZS), m. in. na stanowiskach dowódcy sekcji, plutonu, kompanii i w 1913 r. komendanta szkoły oficerskiej, którą sam ukończył w Krakowie w 1912 r., uzyskując stopień podporucznika. W połowie lipca 1914 r. powołany do wojska austriackiego, przeniósł się w sierpniu tego roku do Legionów Polskich. Był dowódcą batalionu (w stopniu porucznika) w I Brygadzie, a następnie w 5. pp Legionów. W konspiracji przedlegionowej i w Legionach używał pseudonimu Kordian, który w latach powojennych stał się częścią jego nazwiska (Kordian-Zamorski). Po kryzysie przysięgowym w Legionach (lipiec 1917 r.) został wcielony do armii austriackiej, skąd zdezerterował i już wkrótce działał w Polskiej Organizacji Wojskowej (POW), początkowo na stanowisku komendanta obwodu krakowskiego, a następnie szefa sztabu Komendy Głównej. Od listopada 1918 r. służył w WP jako organizator i dowódca II batalionu 5. pp, a następnie II batalionu 32. pp. Brał udział w walkach z Ukraińcami o Przemyśl i Lwów. Awansowany do stopnia majora ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 r. Później był słuchaczem Szkoły Sztabu Generalnego.Wobec zagrożenia bolszewickiego został powołany (16 kwietnia 1920 r.) na stanowisko kwatermistrza 2. Armii (w stopniu podpułkownika), a w miesiąc później został szefem I Oddziału Polskiej Ekspozytury Wojskowej na Ukrainie (przy rządzie S. Petlury). W sierpniu 1920 r. był dowódcą oddziału obrony Warszawy, następnie szefem Biura Operacyjnego Kwatery Głównej Naczelnego Wodza, a w końcu szefem sztabu wojsk Litwy Środkowej. Na początku 1922 r. został ponownie słuchaczem Szkoły Sztabu Generalnego. W latach 1922-24 był szefem sztabu Dowództwa Okręgu Korpusu III Grodno. Do stopnia pułkownika awansował w 1923 r. Od października 1924 r. do listopada 1925 r. w służbie liniowej – dowodził 76. pp w Grodnie, a następnie do końca maja 1926 r. był I oficerem sztabu Inspektoratu Armii w Wilnie. Od początku czerwca 1926 r. (po przewrocie majowym Piłsudskiego) pełnił obowiązki szefa Departamentu Piechoty MSWojsk., a następnie został szefem tego Departamentu. W latach 1927-35 był zastępcą szefa Sztabu Głównego i jednocześnie szefem Oddziału I Sztabu. W 1931 r. awansował do stopnia generała brygady. Od 25 stycznia 1935 r. do wybuchu wojny był komendantem głównym PP. We wrześniu 1939 r. – wraz z władzami RP – przekroczył granicę rumuńską i został w Rumunii internowany w obozie Baile Herculane, skąd uciekł i przedostał się przez Turcję do Palestyny, gdzie od listopada 1940 r. do lipca 1942 r. był komendantem Ośrodka Zapasowego Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich i p.o. dowódcy oddziałów WP na Bliskim Wschodzie, a następnie zastępcą dowódcy tych oddziałów. Przeniesiony w stan spoczynku, osiadł po wojnie w Londynie, gdzie pracował jako konserwator dzieł sztuki. 11 listopada 1966 r. awansowany został przez Rząd RP na emigracji do stopnia gen. dywizji. Zmarł w Londynie; zwłoki spopielono, prochy pochowano w Londynie. Odznaczony był m. in. Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari, Krzyżami Komandorskim i Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Niepodległości, Krzyżem Walecznych (4-krotnie), Złotym Krzyżem Zasługi. Posiadał również odznaczenia Litwy Środkowej, francuskie, węgierskie, jugosłowiańskie i czechosłowackie. W małżeństwie, zawartym w 1921 r., z Leokadią Karpusową z Kamińskich mieli dwu synów: Jacka (*1923) i Rafała (*1928).
Oprac. Z. Muszyński

Zgórniak Marian [05.12.1924 19.11.2007] - Urodzony w Gorlicach, gdzie spędził dzieciństwo i lata szkolne. W okresie okupacji brał czynny udział w ruchu oporu. 02.04.1942 r. został aresztowany przez Gestapo. Był więźniem obozów koncentracyjnych: Auschwitz, Gross – Rosen, Buchenwald. Uczestniczył w marszu śmierci, a po ucieczce z kolejnego transportu zdążył jeszcze w marcu i kwietniu 1945 r. wziąć udział w walkach oddziału partyzanckiego na terenie Turyngii. Związany jest z UJ – pokonał w nim kolejne szczeble kariery akademickiej od asystenta do profesora zwyczajnego. Tu również wykształcił wielu uczniów. Kieruje Zakładem Historii Powszechnej Najnowszej w Instytucie Historii UJ. Jest znanym specjalistą w zakresie historii wojskowości. Interesuje się Bitwą Gorlicką i tej tematyce poświęcił prof. M. Zgórniak wiele cennych publikacji. Jest Honorowym Obywatelem Miasta Gorlice od 25.04. 2002 r.